En weer rukken de cohorten vanuit Berlijn op.
Zware metaalslagen luiden een nieuwe lente in.
Einstürzende Neubauten is de naam van het monster
dat onder luid grauwen en brullen het juk
van de rock & roll van zich afwerpt.
IM VERTRAUEN AUF
DIE EIGENE KRAFT KAN
YÜ-GUNG BERGEN VERSETZEN
(MAO TSE TOENG)
door C. CORNELL EVERS OOR 8 – 20 april – 1985
‘Wil je een slok?’ Ik heb nauwelijks een voet over de drempel gezet of er wordt me een fles wodka in mijn handen geduwd. Wie ik ben of wat ik kom doen schijnt de heren Neubauten vooralsnog niet te interesseren. ‘Staan wij hierin? Nee?’ Wentelwiekend zeilen Raymond van het Groenewoud en trekharmonikaatje richting flessen, koffers en overal verspreid liggende kleren. ‘Hé Blixa, bereid je maar voor op een jazzinterview, hij wil vast weten of je Miles Davis goed vindt’ klinkt het lallend uit een vormeloze hoop. Het nerveuze speuren naar sigaretten staakt. Verwilderd, het vettige haar volgens de eisen van de post-moderne stekelvarken-look alle kanten uitpiekend staart de Neubauten-frontman naar het bed dat bij nader inzien het uitgestalde massieve fysiek van de als immer slecht gehumeurde F. M. Einheit (Müfti voor intimi) blijkt te bevatten. Het bekende gebaar richting voorhoofd.
‘Ik weet soms echt niet waar hij het over heeft,’ mompelt Blixa Bargeld verontschuldigend als ik even later achter hem aan de trappen van het Amsterdamse artiestenhotel Quentin opstommel, aan mijn schouder een zwart-linnen tas: North Sea Jazz Festival 1984…
Ze doen geen groepsinterviews meer. ‘We spraken elkaar toch alleen maar tegen.’ Hij grinnikt. ‘Ik heb ooit een interview met Alex (Alexander Hacke — CCE) en Marc (Marc Chung — CCE) gelezen. Weet je wat dat geworden was? Een artikel over groenten. Bij alles wat we gedaan hadden werd een relatie gelegd met groenten. Leuk om te lezen, dat wel, alleen kunnen we het over het algemeen niet zo erg waarderen als mensen zich ten koste van ons amuseren.’
Gevoel voor humor is wel het laatste wat Neubauten aangerekend kan worden, eerder arrogantie en het te pas en te onpas opzetten van een grote bek. Waar de groep ook verschijnt manifesteert het overgrote deel der leden zich als de Nieuwe Übermenschen. Een weinig sympathie wekkende houding die nogal eens uitgelegd wordt als zou Einstürzende Neubauten koketteren met fascistische beginselen.
‘En toch zit er veel humor in onze muziek,’ meent Blixa. ‘Luister maar eens goed naar Yü- Gung. Dat is toch een geweldige song. Een cynisch getint nummer over speedgebruik met een tekst die druipt van het sarcasme. Wat wil je nog meer? (Grinnikend) En zeg nou zelf, wie kan zo’n nummer beter schrijven dan ik die een leven leid zonder drugs, zonder alcohol…? En natuurlijk ben ik vegetariër… meat is murder weet je wel…’ En na enkele gulzige slokken: ‘Hoe ik dan zo’n song schrijf wil je natuurlijk weten? Wel, dat is heel eenvoudig: Je praat wat met lui die er ervaring mee hebben… je leest wat boeken over het onderwerp… et voilà. Ja toch? Wat zitje nou te lachen?’
Hij praat jachtig, chaotisch vaak, om na iedere alcoholinname even gas terug te nemen en op nauwelijks verstaanbaar mompelen over te schakelen. Ontelbare Gitanes worden onder luid gekuch en gesnuif in rook omgezet, terwijl de Smirnoff-fles na verloop van tijd het veld ruimt voor bier uit blik en de frequentie waarmee het hotelsanitair verkozen wordt boven mijn gezelschap zich in steeds snellere opwaartse richting ontwikkelt.
‘Wie is dat?’ is in eerste instantie de reactie als ik informeer naar zijn gitaristische escapades met Nick Cave en The Bad Seeds. Irritatie als de Neubauten-historie aangesneden wordt (‘Als je daarover begint is het enige watje van me krijgen kunt een reeks standaard-antwoorden. Je zegt het maar’), terwijl ook de opmerking dat Neubauten te zamen met Newyorkse fenomenen als Sonic Youth en Swans door sommigen als hardcore wordt ingekaderd niet bepaald bijdraagt aan een verhoging van de feestvreugde. ‘Als deze bands hardcore zijn, wat is dan een groep als U.K. Subs?’ Een klein formaat orkaan kolkt door de ruimte. ‘Ik ken Sonic Youth, het zijn tenslotte vrienden van me; en de Swans woonden in mijn huis toen ze in Berlijn waren, zitten ook bij hetzelfde platenlabel als Neubauten. Mensen die deze bands hardcore noemen weten niet waar ze over praten. Black Flag werd vroeger hardcore genoemd, maar die band is oké. In Amerika betekent hardcore trouwens muziek in de traditie van de garagebandjes uit de jaren zestig. Amerika heeft een erg levendige rock & roll-traditie. In tegenstelling tot Engeland waar alle groepen shit zijn…
‘Zo’n Frankie Goes To Hollywood bijvoorbeeld is toch niets meer dan een enorme hype. Wij speelden een tijdje terug in Praag op een festival en weet je wat de organisator daar tegen me zei? Dat wat wij deden veel meer betekenis voor hen had dan wat Frankie deed. Frankie zien ze echt als een typische Engelse aangelegenheid waar ze daarginds in Tsjechoslowakije niets mee kunnen doen. Onze muziek begrijpen ze tenminste. Wat wij doen ligt heel dicht bij de mensen zelf. Frankie Goes To Hollywood is niets meer dan de zoveelste Engelse band die voor een tijdje succes heeft in Amerika. Een formatie die alleen door zogenaamd controversieel te zijn veel aandacht heeft gekregen. Het verbaast me ook gewoon hoeveel mensen daar ingetrapt zijn. Ik kan alleen maar lachen om beweringen als zou Frankie de muziekindustrie een flinke trap onder haar achterste gegeven hebben. Het succes van Frankie Goes To Hollywood berust louter en alleen op marketing-strategie. Een groep die het presteert met allerlei remixen een en dezelfde song vier of vijf keer te verkopen. Zoiets juicht de industrie toch alleen maar toe? Voor hen is dat het ei van Columbus. En dan heb ik het nog niet eens over de picture-disc, de cassette- dance-mix en de video. Een trap naar de muziekindustrie, dat gelooft toch niemand.’
Voor Bargeld zelf betekent succes vooral dat de distributie van het Neubauten-materiaal worldwide goed geregeld is. Zodat iedereen die in de groep geïnteresseerd is de platen kan kopen. Dolgelukkig vertelt hij dat ze net een contract ‘ hebben afgesloten met een maatschappij in Japan en dat hij en Marc ongeveer een week na ons gesprek voor promotie naar het land van de rijzende zon zullen vliegen. Blixa betreurt het alleen dat daardoor een ontmoeting tussen hem en de zingende tyfoon Diamanda Galas — op dat moment voor optredens in Berlijn — voor de zoveelste maal geen doorgang zal vinden.
‘Ik hou enorm van Diamanda Galas, haar werk. De laatste keer dat we in Nederland waren liet Barbara van De Meervaart weten dat Diamanda heel graag iets met Neubauten wilde doen. Doordat we elkaar steeds mislopen zal het daar echter wel nooit van komen. Nou zou ik eerlijk gezegd ook niet goed weten hoe onze stemmen met elkaar te combineren. Het verschil is te groot. Diamanda is echt een fenomeen. Ook weet ik dat ze Test Dept. heel goed vindt omdat die zoveel oefenen. Het schijnt dat aan ieder optreden van hen weken repeteren voorafgaan. Of dat waar is weet ik niet, het is er in ieder geval niet aan af te horen. Diamanda waardeert echter zoiets. Voordat zij zich aan optredens waagde bezocht ze tenslotte ook iedere dag haar zangleraar. Wat toch een andere benadering van muziek is dan die wij hanteren. Met Neubauten hebben we ongeveer tien keer gerepeteerd sinds we in 1980 begonnen zijn.’ (Diamanda Galas heeft inmiddels al met Test Dept. opgetreden. Ook zijn er plannen voor een elpee — CCE)
Voor Blixa is er geen twijfel mogelijk: Einstürzende Neubauten is de ontbrekende schakel tussen popmuziek en avant-garde. ‘Neubauten bestaat bij de gratie van het contrast dat we vormen met de populaire muziek. Wij werken veel meer gevoelsmatig, buiten tegenstellingen uit.’
Het is 1980, een jaar nadat de Neue Deutsche Welle de kop opstak, als Blixa Bargeld uit onvrede met de beperkingen die het zingen in een punkband hem biedt het startschot lost: Einstürzende Neubauten is een feit. De wereld zal nooit meer dezelfde zijn. Rock & roll heeft er een dimensie bijgekregen. Naast Bargeld bestaat de kern van de steeds wisselende groep uit Ennuh Unruh en de terzelfder tijd ook als slagwerker bij Abwãrts en Palais Schaumburg functionerende F. M. Einheit.
‘Schlagzeug Abgeschafft’ is de kreet waarmee de groep in eerste instantie van zich doet spreken. Einstürzende Neubauten — waarin ook regelmatig Abwãrts-bassist Marc Chung meespeelt — wil zich met haar uit industrieel afval en roestig schroot opgetrokken instrumentarium afzetten tegen de bestaande, volgens de groepsleden door burgerlijkheid en valse bewustzijnen gecorrumpeerde amusementsmuziek. Het traditionele drumstel heeft plaatsgemaakt voor onder andere autoplaten, wasmachineresten en stalen buizen, de drumsticks heten voortaan voorhamer en pneumatische boormachine.
Na enkele live-cassettes te hebben uitgebracht via het alternatieve Kassette Kombination debuteert Neubauten eind 1980 op vinyl met de single Für Den Untergang. Op de flipside het onder een spoorbrug en met gebruikmaking van de klankmogelijkheden van deze bouwconstructie opgenomen Stahlversion. Een fraai staaltje metaalpercussie dat, evenals de tweede single Kalte Sterne, ook te vinden is op het in 1983 op initiatief van Jim ‘Foetus’ Thirlwell bij het Engelse Mute Records verschenen compilatie-album 80-83 Strategien Gegen Architekturen: een slechts bij vlagen interessante demo-achtige verzameling live-opnamen en experimentele probeersels.
Najaar ’81 brengt Alfred Hilsberg op zijn ZickZack-label de debuutelpee Kollaps uit, waarna de groep met geestverwante formaties als Mekanïk Destrüktïw Kommandöh en Sprung Aus Den Wolken op tournee gaat. Een juni ’82 direct door de VPRO-televisie vanuit De Meervaart uitgezonden Neubauten-optreden is een regelrechte ramp. Het ongeïnspireerd losbeuken op metalen platen en autoveren alsook het zinloze en puur op goedkoop effectbejag gerichte gedraai aan versterkerknoppen doet vele fans van het eerste uur afhaken.
Kort daarop verschijnt de 12-inch Dürstiges Tier waarop ook no wave queen Lydia Lunch en Birthday Party gitarist Rowland Howard van de partij zijn. Voor de opvolger van Kollaps gaat de groep in 1983 op voorspraak van alweer Jim Thirlwell in zee met het Some Bizzare label van voormalig Blitz-kopstuk Stevo. Destruction is not negative, you must destroy to build, luidt de enigszins cliché-matige voetnoot waarvan deze laatste hoogst persoonlijk Zeichnungen Des Patiënten O.T. voorziet. ‘Abfackeln’ krijst Bargeld. ‘Siehst du die Geier Uber den Brand?’ vraagt hij onder begeleiding van een voortdenderende hartbeat in Vanadium-I-Ching. ‘Alles wird Muzak. Alle werden gleich. Wie spat mag es sein?’ is Blixa’s visie op het meer commerciële deel van het hedendaagse muziekgebeuren, in Die Genaue Zeit afgeschilderd als een door de muziekindustrie gecontroleerd repressiemiddel, het nieuwe opium voor het volk. ‘Angenehm summend, hinterlaszt keine Spuren.’ Maar ook het ontkennen van het individuele bewustzijn zoals onder andere het fascisme propageert wordt aangeklaagd. Zeichnungen Des Patiënten O.T. is melancholie èn waanzin, sfeervolle klankschilderingen met haaks daarop de paranoia die het bestaan in een wereldstad met zich meebrengt. Een indrukwekkend document. Dat echter nauwelijks begrepen wordt. De liefhebber van extreme muziek, als altijd op zoek naar nieuwe helden, zweert voortaan bij SPK, Test Dept., Psychic TV, Foetus. Het doek lijkt gevallen, de voorhamers vallen stil, Blixa Bargeld treedt toe tot Nick Cave’s Bad Seeds.
Eind 1984 steken de geruchten over een nieuwe Neubauten-plaat de kop op. Ineens zijn ze er weer: Blixa Bargeld, F. M. Einheit, N. U. Unruh, Marc Chung en Alexander Hacke. Als om te bewijzen dat metaalmoeheid wel het laatste is waar de ‘godfathers’ van de metaalmuziek last van hebben. De concerten zijn overweldigend, een dynamische samenballing van energie waarbij de ultra-anarchistische houding van het begin gedeeltelijk ingewisseld blijkt te zijn voor een zeker niet minder indringende vorm van knap uitgebalanceerde polyritmiek.
Einstürzende Neubauten staat (nog steeds) op eenzame hoogte. Dat bewijst ook de vorig jaar met hulp van Depêche Mode producer Gareth Jones in de Berlijnse Hansa studio’s opgenomen en onlangs door Some Bizzare uitgebrachte Yü-Gung 12-inch. Drie songs, behalve het ziedende titelnummer (remix: Adrian Sherwood) en de indringende klaagzang Seele Brennt bevat Yü-Gung een meeslepende uitvoering van Lee Hazlewoods Sand. ‘Nog een bewijs dat we geen hardcore-band zijn.’ Er klinkt minachting door in Bargelds stem als hij stelt dat geen enkele hardcore-formatie zich zou wagen aan dit soort muziek. ‘Beschouw het als een statement dat juist wij een nummer van Lee Hazlewood coveren. Om eens en voor altijd af te rekenen met de waanideeën die sommige mensen over ons hebben en die niets, maar dan ook niets van doen hebben met onze persoonlijke visie op wat we doen.
‘Toen ik Sand, het origineel, voor het eerst hoorde, ging ik meteen voor de bijl. Sand is een typische Neubauten-song, monotoon en met een heel precies getimede basdrum. Zo van pàm-pàm-pàm-pàm…pàm-pàm-pàm-pam. Ik zocht ook heel bewust naar een geschikt nummer om te coveren, wilde met alle geweld een echte love-song spelen. Misschien daarom, omdat we vorig jaar in Amerika steeds maar weer opnieuw moesten uitleggen wat we deden, wat we nu precies met onze muziek wilden uitdrukken. Stompzinnige vragen waarop wij dan steeds antwoordden met dingen als De voornaamste boodschap is nog steeds liefde. Dat klopt trouwens ook wel ongeveer. Zolang als Neubauten bestaat hebben we tegen de dingen die we doen aangekeken als Liebeslieder. Van alle stukken die Neubauten tot nu toe opgenomen heeft zijn het vooral de tracks die met persoonlijke gevoelens te maken hebben die ons het meest aanspreken.’
Volgens Blixa is Sand tevens door Neubauten opgenomen om de rode draad aan te tonen die door de muziekgeschiedenis zou lopen; die verschillende muziekstijlen met elkaar verbindt. ‘Ik wil verbanden leggen die mensen niet als de meest voor de hand liggende beschouwen. Neubauten wordt eerder in één adem genoemd met SPK of Throbbing Gristle dan dat men refereert aan bijvoorbeeld jazz of blues. En ook al lijkt het of Neubauten op dezelfde lijn zit als SPK, wij zijn voor mijn gevoel toch heel anders bezig. Neubauten is veel meer klassiek georiënteerd.’
Jij ziet Neubauten niet als een typische metaalband?
‘Ik ben eerder geneigd onze benadering van muziek op de voorgrond te zetten dan het feit dat we van staal gebruik maken. Waardoor we ons denk ik toch wel onderscheiden van bijvoorbeeld Test Dept. Ik ben ooit in Londen aangesproken door Graeme Reveil van SPK — wat een griezel! — die rondliep met werkelijke idiote ideeën als zou metaal the next big thing worden. Hij stelde voor om Neubauten, Test Dept. en SPK als een soort van guerilla metal movement te laten opereren. Belachelijk vind ik zoiets. Alsof we nog in ’68 leven. Ik geloof in guerilla. Waar ik echter niet in geloof is zoiets stompzinnigs als dat ik als musicus een guerilla zou moeten gaan voeren. Als ik daar al behoefte aan had ging ik wel bij de RAF.’
Je koestert sympathie voor de RAF?
‘Ik moet lachen als ik zie dat de RAF weer terug is en met dezelfde methoden van jaren her nog steeds effect scoort.’
Geloof jij in stadsguerrilla als een methode om de maatschappij te veranderen?
‘Nee! Waarbij ik wel wil opmerken dat volgens mij de ideeën van de RAF altijd verkeerd begrepen zijn. Het is nooit hun bedoeling geweest een ander soort van samenleving te vestigen. Wat de RAF deed was tegenstellingen aanscherpen. Toen de RAF Schleyer vermoordde ging het ook niet zozeer om de mens Schleyer alswel om een daad van oppositie te stellen.’
En de juiste weg daarvoor is ook volgens jou geweld?
Om Schleyer om te brengen is geweld de meest effectieve methode, ja. De vraag is alleen of het nodig is om Schleyer om te brengen. En of ik in geweld geloof? Iedereen weet dat om een spijker in de muur te slaan enige mate van geweld nodig is. En nou kan iemand natuurlijk te allen tijde proberen dat met een gitaar te doen, de praktijk heeft echter uitgewezen dat dat toch niet zo effectief is als met een hamer. Daarom, als ik al een guerrilla-bandje zou beginnen zou ik toch eerder naar een hamer grijpen dan naar een gitaar. Overigens prefereren wij sowieso de hamer boven de gitaar, haha.’
Behalve jij dan. Zowel in Neubauten als in The Bad Seeds speel je gitaar.
‘En het is me nog steeds niet gelukt er een spijker mee in de muur te slaan.’
Hoe is de samenwerking met Nick Cave tot stand gekomen?
‘Ik heb Nick in Berlijn leren kennen. Hij heeft daar een tijdje gewoond, de hele Birthday Party trouwens. Veel later belde hij een keer op om me te vragen of ik interesse had om gitaar te spelen bij een solo-project van hem. Hij zat nogal omhoog omdat Jim Thirlwell die in het begin ook deel uitmaakte van The Bad Seeds opgestapt was. Het boterde een tijdje niet zo best tussen die twee. Een vrouwspersoon. Waarna hij dus bij mij terechtkwam. Ten slotte ben ik een briljant gitarist. Zeg nou zelf, had Nick mij anders gevraagd denk je?’
Briljant zei je toch?
‘Precies. Ik zie mezelf als een overal inzetbare en vernieuwende kracht. Goeie kop voor boven je artikel: De overal inzetbare en vernieuwende Blixa Bargeld. Wordt dit trouwens een coververhaal?’
Vind je dat belangrijk dan?
‘Ik wil mijn foto overal zien liggen.’
Het begin van ster-allures? Waarom heeft Neubauten eigenlijk met Depêche Mode-producer Gareth Jones opgenomen?
‘Het is niet wat jij denkt. Gareth is gewoon een heel aardige vent die vroeg of we belangstelling hadden om een keer met hem te werken. Hij produceert ook de elpee die we binnenkort gaan opnemen, een album met lovesongs in de trant van Yü-Gung. Liebeslieder!! De bedoeling is dat die plaat heel emotioneel wordt, een reflectie van onze persoonlijke levensomstandigheden.’
In hoeverre staat het eigenlijk voordat jullie een studio ingaan vast wat er opgenomen gaat worden?
‘Er is altijd een basis-idee. In het begin dreven we helemaal op onze spontaniteit, zowel wat betreft de muziek als de teksten. Tegenwoordig werken we meer vanuit een van tevoren vastgelegd raamwerk. Waarover en -omheen dan geïmproviseerd wordt. Alleen niet op de manier waarop men in de jazz te werk gaat. Wat wij doen is zeker geen zinloze muziek vanuit het totale niets te noemen.’
Daar heb je een hekel aan?
‘Ja, free-jazz en zo, het zegt me allemaal niets. Geef mij maar de zwarte jazz van de jaren veertig en vijftig, mensen als Cab Calloway. En blues. Ik ben gek op blues. Mijn grote gitaarvoorbeeld is ook John Lee Hooker. Ik behandel mijn instrument op dezelfde wijze als hij. Neubauten heeft altijd al de blues gespeeld… Neubauten is blues. Geen rock. Rock heeft steeds weer een ander gezicht. Het ene moment Cockney Rebel, dan weer Roxy Music. (Plotseling enthousiast) Weetje wat ik net herontdekt heb? The Sensational Alex Harvey Band! Werkelijk fantastisch! Great!!’
Als een kind zo blij diept Blixa SAHB’s Next… uit zijn koffer op om daar vervolgens uitbundig mee voor m’n gezicht te gaan zitten wapperen. Terwijl de plaat even later weer als een kostbaar kleinood opgeborgen wordt, vertelt hij dat The Bad Seeds zojuist een bluesalbum hebben opgenomen dat als alles goed gaat binnen enkele weken in de winkel moet liggen. Naast zes door Nick Cave zelfgeschreven nummers bevat ook dit album weer een cover: Wanted Man van Bob Dylan. Een song die de meester zelf nog nooit op vinyl heeft vastgelegd en die de Dylan-fanaat dan ook alleen maar kent van concerten en bootlegs.
‘En… wat denk je?’ vraagt hij een beetje treiterend. ‘Elke song is heel lang geworden. In tegenstelling tot oude bluesplaten waarop altijd twaalf nummers stonden. Wist je dat?’
Als ik na de zoveelste sanitaire tussenstop informeer of hij zich ook op tekstueel gebied door anderen laat inspireren duikt Bargeld weer de kofferchaos in om er even later triomfantelijk weer uit op te duiken met in zijn hand een bundel van Baudelaire. Litanies de Satan. Als ik lees is het doorgaans High Literature en Occulte Fiction. Waar ik me voor interesseer zijn complete systemen.’
Wat versta je daar precies onder?
‘Dat had je nu al kunnen weten indien je me niet onderbroken had. Met complete systemen bedoel ik alles, van Mao Tse Toeng tot alchemie. Astrologie is een compleet systeem, maar ook de Kabbala, I-Ching, het marxisme. Ik interesseer me voor systemen en symbolen. Om een systeem te beschrijven zijn symbolen nodig. Neubauten gebruikt al sinds haar ontstaan symbolen. Zoals de prehistorische tekening die op elke hoes weer terug komt ( % – CE) en die naar ons gevoel exact weergeeft wat Neubauten voorstelt.’
Is vuur voor jou een symbool? Op Zeichnungen Des Patiënten O.T. gebruik je in zowat iedere song woorden als brand, vlammen. Tevens is Neubauten berucht geworden door het gebruik van molotov-cocktails tijdens sommige optredens.
‘Klopt allemaal. Dat van die molotov-cocktails is echter verleden tijd. De concert-promotors vinden het te gevaarlijk worden. Ons maakt het niet uit. Wij houden ervan om het gevaar te tarten, het risico te lopen dat we ooit op een of andere dag ernstig gewond raken bij een optreden. Daar gaan we gewoon van uit. Zo ben ik vorig jaar nog bewusteloos geraakt tijdens een concert in Washington. Een gevolg van me werkelijk totaal geven. En wat die teksten betreft. Ik realiseerde me echt pas achteraf dat bijna iedere song van Zeichnungen over vuur gaat.
‘Een obsessie? Ik weet het niet. Hoewel je het misschien wel zou gaan geloven als ik je vertel dat ook in Zerstörte Zelle, een nummer voor de volgende elpee, vuur ter sprake komt. Overigens voor de laatste keer. Met Zerstörte Zelle sluit ik mijn brandsongs af. Zoals je weet heeft het woord cel twee betekenissen, gevangenis-cel en als bouwsteen voor het lichaam. In Zerstörte Zelle gebruik ik beide. Zerstörte Zelle gaat over gevangenen die hun cel in brand steken. Een veel voorkomend verschijnsel. Zellenbrand is in Duitsland zelfs een heel gangbaar woord. In het tweede deel van die song voer ik Prometheus ten tonele. Hij die het vuur van de goden stal om het aan de mensen te geven. En daarvoor door de oppergod Zeus zwaar gestraft werd. Vastgeklonken aan een rots werd hem iedere dag opnieuw door een adelaar de lever uitgepikt. Zoals je misschien wel weet is de adelaar het symbool van de Duitse Bondsregering. En ook andere landen maken gebruik van de adelaar: een symbool van onderdrukking en vernedering. In Zerstörte Zelle moet de adelaar aan het eind dan ook sterven.’
Is Neubauten dan politiek geëngageerd?
(Verstoord) ‘Wat wil je? Een standaardantwoord? Alles is politiek, ook Neubauten. Wij geven alleen geen geld aan radicale groeperingen. Of aan zoiets als Band Aid, waar ik absoluut niet in geloof. ‘Futter meine Ego’ zing ik in Yü-Gung. En nou geef ik je te raden wat mensen verstaan. ‘Futter meine Negro!’ Ook Einstürzende Neubauten zet zich in voor Ethiopië is er al gereageerd. Al die lui die momenteel de publiciteit zoeken door voor Ethiopië te zingen, waarom gaan die niet hoogstpersoonlijk die kant uit om te helpen als het ze zoveel interesseert?’
Je tipt zelf al aan dat althans volgens jou Neubauten vaak verkeerd begrepen wordt. Zo worden jullie er nogal eens van beschuldigd fascistische sympathieën te koesteren.
‘Ja, meestal door mensen die niet weten wat fascisme is. Men beweert ook dat het fascisme terugkomt. Kletskoek! Het fascisme is al terug. Alleen meer onderbewust en onder de oppervlakte, verfijnder. Fascisme is overal, is in feite nooit echt weggeweest. (Kwaad nu) Stammheim (de Westduitse gevangenis waarin RAF-leden geïsoleerd opgesloten zaten en Ulrike Meinhof zelfmoord gepleegd zou hebben – CCE) is een vinding van dezelfde mensen als die de concentratiekampen gebouwd hebben. Dezelfde persoon die de gaskamers uitvond is ook verantwoordelijk voor de isoleercellen van Stammheim. De zogenaamde Ent-Nazificierung heeft nooit plaatsgevonden. Ze zitten nog steeds in Stuttgart op het ministerie van Binnenlandse Zaken. Zij zijn het die het verhaal over de zogenaamde zelfmoord van Ulrike Meinhof de wereld ingestuurd hebben, zij zijn de mensen die de holle ruimten tussen de muren van de RAF-cellen verzonnen hebben en het feit dat daarin wapens verborgen waren. Vertel me niet dat fascisme ooit weg is geweest. Fascisme betekent dat je ieder moment gearresteerd kunt worden. Ik kan ieder moment gearresteerd worden. Echt leven, bewust leven, is nog steeds illegaal. Misschien dat degenen die echt willen overleven, niet alleen maar existeren, ooit allemaal de illegaliteit in moeten. Life is illegal heette een van de eerste songs die ik ooit met Neubauten heb gedaan.’
‘Kunnen we niet over iets anders praten, over love-songs bijvoorbeeld?’
