We was kings in the jungle
And slaves in the field
Queens in the jungle
And slaves in the field

Een recensent schreef ooit over ‘De Gezongen Aarde’ van journalist en schrijver Bruce Chatwin dat deze “op indrukwekkende wijze het beeld oproept van de mens zoals hij ooit geweest moet zijn en van de bestemming die hij had en (nog?) niet heeft kunnen waarmaken”.

Dit beeld komt ook naar voren bij het beluisteren van ‘Tonky’, het nieuwe album van de Amerikaanse kunstenaar, muzikant en kunstpedagoog Lonnie Bradley Holley (1950, Birmingham, Alabama), bekend als ‘The Sand Man’.

‘Tonky’ gaat over thema’s als wedergeboorte en vernieuwing, gevat in vervoerende teksten en gebracht door een meesterverteller met grote toewijding aan orale tradities.

Holley groeide op in armoede en ellende. Het verhaal gaat dat hij op vierjarige leeftijd werd geruild voor een fles whisky. Hij bracht tijd door in pleeggezinnen en een beruchte jeugdinstelling. Ondanks deze moeilijke start begon hij in 1979 met het maken van beeldhouwwerken uit zandsteenachtige materialen. De inspiratie haalde hij aanvankelijk uit het maken van grafstenen voor overleden familieleden.

Lonnie Holley’s ‘outsider art’ is diep geworteld in de Afro-Amerikaanse traditie van volkskunst en omvat onder andere assemblages en indrukwekkende installaties van gevonden materialen. Deze werken zijn vaak geïnspireerd door zijn eigen turbulente ervaringen met overleven, creativiteit en zelfexpressie.

Zijn sculpturen en installaties zijn tentoongesteld in gerenommeerde instellingen zoals het Metropolitan Museum of Art, de National Gallery of Art en de Royal Academy of Arts in Londen.

Outsiderkunst, ook wel Art Brut genoemd, verwijst naar kunstwerken gemaakt buiten het reguliere kunstcircuit door autodidactische kunstenaars zonder formele opleiding. Deze kunstenaars creëren vanuit een innerlijke drang in plaats van artistieke conventies of trends.

Naast beeldende kunst begon Holley in 2006 met het maken van muziek. In zijn songs, veelal geboren uit improvisatie, combineert hij poëtische teksten met experimentele geluiden. Hij bracht meerdere albums uit, waaronder ‘Just Before Music’ (2012), ‘MITH’ (2018) en ‘Oh Me Oh My’ (2023).

Was zijn voorlaatste, ‘Oh Me Oh My’, al een dijk van een plaat, op ‘Tonky’ gaat Lonnie Holley er met nog meer kracht en overreding tegenaan.

Lonnie Holley verklaart in een recent interview dat de titel van zijn nieuwste album verwijst naar een periode uit zijn jeugd, van ongeveer 4 tot 14 jaar. In die tijd ging hij van opvang naar opvang en kwam uiteindelijk terecht bij een stel, de McElroy’s, die een honky-tonk (whiskeyhuis) runden. Dit was een plek die verre van ideaal was voor een kind en ook niet vrij van misbruik. Daar, in die omgeving, kreeg Holley de bijnaam ‘Tonky’.

De titel verwijst dus naar een bepalend deel van zijn leven, waarin hij opgroeide in problematische omstandigheden en op 10-jarige leeftijd werd geïnterneerd in de Alabama Industrial Home for Negro Children (Mount Meigs). Het album is daarmee zowel een persoonlijke reflectie op zijn jeugd als een bredere verkenning van trauma, veerkracht en transformatie.

In zijn voorwoord bij het album verwijst de Amerikaanse essayist en cultuurcriticus Hanif Abdurraqib naar dichters die betogen dat onze belangrijkste taak in het leven is om aandacht te hebben voor de kleine en alledaagse dingen die anderen vaak negeren. Onze geest en ons hart kunnen veel opslaan, stelt hij. Ze kunnen de mooie momenten en gevoelens uit ons leven verzamelen, evenals de geluiden van geliefden, de bewegingen van bomen en mensen, en de (korte) momenten van verbinding met anderen. Als we zo naar ons leven kijken, zegt hij, worden we, “in ieder geval sommigen van ons, gedreven door de gedachte aan wat nog gaat komen en de herinneringen die we willen vasthouden en met ons meedragen”.

Lonnie Holley’s ‘Tonky’ laat een indrukwekkende samenvoeging van geluiden en emoties horen. Samen vormen ze een overweldigende symfonie over overleven en uithoudingsvermogen, weerspiegeld in rijke en meeslepende muziek.

Het openingsnummer ‘Seeds’ begint aarzelend en groeit in de loop van een negen minuten durende, steeds verder evoluerende marathon uit tot een complex samenspel van pakkende melodieën, strijkers en Holley’s krachtige gesproken woord. Daarin spreekt hij over het bewerken van de aarde in zijn jeugd, het geweld dat hij meemaakte, en de pijn die daarmee gepaard ging. Hij verkent thema’s als plaats, de mislukkingen van zogenaamde thuissituaties en het gevecht om iets van waarde te creëren uit pijn en geweld, zelfs in een niet-beschermende omgeving. Het maakt het nummer, met zijn heftige tekst, tot een diepgaande en indrukwekkende metafoor voor de menselijke ervaring en het omgaan met traumatische gebeurtenissen.

‘Seeds’ is onmiskenbaar het opus magnum van ‘Tonky’. Het nummer plaveit het pad voor in totaal veertien tracks die draaien om de thema’s wedergeboorte, vernieuwing en de grenzen van hoop en geloof. Tegelijkertijd benadrukt het album de grote toewijding van de maker aan de zegeningen die hem ondanks alles ten deel vallen en zijn vrijgevigheid. Dit laatste komt onder meer tot uiting in de rijke klankwereld van ‘Tonky’, die ruimte biedt aan een breed scala aan genodigde artiesten.

Zo vergezelt harpiste Mary Lattimore hem in het korte statement ‘Life’: Life is a reason for us to love. Het melancholische ‘The Burden (I Turned Nothing Into Something)’ nam hij op met klarinettist Angel Bat Dawid, het open geweven en spirituele ‘The Same Stars’ met naast Holley vocals van collegakunstenaar Joe Minter en rapper Open Mike Eagle, en het prachtige, met soul gedragen ‘Strength of A Song’ met saxofonist Alabaster DePlume:

I found a song
That I could sing
That held me together
And kept me strong

‘What’s Going On?’, met Isaac Brock van de alternatieve rockband Modest Mouse, roept met de donderende drums van post-punk pionier Budgie heftige rock avant-garde op, elders zijn er verre echo’s van de rap en poetry ‘godfathers’ The Last Poets te horen. Indrukwekkend, en niet alleen tekstueel, is ook het poppy ‘I Looked Over My Shoulder’, met als tweede stem rapper Billy Woods:

I’m what the cat drug in, half-dead and gasping
One good eye looking right into yours

‘Did I do enough?’ vraagt Lonnie Holley in de dromerige song met dezelfde titel, opgenomen met zangeres Jesca Hoop.

Het antwoord is een volmondig ja. Lonnie Holley verkent op ‘Tonky’ met intrigerende geluiden en verhalen overtuigend de veerkracht van de mens en vervoert de luisteraar met het tijdloze en krachtige gebod van liefde, waartegen al het kwaad in de wereld geen weerwoord heeft:

Protest with love
Let love be your weapon

Lonnie Holley – Tonky
Jagjaguwar | Konkurrent

Lees ook: Lonnie Holley on “Tonky” and Life as a Gatherer | Mar 26, 2025 | By Mark Moody, Under The Radar
Quote Bruce Chatwin: Flaptekst ‘De Gezongen Aarde’

ontstond op de puinhopen van het kapitalisme van de verlangensstructuur, toen en nu een van de grootste aanjagers van de existentiële crisis die het leven op aarde onherstelbaar verstoort.

‘Free our souls of mould… free of fungus!’ schreeuwde zanger Blixa Bargeld om bevrijding in de jaren tachtig, terwijl om hem heen mokerhamers en drilboren een zwaar industrieel spel speelden.

Iets van die strekking schreef ik ruim dertig jaar geleden in het muziekblad OOR.

‘Free our souls of mould… free of fungus!’ Het mocht niet baten. Overal in Europa en daarbuiten overschreeuwen extreemrechtse opportunisten met dorre zielen opnieuw het publieke debat, en ondermijnen met hun haatdragende retoriek fundamentele vrijheden en democratische waarden.

‘Wie lange noch?’ vraagt de opener van het nieuwe album ‘Rampen’ van het Duitse avant-garde collectief Einstürzende Neubauten. Het nummer is zowel instrumentaal als tekstueel een krachtige confrontatie met de verwoestende chaos die de mensheid aanricht in de wereld.

Alles schon gesungen
Alles schon gedacht
Die Tricks sind ausgegangen
Gedruckt mit Blut auf Flügeln
und unters Volk gebracht
(..)
Wie lange noch?
Wie wie wie wie lange noch?

In de late jaren zeventig en vroege jaren tachtig tartte Einstürzende Neubauten vanuit de Berlijnse krakerswijk Kreuzberg de westerse populaire muziek met hun totale ‘Kollaps’. Metaal en industriële ritmes, schrapend en knarsend ijzer, zijn sindsdien hun handelsmerk. Sinds de jaren negentig zijn echter ook klassieke instrumenten steeds vaker te horen. Op het voorlaatste album ‘Alles in Allem’ uit 2020 werden strijkers, synthesizers en zelfs een trombone (van Blixa’s toen 11-jarige dochter) breed ingezet, in muziek die varieert van snoeiharde momenten tot een melancholische sfeer van desolaatheid en schaduwen.

Het nieuwe album ‘Rampen’, met de subtitel ‘apm: alien pop music’, laat een heel andere kant van de band horen. Van de oorspronkelijke bezettingen zijn nog zanger, frontman en woordkunstenaar Blixa Bargeld (sinds 1980), percussionist N.U. Unruh (sinds 1980) en bassist/gitarist Alexander Hacke (sinds 1981) over. Sinds 1997 is de groep aangevuld met Jochen Arbeit op gitaar en Rudolph Moser op custom-built instrumenten en percussie.

De titel ‘Rampen’ is een directe verwijzing naar de ontstaansgeschiedenis van het album.

In de liner notes legt Blixa Bargeld uit dat de band altijd heeft geïmproviseerd op het podium, vroeger nog meer dan nu. In Neubauten-taal werden en worden deze improvisaties voor publiek ‘Rampe’ genoemd, wat staat voor ‘Schans’ als ‘Lanceerplatform’. Veel nummers die uiteindelijk op albums terechtkwamen, zijn ontstaan uit deze ‘Rampen’, zoals ‘Letztes Biest (am Himmel)’ (‘Halber Mensch’), ‘Alles’ (‘Silence is Sexy’) en ‘Weil Weil (‘Alles Wieder Offen’). De versies die uiteindelijk op plaat zijn uitgebracht, zijn geen live-opnamen, maar in de studio gereconstrueerde, verbeterde en van tekst voorziene incarnaties van de originele ‘Rampen’.

Zo is ook Neubautens nieuwe album opgenomen, met als vertrekpunt improvisaties gelanceerd vanuit de energie en drang van pioniers die steeds weer zoeken naar nieuw, onontgonnen geluid.

‘Rampen’ lijkt op het eerste gehoor een gedeeltelijke terugkeer naar de oerknal van de band. In 75 minuten, 15 tracks verdeeld over twee cd’s/lp’s, bewijst ‘Rampen’ dat de furie niet is uitgeraasd en dat de vonken er nog altijd vanaf springen. Het album start heftig accelererend met ‘Wie Lange Noch?’, gevolgd door het met dreunende basveer aangedreven en uiteindelijk in een kakofonische klankstorm opgeloste ‘Ist Ist’. Een ander nummer oude stijl, ‘Es könnte sein’, bevat een deels ge-loop-te tekst die uitmondt in razende instrumentale ontsporing, alvorens over te gaan in het bespiegelende ‘Before I Go’.

Op hun album ‘Tunng presents… DEAD CLUB’ zingt de Britse formatie Tunng in het nummer ‘SDC’ over het concept van ‘Swedish Death Cleaning’, waarbij mensen beginnen met het wegdoen van onbelangrijke spullen voordat ze sterven. Blixa Bargeld lijkt in ‘Before I Go’ hetzelfde te doen, hij ruimt alle leugens en nutteloze ballast op voordat hij vertrekt, maar waarheen blijft een mysterie.

all the windows are painted and blind
I switch off the freezer
I switch off the router
I switch off the lights
better I take out the fuses
(…)

I take out the trash and all its letters
I put a cryptic message on the door
I put a cryptic message on the door
Before I Go

‘Isso Isso’ en ‘Besser Isses’ laten weer ouderwets aandoende Neubauten structuren horen, met veel metaalpercussie. In het laatste nummer beklaagt de schrijver (Bargeld) zich dat hij klaar is met 2000 jaar leugens. Het lijkt alsof hij breekt met de God van de bijbel en diens kosmos, maar in beginsel was de song bedoeld als een duet met de Franse zangeres Patricia Kaas en geschreven als de ultieme break-up song. Zij heeft de song echter nooit opgenomen.

Du hast meine kosmische Wohnung vollständig verwanzt
Dabei hab’ ich deinen Ringelreihen viel zu lange mitgetanzt
Als Amöbe und als Übermensch bis Sapiens Sapiens dann brilliert
Bis in 10 Milliarden Jahren die Sonne endlich kollabiert
Ich bin dran
ohne dich besser dran

Niet tongue-in-cheek, maar een serieus statement tegen de groei van extreem-rechts in het politieke spectrum van zijn land, is het nummer ‘Everything Will Be Fine’. Blixa Bargeld, getrouwd met een Chinese vrouw en vader van half-Chinese kinderen, schreef de cynische tekst na het kijken naar het acht uur journaal op 8 oktober jl. De extreemrechtse AfD partij boekte die dag grote winst in de Beierse deelstaatverkiezingen.

Brandlinien Schnittmenge Spontanes Bombardement
Wo sollen wir denn jetzt noch hin ? Or is this all dead end?
Neuseeland ist vorüber das kommt leider manchmal vor
Der Rabe hat sein Lied verloren:
Nevermore and Nevermore

Everything will be fine

wers glaubt wird selig
It’s time and nothing else but time

‘Rampen” is één lang doorlopend document en kan, voor wie wil, worden beluisterd als een manifest over de moderne tijd. De sfeer transformeert in het tweede deel, van veelal staalharde daadkracht en commentaren naar vragen en conclusies. Modern-klassieke invloeden zijn merkbaar in ‘The Pit of Language’ en het indrukwekkende, prachtig gedragen fantasie-klankschap ‘Tar & Feathers’.

I wait in the pit of language
before I get tarred and feathered
in a mass vendetta campaign

I wait in the pit of language
before I get tarred and feathered
I try to drag myself out

Heel fraai is de steeldrum-achtige percussie in het wiegende ‘Planet Umbra’. Het in dialect gezongen ‘Ick wees nich (Noch nich)’ geeft stem aan de twijfel en onzekerheid die velen ervaren bij de huidige status quo in de wereld.

In de laatste twee nummers van ‘Rampen’ raakt Blixa Bargeld aan een onderwerp dat hem persoonlijk aangaat. Hij is vader van een trans-zoon. Dit thema zet hij in de spots met de afsluitende twee nummers, ‘Trilobiten’ en ‘Gesundbrunnen’. In 1986 speelde Neubauten op de Vancouver Expo. Bargeld kreeg bij die gelegenheid van de organisator een gefossiliseerde trilobiet. De trilobieten vormen een klasse van uitgestorven geleedpotigen, ver voor de dinosauriërs, die in zee leefden. Omdat trilobieten volgens Bargeld als geslachtloos werden beschouwd (de wetenschap denkt daar inmiddels anders over), schreef hij de prachtige ballad ‘Trilobiten’.

ich grab mich ein
ich grab dich aus
kleine diamanten, kohlenstoff und hoher druck aus bunter vorzeit
fossiliien, die wir beide sind
ungetrennt
fossiliien, die wir beide sind
trilobiten
noch ungetrennt
ICH / DU…
(…)
ICH DU

‘Triboliten’ vloeit over in ‘Gesundbrunnen’, waarin Bargeld de deur opent naar, zoals hij zelf zegt, “de ontsnapping aan biologisch determinisme”.

Wir klinken uns aus der Entwicklung
Wir klinken uns aus der Evolution
Vorwärts rückwärts in allen Schatten
Undenk- und Möglichkeiten
Wir üben das Neue
Ganz außerhalb der Biologie
Als Sintwesen
Vielwesenheiten
Vielwesenheiten Nicht determiniert
Wo vorher keine Tür war
Da machen ich dir jetzt auf

“Waar voorheen geen deur was, daar maak ik er nu een voor je open.” Dit vat natuurlijk ook de essentie samen van 44 jaar Einstürzende Neubauten.

Over Einstürzende Neubauten heb ik eerder gezegd dat de band, vanuit de duistere hoeken van het verleden, kritisch maar tegelijkertijd alles overziend, naar heden en toekomst kijkt. Als we uitgaan van een vaak gehanteerd doemscenario, is de vraag of er wel toekomst is. Einstürzende Neubauten laat met ‘Rampen’ horen dat die toekomst er is en altijd zal zijn. Zoals ze zelf zeggen op hun website:

“De voormalige ziekte van de Berlijnse Muur (Berliner Mauerkrankheit) is volledig overwonnen en de apocalyptische visioenen en doodsverlangens van vroeger behoren allang tot het verleden.”

‘Rampen’ is van dat alles het vitale bewijs, een lokroep vol beloften voor een nog lange toekomst.

Einstürzende Neubauten – Rampen (apm: alien pop music)
Potomak | Konkurrent

P.S. Het ontwerp van ‘Rampen’, dubbelalbum in gele hoes, knipoogt naar ‘The White Album’ van The Beatles.Foto Einstürzende Neubauten ©Thomas Rabsch

Laurence Pike studeerde aan het Sydney Conservatorium of Music. Hij is gespecialiseerd in geïmproviseerde muziek en integreert daarin uiteenlopende muziekstijlen, van jazz tot psychedelische rock tot ambient tot experimentele elektronica. Laurence Pike bracht een aantal succesvolle albums uit en toerde met zijn bands PVT, Triosk en Szun Waves. Tevens was hij als gastmuzikant te horen op tal van albums, soundtracks en tournees.

Bij een eerder contact met hem, naar aanleiding van zijn derde solo-album Prophecy uit 2020, betoogde Laurence Pike dat we verhalen nodig hebben om ons te leiden naar een onzekere toekomst. Voor sommigen betekent dit dat ze zich terugtrekken op het verleden, naar binnen keren, en voor anderen vooruit kijken, zich openen. De musicus noemde als voorbeeld saxofonist en componist Wayne Shorter, die zei: “Speel en schrijf muziek zoals jij wilt dat de wereld is.”

Laurence Pike: “Ondanks de seismische verschuivingen die de samenleving momenteel doormaakt, voel ik een opwindende kans voor vooruitgang in plaats van me terug te trekken, en als kunstenaar kan ik alleen maar bijdragen op de beste manier die ik ken: door muziek te maken zoals ik wil dat de wereld is.” Hij laat daarbij veel ruimte aan de ontvanger. Natuurlijk, hij geeft zijn ‘songs’ titels, maar het is aan de(ze) luisteraar hoe de muziek te interpreteren.

Impressionisme

Laurence Pike gebruikt drums, percussie en een drumpad sampler. Daarbij houdt hij zich veelal ver van de dwang van het ritme. Er is in zijn muziek meer sprake van golfbewegingen. Hij bouwt daarin, als een schilder, vanuit een impressionistische benadering zijn klankschappen en creëert met een groot arsenaal van kleuren en polyritmiek een heel eigen, met rijke muzikale structuren gevulde, nieuwe wereld. In die wereld klinken in muziek vertaalde emoties die de vernietiging van wat was teweeg brengt naast hoop, hoop op een leven en een toekomst in balans.

Deze benadering is ook te horen op het onlangs uitgebrachte instrumentale album Isola dat Laurence Pike maakte met gitarist Cameron Deyell. Isola is geschreven, opgenomen, uitgevoerd en geproduceerd door Cameron Deyell en Laurence Pike in Melbourne en Sydney, Australië in de loop van 2020. De uitvoeringspremière zou plaats vinden tijdens het Adelaide Guitar Festival op zondag 9 augustus 2020 in het Space Theatre, Adelaide Festival Centre. Maar toen kwam Covid-19.

Het Australische duo brengt op Isola de soundtrack van een voortjagende wereld die willens en wetens, zo lijkt het, afstevent op een ecologische ineenstorting. Het was een logische samenwerking van twee musici met een grote betrokkenheid op de toekomst van de wereld. Laurence Pike liet eerder op Prophecy de door bosbranden veroorzaakte hete lucht van Australië zinderen. Gitarist Cameron Deyell stelde in de podcast serie The Rowboat de gevaren aan de kaak die de waterwegen bedreigen.

Het tweetal noemt jazzfuturisme als een belangrijke invloed op Isola, maar er is meer. Elektriserende gitaar- en banjo-melodieën verweven zich soepel met pulserende ritmes en knisperende geluidscollages. Lange tonen ondersteund door freewheelend tromgeroffel roepen geestfiguren op die dansen in het blauwzwart van een instrumentale Aurora Borealis. In twee nummers zijn er linken naar de Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg. De vaak mysterieuze klankschappen op Isola kunnen, meer dan als jazz, als kosmisch futurisme worden bestempeld. Ze verwijzen naar een onmetelijk rijk geschakeerd universum met samenhangende structuren, die verder reiken dan wij mensen met onze beperkte mogelijkheden kunnen bevatten. Een universum dat krachtig en kwetsbaar tegelijk is, zoals Isola van Cameron Deyell en Laurence Pike.

Geheimnisvol

Een van de bands waarmee Laurence Pike opneemt en toert is het Britse Szun Waves. Deze groep bestaat naast de drummer uit elektronicaproducer Luke Abbott en Jack Wyllie van Portico Kwartet op saxofoon. Szun Waves bracht eerder de albums At Sacred Walls (2016) en New Hymn to Freedom (2018) uit. Covid-19 is al genoemd. Door de reisrestricties gedurende de pandemie waren de leden van Szun Waves twee jaar niet meer collectief in hetzelfde land, laat staan ruimte, geweest. Dat heeft hen er niet van weerhouden hun derde album Earth Patterns te produceren.

Het trio nam de albumsessies op aan het eind van hun Europese tournee van 2019. Ze trokken zich drie dagen terug in de studio om te improviseren. Dat leverde uren muziek op. Een deel daarvan was geïnspireerd door hun liveshows. De meeste muziek kwam echter volledig nieuw tot stand in de studio zelf, klaar om van daaruit te transformeren tot het eerste album van de groep in vijf jaar. Zo was het tenminste gegaan bij de eerste twee albums. De band nam toen lange, ononderbroken live studiosessies op en selecteerde daaruit passages die dan de nummers van het nieuwe album vormden.

Nu, met Laurence door reisrestricties vast in Australië, en Luke en Jack in verschillende delen van het Verenigd Koninkrijk, was er behoefte aan een andere invulling van het creatieve proces. De lange tijdspanne bood ruimte voor extra input door elektronicadeskundige James Holden en producer/technicus David Pye. Daarnaast hadden de leden van Szun Waves meer tijd om over de opnames na te denken. Zo gaf de onderbreking hen de kans om voor hun creatieve proces de perfecte, aanvullende medewerker te vinden, te weten beeldend kunstenaar Dom Harwood. Zijn video voor het sleutelnummer New Universe is een meesterlijke adaptatie van waar Szun Waves voor staat: de verbinding tussen het natuurlijk, zich organisch ontwikkelende proces en het vreemde, het onverwachte, het geheimnisvolle.

Vergoddelijking

Waar het tweede album New Hymn To Freedom omhoog reikt, zich naar de hemel uitstrekt, is Earth Patterns meer geworteld. De muziek is op en uit de bodem van de aarde zelf ontstaan, getoonzet op warme en diepe en soms zelfs claustrofobische klankkleuren.

“Een emotionele uitbarsting”, noemt Luke Abbott Earth Patterns. “Er zit een vloeibaarheid in die aanvoelt alsof we iets heel rauws hebben aangeboord. De vorige plaat voelde aan alsof we in de ruimte ronddreven, maar ik zie deze nieuwe plaat als een reis vanaf de verste uithoeken van het universum naar de aarde, als een boog van macrokosmos naar microkosmos”, legt hij uit.

Het rauwe aspect van Earth Patterns openbaart zich meteen in het theatrale openingsnummer Exploding Upwards, en dan met name in de diep doorploegende saxofoon van Jack Wyllie. New Universe vervolgens suist als een met kracht geworpen, vlijmscherpe werpster door het zwerk richting Garden. Daar ontvouwt zich een landschap van ontluikende klanken, een zee van wuivende ritmes en zachte melodielijnen. Die vloeit naadloos over in de van jazzerupties zinderende kosmos In The Moon House. In Be A Pattern For The World houden elektronica en saxofoon elkaar vast in een innige omhelzing van zachte mijmeringen. Diezelfde combinatie, na eerst door een echokamer te zijn gestuurd, schraapt in Willow Leaf Pear over de met bladeren en schimmels bedekte Earth Patterns bodem. De muziek is hier niet rauw, maar onderzoekend, zelfs liefdevol. En dan, de apotheose, in het Nederlands de ‘vergoddelijking’: Atomkerne. In de donkerte van de muziek klinkt de geboorte van alle leven uit een en dezelfde ontstaanskern. Het lijkt daarmee een erkenning van en waardering voor onze verwantschap met echt alles, elk wezen, elk dier, elke plant op deze aarde. Samen met hen vormen we een unieke familie, die we beter maar leren kennen voor het te laat is.

Cameron Deyell / Laurence Pike – Isola (Endless Recordings)
Szun Waves – Earth Patterns (Leaf | Konkurrent)

Woorden kunnen niet alles beschrijven wat we voelen, aldus Hatis Noit, en dan kan muziek helpen. Muziek is een sensatie die gevoelens, of de herinneringen daaraan, die niet een op een in woorden zijn te vangen, kan vertalen.

Boeddha

Hatis Noit was zestien toen zij tijdens een trektocht naar de geboorteplaats van Boeddha in Nepal in een tempel voor vrouwen werd geconfronteerd met de religieuze chants van een vrouwelijke monnik. Voor de jonge pelgrim waren de bezwerende gezangen als vreemde, buitenaardse geluiden. Ze was er diep van onder de indruk. Geraakt door wat zij ervoer als de kracht van de stem, een oeroud en instinctief instrument dat het wezen van ons mensen verbindt met de natuur en het universum, besloot zij haar leven te vullen met zingen, dat was voortaan haar roeping.

De naam Hatis Noit is afkomstig uit de Japanse folklore en betekent zoveel als ‘de stengel van de lotusbloem’. De lotus zelf staat hier voor de levende wereld, waar de wortel van de de plant het domein van de geesten vertegenwoordigt. Hatis Noit, de stengel, verbindt de twee met elkaar. Voor de zangeres is eenzelfde principe van toepassing op muziek, door haar vermogen ons te raken en mee te voeren, van de benedenwereld naar de andere kant, het verleden, een herinnering, ons onderbewustzijn.

De zangeres ging voor de titel van haar debuutalbum ‘Aura’ te rade bij de Duitse filosoof Walter Benjamin. Die gebruikte het woord als term om het wezen van kunst in zijn meest fundamentele expressie te beschrijven. Hij noemde in dit verband de oorspronkelijke vorm, die in de praktijk volgens hem slechts één keer voorkwam. Hatis Noit onderschrijft deze stelling. Liever dan haar muziek thuis of in de studio op de computer te ontwikkelen werkt zij met live optredens in fysieke ruimtes, waar mensen zijn met wie zij samen de sfeer en energie van het moment voelt. Op de website Bandcamp zegt zij daarover: “Voor mij is kunst dat – dat gedeelde moment.”

Hatis Noit is een autodidact met een indrukwekkend stembereik. Zij valt als zangeres op door een meervoudige, vocale persoonlijkheid. De inspiratie voor haar muziek haalt zij uit uiteenlopende stromingen en stijlen. Voorbeelden zijn Gagaku (Japanse klassieke muzieksoort), traditionele volksmuziek, Bulgaarse en Gregoriaanse gezangen, maar ook opera, avant-garde en pop. Vanuit deze invloeden creëert Hatis Noit een onnavolgbare stijl van woordloze muziek, uniek door onder meer haar inzet van bovenzinnelijke en soms zelfs bovenaards klinkende, vocale invullingen.

Zoals gezegd gaat de voorkeur van Hatis Noit voor de totstandkoming van haar muziek uit naar live situaties. Dat was de afgelopen tijd door de covid-19 pandemie en de lockdowns niet altijd mogelijk. En dus ging de zangeres bij de voorbereidingen voor ‘Aura’ (noodgedwongen) over tot zelfreflectie. Dit resulteerde in een album met daarop een weerslag van de vreugden en zegeningen van het bestaan, de kostbaarheid van het leven, aldus Hatis Noit.

Organisch

Het album werd in eerste instantie opgenomen in Berlijn met producer Robert Raths, waarna de opnamen later opnieuw versterkt werden vastgelegd in een lokale kerk in Londen. Die werkwijze zorgde voor muziek met een ruimtelijke en daardoor meer organische sfeer.

Alle tracks op het album bevatten alleen haar stem, solo of in duet en/of koorzang met zichzelf. Uitzondering is het emotionele en zacht mijmerende ‘Inor’ met daarin een opname die zij maakte van het geluid van de oceaan – de golven, de wind, de vogels – dichtbij de kerncentrale in Fukushima. Daar speelde zich in 2011, als gevolg van een tsunami, een milieuramp af. ‘Inor’ is opgedragen aan de levens die indertijd verloren zijn gegaan, maar belicht ook de vaak mooie herinneringen die de vroegere bewoners hebben aan hun geboortestad.

In het openingsnummer en tevens de titeltrack, ‘Aura’, herleeft Hatis Noit met haar stem een nog altijd levende herinnering aan de keer dat zij verdwaalde in een bos in haar geboorteplaats Shiretoko, Hokkaido. Zij zegt hierover: “Ik had het gevoel dat ik dicht bij mijn dood was, ik voelde mezelf oplossen in en deel worden van de natuur in plaats van alleen maar een individu te zijn. Dit gevoel van ontzag en vrede is altijd de plek waar ik muziek begin te maken.” De klassieke, door folktradities gekleurde, vocalen doen hier sterk denken aan het werk van de Amerikaanse componiste, pianiste en zangeres (tevens regisseur en choreograaf) Meredith Monk.

Andere invloeden, al of niet bewust, die op het album doorklinken, zijn het koor Le Mystère Des Voix Bulgares, het mysterium van hun kristalheldere stemmen, en in het dynamische ‘Jomon’ de prehistorische cultuur van de Japanse Jōmon periode, traditioneel gedateerd tussen ca. 14.000-300 v.Chr.. In de Jōmon periode werd Japan bewoond door een jager-, verzamelaar- en vroege landbouwbevolking die ondanks hun diversiteit een gemeenschappelijke cultuur hadden. Deze ontwikkelde zich in de loop van de tijd tot een hoge graad van complexiteit.

In een ander nummer, het ritmische ‘A Caso’, roept zij met steeds verder accelererende vocalen een bedwelmende trancesfeer op. En dan is er het prachtige en breekbare ‘Angelus Novus’, eerder verfilmd door de internationaal bekende documentairemaker Vincent Moon, waarin Hatis Noit in een indrukwekkende performance moeiteloos van het diepste diep naar het hoogste hoog gaat.

‘Aura’ van Hatis Noit is naast een weerspiegeling van “de kostbaarheid van het leven” vooral ook en op de eerste plaats een feest van de pure stem.

Hatis Noit – Aura
Erased Tapes | Konkurrent
Release: LP 24-06; CD 22-07

Hatis Noit – Angelus Novus | A Take Away Show

Utrechts hedendaagse en innovatieve kunst- & muziekplatform Uncloud organiseert een programma tijdens Le Guess Who? 2022 met onder anderen de Japanse artiesten Hatis Noit en ambient componist en sound designer Hinako Omori. Meer informatie: Le Guess Who?

is deel 3 in een serie waarvoor muzikant-producers

Adam Martin en Mark Slater

de studio deelden met derden.

De aftrap was in 2018 met ‘Nightports w / Matthew Bourne’. Het bronmateriaal voor het album kwam uit een aantal sessies met de eigenzinnige componist en pianist Matthew Bourne. Het drietal bespeelde bij die gelegenheden verschillende piano’s, ieder met zijn eigen karakteristieken en gebruiksmogelijkheden als toetsen- snaar- en percussie-instrument. Nightports en Matthew Bourne hanteerden als uitgangspunt dat voor het eindresultaat alleen muziek en geluiden mochten worden gebruikt die door de deelnemende muzikanten zelf waren gespeeld en voortgebracht. Daarmee was dan wel weer van alles mogelijk. De opnamen konden worden vervormd, bewerkt, uitgerekt, in stukken geknipt, opnieuw geordend enzovoort. Hetzelfde principe gold voor de opvolger ‘Nightports w / Betamax’ uit 2020. Nightports trad hiervoor in een instrumentale dialoog met drummer en percussionist Betamax, het ritmisch kloppende hart van The Comet Is Coming, de Londense band die graag stoeit met jazz, elektronica, funk en psychedelische rock.

Nummer drie in de serie is nu uit. ‘Nightports w / Tom Herbert’ is het resultaat van een interactie met jazz/groove contrabassist Tom Herbert. Liefhebbers kennen hem van onder andere Polar Bear en The Invisible. Hij participeerde daarnaast in projecten met ondermeer Adele, Lana Del Ray en onlangs The Smile (met Radiohead’s Thom Yorke en Jonny Greenwood). De muziek op ‘Nightports w / Tom Herbert’ is ingetogener dan op voorganger ‘Nightports w / Betamax’. Adam Martin en Mark Slater geven hun part-time partner alle ruimte om te excelleren. En dat doet hij. Tom Herbert laat zijn staande bas spreken, strijkend, plukkend en hamerend op en over de snaren, en vult zo fantasievol improviserend de klankruimtes, de ambiances, in die Nightports met verfijnde elektronica voor hem optrekken. De bassist paart daarbij diepe, goed hoorbare emotionele verbondenheid met zijn instrument aan zorgvuldig plaatsen van zijn melodielijnen.

Nightports blijft ook dit keer trouw aan hun uitgangspunt, dat neerkomt op het vasthouden van de kwintessens van de originele opnames. De verwerking daarvan tijdens het productieproces verbloemt nooit het oorspronkelijke bronmateriaal en demonstreert, hier meer nog dan op de eerste twee ‘Nightports w / ’ albums, de fysieke aanwezigheid van het instrument, de bas van Tom Herbert. Dat laatste gebeurt met gedetailleerde opnamen van hele takes, daarin hoorbaar de ruimte, het piepen en krassen van snaren en Herberts ademstoten. Op andere momenten bouwen de producers uit de bouwstenen van de oorspronkelijke opnamen meer abstracte, atmosferische lagen.

Het hart van dit alles, van deze sonische wereld, is de staande bas en zijn bespeler. Zij krijgen alle ruimte om te soleren. Dat begint meteen met de opener ‘Hibernal’. Daarin plaveit een zachte elektronisch fluistering de weg voor een bas die met vastberaden klank een weg zoekt, tegelijkertijd meandert als in een droom. Een ander nummer waarin Herbert vrij spel heeft om plukkend aan de snaren van zijn bas de diepte in te gaan, is het warmbloedige ‘Lumin’. Maar er is meer. Er zijn andere invalshoeken. Na bijvoorbeeld in ‘Hydrodynamica’ eerst te zijn aangejaagd door voortrazende, industriële ritmes voeren Nightports en Tom Herbert in ‘Vacancy’ en ‘Given’ het project naar meer ambient sferen, met kartelranden. Op andere momenten, zoals in het prachtig gedragen ‘October’ en het meer luchtige uptempo ‘Arcs’, zijn het de lange halen van de strijkstok die de klanklandschappen oproepen die van ‘Nightports w / Tom Herbert’ een aangenaam hallucinatief album maken.

Alle goede dingen bestaan in drieën, luidt het gezegde. Ik vermoed echter dat ‘Nightports w / Tom Herbert’ niet het laatste deel uit de serie is. ‘Nightports w / ’ is een ijzersterk concept, dat in de toekomst nog veel instrumentale verrassingen kan opleveren. En muzikale schoonheid.

‘Nightports w / Tom Herbert’
Leaf | Konkurrent

Springtime

hekelen absurditeiten moderniteit

Springtime is een samenwerkingsproject van de multi-disciplinaire veteranen Gareth Liddiard (The Drones, Tropical Fuck Storm), Jim White (Dirty Three, Xylouris White) en Chris Abrahams (The Necks, Laughing Clowns). Het drietal debuteerde in deze samenstelling eerder dit jaar met een aantal uitverkochte shows in Melbourne. Die worden nu gevolgd door het eerste Springtime album met daarop een duurzame legering van art- en noiserock, freejazz en improvisatie.

Springtime, de naam spreekt van lente en ontluikende bloesems, de songs ademen echter veelal de druilerige weemoed én de donkere wolken van de herfst. Het Springtime trio beschrijft in zeven songs, waarvan er geen een in minder dan vijf minuten de eindstreep haalt, enkele rauwe ongerijmdheden van de moderniteit.

De muziek kruipt, zodra het album zijn weg heeft gevonden naar cd- of platenspeler, onder de huid. De openingstrack Will To Power nestelt zich, of je wilt of niet, in je hoofd en springt daaruit steeds weer op, bij dag, nacht en ontij, als een duiveltje uit een doosje. Het nummer zoomt in op de wens van veel mensen om anders te zijn, iemand waartegen wordt opgekeken, en altijd maar weer meer te willen. Een van de vloeken van onze tijd.

Springtime vertelt verhalen, vaak triest, zoals het aangrijpende The Viaduct Love Suicide, een van de hoogtepunten van het album. De tekst van het nummer is van Gareth Liddiards Ierse oom, de dichter Ian Duhig. Die verplaatst zich in het waargebeurde verhaal van een vrouw in het Verenigd Koninkrijk die van een brug sprong met in haar armen haar gehandicapte zoon. De Britse sensatiepers viel na haar daad massaal over haar heen en noemde haar gestoord. Ian Duhig laat haar echte ik zien in zijn gedicht, waarin de liefde prevaleert. Jeanie In A Bottle, over alcoholisme, is eveneens een tekst van Ian Duhig, en vraagt om empathie, een eigenschap die het in de moderne wereld steeds vaker moet afleggen tegen de onzinnigheid van de waan van de dag.

De prachtige, met transparante pianomelodieën omlijste ballade She Moved Through The Fair van de Ierse componist Herbert Hughes, het kreunende Hammond orgel in de met veel geraas omgeven freewheelende improvisaties in The Island, de geweldige live-opname van Will Oldhams West Palm Beach, door de muzikale aderen van Springtime stroomt echt en warm bloed.

Tot slot nog een hoogtepunt. Het woedende, negen minuten durende epos The Killing Of The Village Idiot, met Bowie-achtige zang en mitraillerende piano, is een felle aanklacht tegen de Australische Special Forces die burgers in Afghanistan gruwelijk afslachtten en waarover nu processen lopen. Het is de met diepe emoties geladen, bikkelharde afsluiter van een indrukwekkende serie songs. Een die je heel stil achterlaat.

Springtime sleept je onverbiddelijk mee in hun wereld, die ook jouw wereld is, hoe absurd ook.

Springtime – Springtime
Joyful Noise / Konkurrent

De Amerikaanse componist, gitarist, pianist en zanger David Grubbs was een van de oprichters van Squirrel Bait, Bastro en Gastr del Sol. Hij speelde ook in Codeine, The Red Krayola, Bitch Magnet en The Wingdale Community Singers. Ryley Walker en hij zijn zielsverwanten. En ze zijn grote bewonderaars van elkaars muzikale aanpak en speltechniek. Een samenwerking was dan ook eigenlijk onvermijdelijk. Die begon met een flink aantal repetities, gevolgd door optredens en niet veel later dook het tweetal de studio in. Dat resulteerde eerst in het album Fight Or Flight Simulator en nu A Tap On The Shoulder.

Ryley Walker en David Grubbs manifesteren zich op A Tap On The Shoulder meer als creatieve bouwers van fluïde klanksculpturen dan als songmakers. De twee musici onderzoeken al spelend hun muzikale partnerschap van het moment en bouwen de relatie gestadig uit. Ryley toont zich daarin stevig assertief, belust om de muzikale koers uit te zetten, Grubbs speelt met meer open structuren, enigszins in de sfeer van zijn vroegere werk met Gastr del Sol.

De contrasten in de ontstane werken zijn vaak groot. Zo neemt in Accepting Most Plans eerst een heldere, bijna stemmig te noemen piano de leiding, waarna meteen daarop, in Uglification, de twee knarsend, schurend en wringend een ruim dertien minuten durend, trommelvlies tergend improvisatie klankschap optrekken. Het volgende nummer Leslie Steinberger kenmerkt zich door een nerveus soort spanningsopbouw. Pump Fake On The Death Rattle klinkt acht minuten lang als een enerverende instrumentale dialoog, laverend tussen fantasie en werkelijkheid, tot Dorothy Kept roept en de gitaar voor even ‘gewoon’ sfeerinstrument mag zijn.

En zo gaat A Tap On The Shoulder door. Helder transparante composities wisselen af met furieuze improvisaties en experimenten, en steeds weer worden de grenzen van de instrumentale mogelijkheden en interacties opgezocht, en zelfs overschreden. Dat levert een uiterst avontuurlijk album op. Een boeiend album ook, al is het soms even doorbijten. En ik geef toe, A Tap On The Shoulder is vooral een album voor de liefhebber. Maar die heeft dan ook wat.

David Grubbs & Ryley Walker – A Tap On The Shoulder
Husky Pants / Konkurrent
Foto Ryley Walker

In tijden van lockdown en reisrestricties luisteren naar het album ‘Tanto Amor’ van de Nederlandse trompettist Teus Nobel leidt voor iemand met een band met Brazilië zoals ik, onvermijdelijk tot saudade, die mengeling van heimwee, nostalgie en melancholie, die zo typerend is voor de Portugees-talige cultuur. ‘Saudade’ was ook de titel van het eerste Braziliaanse album van Teus Nobel, met daarop muziek van liedjesschrijver, componist, arrangeur, zanger en pianist Antônio Carlos Jobim (1927-1994). Hij nam dat op samen met producer en arrangeur Roeland Jacobs, in de WedgeView Studios, waar eerder onder andere zijn albums ‘Flow’ (2012), ‘Legacy’ (2014) en ‘Social Music’ (2019) waren geboren. Beiden, de trompettist en de arrangeur, waren grote bewonderaars van de Braziliaanse legende en meester van de bossa nova. Met een grote strijkerssectie en arrangementen die aan het werk van Claus Ogerman (1930 – 2016) refereerden namen zij ‘Saudade’ op, opgedragen aan hun beide vaders die kort na elkaar overleden in de zomer van 2019.

Tanto Amor – Zoveel Liefde

Het gevoel saudade speelt ook bij het tweede Braziliaanse album van Teus Nobel en Roeland Jacobs ‘Tanto Amor’, dat gewijd is aan de componist, pianist, zanger en politieke activist Ivan Lins, die vaak de opvolger van Antônio Carlos Jobim wordt genoemd.

Ivan Lins verrijkte de wereld met zijn verbluffende Braziliaanse klanken. Dat Teus Nobel besloot ‘Tanto Amor’ op te nemen als opvolger van zijn, met een Edison onderscheiden, album ‘Saudade’ is dan ook een logische keuze. Daar komt de stevige band bij tussen Ivan Lins en de WedgeView Studios in Woerdense Verlaat in het Groene Hart van Nederland, waar ‘Tanto Amor’ is opgenomen. Als eerbetoon aan zijn vijfenzeventigste verjaardag en zijn gouden jubileum als componist, is ‘Tanto Amor’, in het Nederlands ‘Zoveel Liefde’, geproduceerd met het grootst mogelijke respect voor alles wat Ivan Lins heeft bereikt en waar hij voor staat.

Teus Nobel speelt op dit prachtige instrumentale album, dat de warmte heeft van de Braziliaanse zon en ziel, trompet en flugelhorn. Hij wordt daarbij vergezeld door Daniel de Moraes op gitaar, Jeroen Vierdag op contrabas, Marcel Serierse op drums, Marcelo Martins en Thijs van Leer op fluit en de woordloze vocalen van Anna Serierse, aangevuld met strijkers van het Radio Filharmonisch Orkest en het Metropole Orkest. Er is een speciale gastrol voor de Ivan Lins gitarist Leonardo Amuedo uit Uruguay.

Sleutelbegrip saudade

Ik noemde het eerder: saudade. Het is een sleutelbegrip in de Braziliaanse cultuur. Ik trap er mijn gesprek met trompettist Teus Nobel over ‘Tanto Amor’ mee af.

Teus Nobel: “Juist in deze tijd, waarin er in de culturele sector maar heel weinig mogelijk is, vonden wij het een mooie boodschap om een album aan te bieden als het vorige, ‘Saudade’, een woord dat letterlijk staat voor gevoelens van afstand en gemis, nu zo actueel. Wij vonden het gepast om in deze tijd daarvan een vervolg uit te brengen, om mensen muzikale troost te bieden met iets waar wij zelf heel veel plezier uithalen. Ik denk dat saudade diep geworteld is in al die Braziliaanse composities. Als je alleen al de songteksten van Ivan Lins bekijkt, dat is een en al saudade. Het is een gevoel dat mij heel erg aanspreekt, zeker nu ik nog steeds aan het wennen ben aan het verlies van mijn vader. En er is natuurlijk het saudade gevoel van je familie veel minder zien, je vrienden, je collega’s. Dan is er toch een uitlaatklep nodig en ik ben blij dat dat voor mij de muziek is, en heel specifiek in dit geval dit album. We hebben toevallig gisteren een presentatie op video opgenomen en daarvoor met alle bandleden even in een studio gezeten. We speelden een paar van de nummers en na afloop lunchten we samen, lekker buiten in het zonnetje. Dat was anekdotes uitwisselen en kletsen over de situatie van nu en of er misschien een project in de toekomst in zit, en dan merk je dat je dat zo hebt gemist.”

Zo zou muziek eigenlijk moeten zijn. Samen vieren van het leven door middel van muziekinstrumenten.

Heb jij een persoonlijke band met Brazilië?

“Niet perse een persoonlijke band. Ik ben er wel – uit mijn hoofd in 2017 – een keer geweest. Ik was uitgenodigd om op een jazzfestival in São Paulo te spelen en workshops te geven aan jonge trompettisten. Man, ik viel echt van mijn stoel door het niveau van die gastjes, jongens en meisjes van tien, twaalf jaar oud. Ik had wat dingen voorbereid, inspeel oefeningen, technische aspecten van het trompet spelen, en na vijf minuten vond ik al dat ik een tandje bij moest zetten en mijn workshop aanpassen. Ze konden alles probleemloos. Het lijkt wel of kinderen daar, zodra ze kunnen lopen, een muziekinstrument in hun handen geduwd krijgen. Het niveau en de muzikaliteit was al zo ruim aanwezig. Ik had meteen een zwak voor die muziekcultuur. Daar kwam later met het ‘Saudade’ album en nu ‘Tanto Amor’ nog een schepje bovenop.”

Het klopt wel dat veel kinderen in Brazilië de muziek met de paplepel meekrijgen. Ik weet niet of je het straatleven en de bars hebt meegemaakt. Maar er is daar bijna geen bar waar geen muziek wordt gespeeld. En niet alleen door muzikanten maar ook door het publiek. Er is heel veel interactie tussen, laten we zeggen professionele en niet-professionele muzikanten.

“Dat is natuurlijk een containerbegrip: professioneel. Ik ken menige amateur die zogenaamde professionals vierkant naar huis kan spelen. Zo’n term maakt onderscheid binnen de muziek. En dat zou eigenlijk helemaal niet zo moeten zijn. De ideale situatie is, precies zoals je het schetst, dat er heel veel interactie is tussen publiek en amateurmusici en, tussen aanhalingstekens, professionele musici. Zo zou muziek eigenlijk moeten zijn. Samen vieren van het leven door middel van muziekinstrumenten.”

Misschien geldt dat wel voor kunst en cultuur in het algemeen.

“Dat denk ik zeker. Ik ben nooit zo van die term. Voor mij is een professional iemand die zijn zaakjes voor mekaar heeft, zeker met concerten of projecten, die zijn partijen goed heeft voorbereid, die zijn instrument meester is. Dat is voor mij een professional. Niet perse iemand die dat op zijn visitekaartje heeft staan.”

WedgeView Studios

Na Antônio Carlos Jobim werd het Ivan Lins. Was dat een logische keuze voor je?

“Logisch in de zin dat we merkten dat we er heel veel plezier uithaalden en dat we eigenlijk wel een vervolgstap wilden maken. Ivan Lins wordt toch wel een beetje als de opvolger van Jobim gezien. Daarnaast, en in dat opzicht was het evenzeer een logische keuze, heeft Ivan Lins een sterke band met de studio en het label waarmee ik ‘Saudade’ heb opgenomen. Ivan Lins heeft in 2010 de WedgeView Studios zelfs geopend. Hij heeft er meerdere keren opgenomen. Dus die band van Ivan Lins met de studio was er al, en toen hoefden ze mij maar enkele voorbeelden van zijn werk te sturen voordat ik verkocht was. Het is eigenlijk gewoon hele pure Braziliaanse volksmuziek of popmuziek, maar met enorme rijkheid. Kijk je naar Nederlandse popmuziek of volksmuziek, dan zijn er drie, vier akkoorden maximaal. Hier merkte ik al meteen hoeveel harmonische rijkheid die composities hebben en hoeveel onverwachte afslagen en complexiteit er in die songs zit. Ik denk dat veel mensen, als ze louter oppervlakkig luisteren, zich daar nog wel op kunnen verkijken.”

Het is geen simpele muziek.

“Zeker niet. Het is juist een opgave om het simpel te laten klinken. En daar heb ik de grootste ontwikkeling in doorgemaakt. Ik ben het als jazzmusicus toch gewend om mijn muzikale ei vooral te leggen in het geïmproviseerde gedeelte. En dat is bij deze Braziliaanse muziek echt van ondergeschikt belang. Ik werd eens te meer met mijn neus op de feiten gedrukt dat de voordracht van een melodie of van een thema, dat daar al zoveel diepte en rijkheid in schuil kan gaan, dat het geïmproviseerde gedeelte echt van secundair belang is. Het gaat vooral om het voordragen van zo’n stuk. Als ik een beetje terughaal hoe het met Europese musici op jamsessies gaat en ging, daar is een thema een soort van noodzakelijk kwaad, en zodra dat gepasseerd is, kan ieder even zijn kunnen laten zien. Maar eigenlijk missen we daar de boot, omdat er al zoveel kracht en zoveel muzikale zeggingskracht in die melodie kan zitten. Dat was voor mij een van de grote openbaringen met deze twee projecten. Er is geen behoefte aan spierballenwerk of complexe solo’s of snelle loopjes. Die zijn niet nodig om toch je statement te maken. En dat is iets wat ik voor de rest van mijn leven mee kan nemen.”

Ik onderstreep wat je zegt over de complexiteit van de Braziliaanse muziek. Je moet het alleen wel willen horen.

“Zeker. Mensen met een niet-geoefend oor luisteren vooral naar de melodie. Een melodie is vaak lineair gezien vrij gemakkelijk te begrijpen. Daar zit niet de complexiteit. Die zit in de harmonieën die eronder worden gelegd. Iemand die zich alleen maar concentreert op de tekst en een melodie, die hoort gewoon een eenvoudig liedje. Als ik ‘Tanto Amor’ even sec zing (hij doet iets van tadadadada – CCE), daar zit niet de rijkheid voor mij. Maar als je dan hoort wat er daaronder harmonisch allemaal gebeurt, wat voor kleuringen en wat voor emotie daar zijn, als je dus even verder kijkt dan je neus lang is, en als je het wilt zien, dan is er veel meer uit te halen dan menigeen denkt.”

Er is geen behoefte aan spierballenwerk of complexe solo’s of snelle loopjes. Die zijn niet nodig om toch je statement te maken.

Je noemt jezelf een jazzmusicus, maar je hebt zoveel meer gedaan. Is er wel één stijl, één genre dat je nog niet hebt beoefend?

“Eigenlijk niet. Ik ben van oorsprong, wat betreft het conservatorium, eerst klassiek geschoold voordat ik jazz ging studeren. Daarna heb ik in een militair orkest gezeten (Orkest van de Koninklijke Luchtmacht – CCE), de ‘Last Post’ op de Dam gespeeld, met DJ’s opgetreden en Afrikaanse muziekprojecten in Ghana gedaan. Ik heb me nooit echt in muziek uit het Midden-Oosten of Azië verdiept. Die hebben toch weer hun eigen notenstelsels. Maar ik heb inderdaad al heel veel gedaan. Ik noem mezelf wel jazzmusicus, omdat ik geïmproviseerde muziek gewoon het meest interessant vind. En oké, deze twee albums, ‘Saudade’ en ‘Tanto Amor’, dat is ook geen jazz. Maar het is Braziliaanse muziek waar ik wel een soort van geïmproviseerd aspect op loslaat.”

De keuze voor het repertoire voor ‘Tanto Amor’. Hoe is dat tot stand gekomen?

“We hadden met de producenten een gedeelde playlist op Spotify. Dat was eerst een hele lange lijst, met composities die zij al eerder met Lins hadden opgenomen, en wat onbekender werk van hem. Er viel elke keer wat af, totdat we deze selectie hadden. Het is heel organisch ontstaan.”

Het is dus niet zo dat je perse bepaalde delen uit het werk van Lins wilde spelen. Het moest een organisch kloppend geheel worden, muzikaal gezien.

“Ja. Bij het Jobim album was de uitdaging of in ieder geval de missie om wat onbekender werk van hem onder de aandacht te brengen. Alhoewel we uiteindelijk wel hebben gekozen voor een bewerking van ‘The Girl From Ipanema’ (‘Garota de Ipanema’ – CCE). Maar ‘Agua de Beber’, ‘Corcovado’, ‘Triste’, die nummers hebben we allemaal weggelaten. We wilden juist wat onbekender repertoire waar ook pareltjes tussen zitten. Bij het Ivan Lins album zochten we meer naar een organisch geheel. Ik heb daarbij niet gedacht, vanuit deze periode moet er een stuk zitten en deze periode was misschien wat minder, dat laten we weg. Ik heb puur naar de composities gekeken en hoe ze eventueel in het totaalplaatje pasten.”

Heb je nog contact gehad met Ivan Lins?

“Zeker. De uitvoerend producent van WedgeView heeft zijn telefoonnummer, die hebben nog regelmatig contact. Op die manier kon hij er zijn zegje over doen. We hebben in het begin nog heel even overwogen om hem een rol te geven. We waren er echter al vrij snel uit dat we een puur instrumentaal album wilden maken. Als je er dan één nummer met vocalen opzet, wordt het toch een andere album. Naast vocalist is Ivan Lins pianist en dit is een pianoloos album. Uiteindelijk hebben we er voor gekozen om het zonder Ivan op te nemen. Maar hij heeft er wel zijn mening over gegeven. Hij moest aan sommige interpretaties wennen. Hij kent die nummers natuurlijk door en door en werd geconfronteerd met het feit dat iemand anders daar zijn eigen interpretatie aangeeft. Hij vroeg zich in het begin af of we nog overwogen hadden om het heel dicht bij het origineel te houden. Maar mijn visie was en is dat je ook de Nachtwacht niet letterlijk gaat naschilderen. Het is misschien technisch heel knap dat iemand dat kan. Maar wat heb je dan aan nieuwe waarde gecreëerd? Niets. Ik heb heel veel naar hem geluisterd, naar zijn ritmische interpretatie en de tuningen die hij aanhoudt, en uiteindelijk heb ik daar mijn eigen visie, mijn eigen Teus Nobel idee op losgelaten.

“Kijk naar de geschiedenis van de jazz. Alle pioniers, of het nou Louis Armstrong is of Miles Davis of Coltrane, ze hebben allemaal gekeken naar wat er voor hun tijd gebeurd is en daar hun eigen interpretatie aan gegeven. Ik wil mij niet met hen vergelijken, maar ik vind wel dat dat in de cultuursector onze taak is. Je luistert naar wat er al gebeurd is en daarna probeer je dat naar het heden te trekken. Zowel ikzelf als mijn publiek wint er niets mee als ik iets uit het verleden probeer te hercreëren. Omdat je op de eerste plaats het altijd verliest van het origineel en op de tweede plaats: Waar is dan de vernieuwing? Ik vind dat je altijd met respect voor het origineel moet zoeken naar: Hoe past mijn stem hierin? Met die uitleg kon Ivan uiteindelijk helemaal leven. Hij vond het prachtig geworden en zei het fijn te vinden dat wij zijn muziek op deze manier bleven promoten. Dus ja, gelukkig hebben we ook zijn zegen gekregen.”

Hoe gaat het met hem?

“Ik weet niet of hij het allemaal zelf doet, maar hij is nog steeds heel actief op social media. Volgens mij is hij nog best druk bezig. Die laat zich nog niet afstoppen.”

Gast features

Laten we het hebben over Roeland Jacobs. Hoe groot is zijn rol geweest bij de totstandkoming van het album?

“Sowieso zijn alle arrangementen van hem. Hij was de eerste co-producent en in de studio was hij de engineer en een voortdurend klankbord. Het idee voor het Ivan Lins album kwam van hem. Zijn invloed is gigantisch geweest. En zijn arrangementen. Dat was al zo bij het Jobim album. Dat ademt voor mij heel erg Claus Ogerman, een arrangeur die in de jaren tachtig en negentig een radioprogramma had en ondermeer met Michael Brecker het album ‘Cityscape’ heeft opgenomen. Dat zijn een soort open klanken die veel ruimte bieden voor de solist, precies de klanken waar je mij ‘s-nachts voor wakker kunt maken.”

Er was geen rol voor Ivan Lins zelf, maar wel voor Leonardo Amuedo.

“Leonardo heeft sowieso vaker met WedgeView gewerkt. WedgeView heeft een album uitgebracht met repertoire van Ivan Lins waar Leonardo Amuedo samen met mondharmonicaspeler Antonio Serrano als frontmannen op staan. En ja, wij wilden, als we dan Ivan Lins zelf er niet bij gingen betrekken, in ieder geval een instrumentalist van een van die albums. Naast Leonardo hebben we nog een knipoog gemaakt naar Antonio Serrano. Op een van de nummers hoor je Anna Serierse en mijzelf unisono een solo doen die tien jaar geleden door Antonio is opgenomen. We wilden hem daarbij niet letterlijk kopiëren, copy paste zijn, maar toch een hommage brengen aan zijn bijdrage. Dus eigenlijk is Antonio ook een klein beetje aanwezig. Leonardo heeft gewoon ingespeeld vanaf zijn studio in Los Angeles. Want reizen vanuit Amerika is in deze tijd uit den boze. Je hoeft niet perse gast features op je album te hebben, maar het geeft toch wel extra glans dat Leonardo een bijdrage heeft geleverd.”

De pandemie gaat een keer voorbij. Zoals ze in Brazilië zeggen: Se Deus quiser. Hoop je met dit materiaal nog in Brazilië te gaan toeren?

“Ja, heel graag, en dat is een beetje dubbel. Ik zou daar natuurlijk graag weer naartoe gaan. Tegelijkertijd lijkt het me raar of apart, alhoewel ik tot nu toe alleen nog maar positieve reacties heb gehad, dat een blanke Europeaan even hun muziek komt spelen. Het zou wel een gevoel van remming geven, dat ik hen ga voorspelen hoe ik dat doe, terwijl het bij hen gewoon in hun bloed zit. Maar los daarvan lijkt het mij fantastisch om daar een tournee te doen, en misschien met Braziliaanse musici in de band, zodat ik me die stijl nog meer eigen kan maken.”

Als ik eerlijk ben, denk ik dat die remming vooral bij jou tussen de oren zit, omdat Brazilianen er doorgaans alleen maar enthousiast over zijn, als iemand van elders hun muziek speelt.

“Die indruk kreeg ik inderdaad al, door berichtjes van Braziliaanse musici, zo van ‘thank you for honoring our music’.”

Inspiratie

Wie zijn voor jou als trompettist de belangrijkste muzikale voorbeelden en inspiratiebronnen?

“Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Mensen die mijn voorbeeld zijn geweest, of die mij hebben geïnspireerd, dat heeft zich in de afgelopen twintig jaar heel organisch ontwikkeld. Toen ik net op het conservatorium begon, kwam ik uit de klassieke hoek. Ik had veel cassettebandjes van Michael Jackson en je zoekt dan toch eerst naar een soort van gemeenschappelijke deler, naar iets wat je kent. Dus kwam ik uit bij de elektronische periode van Miles Davis, die veel met keyboards en gitaren en zelfs Michael Jackson covers speelde, zoals ‘Human Nature’. Dat was: Hé, dat ken ik, dat is ook met trompet. Dat was dus het eerste. En de Brecker Brothers. Omdat dat ook allemaal elektronica was, gitaren, stevig ertegenaan, spektakel, dat kende ik. Maar ik merkte al gauw dat ik terug moest naar de basis, wilde ik mij echt dat jazzvocabulaire eigen maken. En toen kwam ik geleidelijk aan bij Chet Baker, die heel duidelijk en transparant was en dingen deed die ik gemakkelijk kon spelen en uit mijn hoofd leren. Op een gegeven moment dacht ik wel wat bebop te kunnen gebruiken en ben ik veel naar Clifford Brown gaan luisteren. Bij mijn masterstudie, tien jaar nadat ik afstudeerde, merkte ik dat ik een muzikaal plafond bereikte, voor mij zelf dan, en dat ik daar harmonisch doorheen wilden breken. Toen werd Woody Shaw een hele grote held, die op harmonisch vlak veel meer vrijheden geniet dan ik me voor mijzelf ooit kan voorstellen. Het is dus met voorbeelden heel organisch gegaan en gedreven door wat ik op een bepaald moment nodig had, waarna ik daarnaar op zoek ging. De afgelopen jaren luister ik veel naar de Amerikaanse trompettist Ambrose Akinmusire. Die borduurt, althans zo zie ik dat, weer voort op de weg die Woody Shaw is ingeslagen. Woody Shaw verrast mij nog steeds wel. Maar Ambrose doet exact wat ik net vertelde, dat je materiaal uit het verleden neemt en vervolgens kijkt hoe je vandaar uit verder kunt. Dat inspireert mij enorm.”

Heb je bepaalde wensen voor de nabije toekomst, muzikaal gezien?

“De live opnames van mijn kwartet, mijn Liberty Group. We hebben voorjaar 2019 een album uitgebracht. En nu wilde ik een live album opnemen. Alleen is dat door de corona crisis al verplaatst van december naar januari, van januari naar april en nu van april naar juni. Voor jazzclubs is dat echt mijn beste bandje ooit. Ik had in het verleden de nare gewoonte om elke keer als er een album een jaar uit was het helemaal anders te willen doen en dan gooide ik de hele band eruit, op een vriendelijke manier, en begon ik weer op nul. Maar dit is de eerste formatie waarvan ik denk dat ik er echt nog jaren mee verder wil. Dus dat is iets wat ik in de nabije toekomst heel graag zou willen doen. Verder heb ik heel veel concerten staan met de bekende Vlaamse pianist Jef Neve. Aan de hand van ‘Saudade’ en ‘Tanto Amor’ ben ik nu in gesprek met een theater-impresariaat, om die muziek wellicht naar de theaters te brengen, met het hele verhaal erachter van de corona crisis en het verliezen van mijn vader en zelf vader worden.”

Je sprak eerder over troost. Maar ik neem aan dat je daarnaast hoop wilt bieden. Dat zit namelijk eveneens in saudade.

“Dat zit absoluut in saudade. Dat was voor mij het saudade gevoel in 2019, een jaar waarin ik zowel vader werd als mijn vader verloor. Ik zie in mijn zoontje nu al eigenschappen van mijzelf en mijn vader terug. De jeugd is de toekomst. Zonder hoop zouden we deze crisis allang niet hebben overleefd. Dan was het nu overal in de wereld anarchie en oorlog. Dus ja, wat wil je zonder hoop? En als dat een verhaal is wat ik mooi kan opschrijven en mooi kan vertellen en aan het theaterpubliek kan geven, terwijl ik muziek speel die mij aan het hart gaat, dan heb ik volgens mij de jackpot te pakken.”

Teus Nobel, Celebrating the Music of Ivan Lins – Tanto Amor
Foto’s Teus Nobel © Fleur Huijsdens

De zes leden van Bell Orchestre hebben uiteenlopende muzikale achtergronden, maar het is juist de vereniging van de diverse muzikale elementen, hoe onwaarschijnlijk soms ook, die de muziek zijn bijzondere magie geeft.

Bell Orchestre’s nieuwe album ‘House Music’ bestaat uit tien aaneengesloten delen. De basis werd gelegd in improvisaties. Die werden vervolgens tot een meeslepende, instrumentale sculptuur gebeeldhouwd. Daarin smelten klassieke en elektronische instrumenten en zelfs een Afrikaanse gongoma (halve kalebas met ijzeren zaagbladen bespeeld als een duimpiano) samen in genre overschrijdende en zelfs genre uitdagende, muzikale werelden.

Iedereen die muziek maakt kent het baal-gevoel als een spontaan geboren jamsessie of improvisatie lekker loopt, maar er blijft achteraf niets tastbaars over. De bandleden van Bell Orchestre halen in de liner notes van ‘House Music’ herinneringen op aan de vele improvisatiemomenten waarin “een genuanceerd muziekstuk organisch kon ontstaan, volledig gevormd, zonder enig plan, discussie of rationeel denken” en vervolgens verloren ging, omdat het niet was opgenomen.

Ze besloten om voor een nieuw album de spontaniteit en het toeval tot uitgangspunten te maken. De band bedraadde elke hoek van het meerdere verdiepingen tellende, landelijke huis in Vermont van violiste en zangeres Sarah Neufeld.

Zij en de andere vijf leden van het mini-orkest – Pietro Amato: hoorn, keyboards, elektronica; Michael Feuerstack: pedal steel gitaar, keyboards, zang; Kaveh Nabatian: trompet, gongoma, keyboards, zang; Richard Reed Parry: bas, zang; Stefan Schneider: drums – namen ieder hun intrek in een van de kamers. Ze brachten daar zo twee weken door, als vrienden, creatief en in geconcentreerde afzondering. Er werden elke dag geïmproviseerde sessies opgenomen. Aan het eind van die twee weken lag er een album.

‘House Music’ heeft een lengte van drie kwartier en is direct geboren uit een improvisatie van anderhalf uur. Het uiteindelijke resultaat heeft wel enkele bewerkingen ondergaan, maar bestaat in grote lijnen uit de originele opnamen van de improvisaties. Het enige echte aanknopingspunt was een korte harmonische loop die door Richard Reed Parry was ingebracht en die als een stuwende kracht en katalysator door de muziek loopt. Voor al het overige is ‘House Music’ geschreven en ontstaan op de door de musici beleefde momenten van spelen zelf.

Daar, in die momenten van hoorbaar speelplezier, vonken felle, staccato vioolpartijen, waaien elektronische winden, vloeit een elektronische puls over in latin-achtige orkestraties, wisselt tribal percussie af met space ruis, blazen blazers fraai unisono de pannen van het dak en dolen de musici eendrachtig door bloesemende velden van minimal en ambient. Dat alles is fraai aan elkaar gelast tot één lange en bijzondere ervaring van muziek als veelkleurige en meerlagige poëzie.

‘House Music’ is een album dat het best in een keer, zonder pauze wordt beluisterd. Vergeet dus de vinyl versie, tenzij om ergens halverwege even naar adem te kunnen happen. ‘House Music’ sleept je mee in een stroom die zonder ophouden tien hoofdstukken lang meandert, zonder echte rustpunten. Het is alsof je in een zwembad van klanken duikt waar de golfslag je optilt en over je heen spoelt, en steeds weer een stukje verder brengt. En voor wie zelf wel eens een instrument hanteert kan ‘House Music’ van Belle Orchestre zomaar een inspiratiebron zijn die onweerstaanbaar prikkelt en uitnodigt tot inpluggen en meespelen. Hell Yeah!

Bell Orchestre – House Music
Erased Tapes / Konkurrent
Foto Bell Orchestre © Nick Bostick

Laurence Pike studeerde aan het Sydney Conservatorium of Music. De Australiër is gespecialiseerd in geïmproviseerde muziek. Hij integreert daarin een grote variëteit van muziekstijlen, van jazz tot psychedelische rock tot ambient tot experimentele elektronica. Laurence Pike bracht een aantal succesvolle albums uit en toerde de wereld rond met zijn bands PVT (voorheen Pivot), Triosk en Szun Waves. Tevens was hij als gastmuzikant te horen op tal van albums, soundtracks en tournees.

De muziek op het nieuwe solo-album ‘Prophecy’ van Laurence Pike is tot stand gekomen tijdens een intense periode van klimaatgerelateerde rampen in zijn thuisland Australië, vorig jaar zomer, die “het begin leek te markeren van een vreemde nieuwe manier van leven op aarde”.

De stukken zijn in een periode van vier weken bij de musicus thuis tot stand gekomen en vervolgens in één studiodag opgenomen. Als gevolg hiervan is de muziek evenzeer een verzameling momenten uit de tijd voorafgaand aan de opname, zegt Pike (“mijn tuin inlopen om te worden begroet door een donkerroze zon tegen een bruine lucht en as die zachtjes op mij neervalt”) als een reflectie van zijn gemoedstoestand op het moment dat hij de muziek live in de studio speelde.

Laurence Pike zegt op zijn bandcamp site: “In de korte tijd die er sindsdien is verstreken, zijn we gegaan van een toestand van binnen blijven en mondkapjes dragen omdat het rond de hele stad brandde en de lucht was gevuld met scherpe rook, naar binnen blijven om de verspreiding van een wereldwijde pandemie te stoppen.”

Profetieën voorspellen vaak het einde van de wereld en Laurence Pike ervoer de gebeurtenissen van de afgelopen tijd best wel als enigszins apocalyptisch, zegt hij.“Maar ondanks tientallen jaren oude studies die catastrofale bushfire-seizoenen in Australië voorspellen, lijkt in de werkelijkheid van vandaag de wetenschap voor degenen die zijn gekozen om onze belangen te behartigen tot niet meer te zijn geworden dan een ideologische keuze.” Laurence Pike noemt dit in het tweede nummer op zijn nieuwe album ‘Death of Science’. Ik nam contact met hem op en vroeg hem hiernaar, net als naar die andere intrigerende titel: ‘New Normal’.

Nieuw normaal
Laurence Pike: “Zoals je weet, heb ik dit album gemaakt tijdens de recente catastrofale branden in Australië. Ik beschouw de muziek zelf niet als openlijk gaan over ‘problemen’ in een conventionele activistische of protesterende zin, maar ik ben een muzikant en improvisator die eraan werkt om te reageren op het moment en mijn omgeving, en de omvang van deze recente gebeurtenissen was existentieel en heeft ongetwijfeld mijn creatieve proces beïnvloed. Klimaatverandering is volgens mij echt het meest urgente probleem waarmee de planeet momenteel te maken heeft, en door mijn solowerk lopen als een rode draad, al is het maar onbewust, de relaties die mensen hebben met technologie en de wereld van de natuur.

De titels waar jij naar vraagt, verwijzen evenzeer naar het perverse gebrek aan politieke reactie destijds van de Australische regering (onze premier zat wekenlang op een strand in Hawaï terwijl het land in brand stond – dezelfde man die met een stuk steenkool in de hand de oppositie in het parlement aanviel en zei dat er geen reden voor klimaatangst was) en het aanhoudende gebrek aan een vooruitziende visie in deze zaak. Feit is dat er rapporten zijn die deze gebeurtenissen al twintig jaar voorspellen, een belangrijk artikel noemt zelfs 2020 als het meest waarschijnlijke begin van een rampenscenario.

Onze premier heeft een marketing achtergrond en staat bekend om zijn stevige politieke uitspraken en slogans. ‘New Normal’ was een van de slogans waarmee hij in deze periode begon te strooien. Een soort ‘business as usual / er is hier niets te zien’, om de aandacht af te leiden van het feit dat zijn partij jarenlang in zijn eentje alle pogingen om het klimaatbeleid in dit land te veranderen had tegen gehouden. In de weken die volgden waarin de branden voortduurden, gemeenschappen door vuurstormen de oceaan in werden gedreven, de lucht in de stad waar ik woon zwaarbruin van rook was en je een masker moest dragen om naar buiten te kunnen gaan, werd vreemd genoeg duidelijk dat dit het begin was van een nieuwe manier van bestaan op aarde. Het leek daarmee een toepasselijke titel.”

Dood van de wetenschap
Laurence Pike noemt ‘Death of Science’ een andere verwijzing naar dezelfde politieke mentaliteit. “Ideologieën en ideeën over ons bestaan gaan niet langer samen maar groeien uit elkaar. De wetenschappelijke waarheid die altijd leidend was wordt, als die onpraktisch is voor je agenda, gewoon ontkend. Dit is een zeer gevaarlijk pad voor de politiek en de samenleving, richting ondergang. In mijn ogen zitten we zonder de constante van de wetenschap en zonder haar betekenis als menselijke soort volledig zonder een leidraad. Uiteindelijk zullen toch, volgens mij, wetenschap en menselijke samenwerking bepalen of wij nog een kans maken om de existentiële bedreigingen waarmee we worden geconfronteerd te overwinnen.

Ik wilde altijd dat mijn muziek in de eerste plaats voor mij zou spreken; laat de luisteraars de betekenis ervan voor henzelf bepalen en zo een ruimte creëren die een gevoel van grenzeloze mogelijkheden creëert. Maar ik bespreek deze onderwerpen graag in relatie met mijn werk en neem er standpunten over in, nu blijkt dat er van boven tot onder geen leiderschap is. Kunstenaars zijn vaak de kanaries in de kolenmijn en proberen als zodanig immateriële en directe informatie te communiceren om te komen tot een breder bewustzijn. Ik woon ook in een land waar de rol en betekenis van kunst en cultureel denken zelf voortdurend wordt aangevallen, wat het des te meer noodzakelijk maakt om je stem te laten horen.”

Volgens Laurence Pike zijn we op zoek naar en hebben we verhalen nodig om ons te leiden naar een onzekere toekomst. Voor sommigen betekent dit dat ze zich terugtrekken op het verleden, naar binnen keren, voor anderen betekent het vooruit kijken, zich openen. De musicus noemt als voorbeeld saxofonist en componist Wayne Shorter, die zei: “Speel en schrijf muziek zoals jij wilt dat de wereld is.”

Laurence Pike: “Ondanks de seismische verschuivingen die de samenleving momenteel doormaakt, voel ik een opwindende kans voor vooruitgang in plaats van me terug te trekken, en als kunstenaar kan ik alleen maar bijdragen op de beste manier die ik ken: door muziek te maken zoals ik wil dat de wereld is.”

Profetie
De Australische musicus neemt op ‘Prophecy’ de luisteraar in tien stukken mee in zijn huidige belevingswereld. Die schuurt, zoals in de eerder genoemde, met donker dwingende ritmepatronen ingevulde composities ‘Science is Death’ en ‘New Normal’, en in het jagende ‘Nero’, dat duidelijk een verwijzing is naar de vroegere Romeinse keizer en (vermeende) pyromaan met die naam. Maar er is meer. Natuurlijk, er zijn de titels, maar verder wordt het, zoals Laurence Pike betoogt, aan de luisteraar gelaten hoe zijn muziek te interpreteren. En dan zindert de hete lucht in ‘Heart of Sky’ en klinkt in ‘Ember’ het gebrom van (bedreigde) insecten tussen de pianoklanken die mijmerend neerdalen in het raamwerk van de met zorg geplaatste tromroffels. Laurence Pike maakt gebruik van drums, percussie en een drumpad sampler. Daarbij houdt hij zich, ook al is hij drummer, meestentijds verre van de dwang van het ritme die zoveel moderne muziek bepaalt. Er is in de muziek van Laurence Pike meer en vaker sprake van golfbewegingen. De musicus gaat hierin te werk als een schilder. Hij bouwt vanuit een impressionistische benadering zijn klankschappen op en creëert met een veelheid van kleuren en polyritmische sferen een heel eigen en met rijke muzikale structuren gevulde nieuwe en fascinerende wereld. In die wereld klinkt naast in muziek vertaalde emoties die de vernietiging van wat was teweeg brengt ook hoop door, hoop op een leven en een toekomst in balans, zoals in het afsluitende ‘Echoes of Earth’, een prachtige meditatie, als (en misschien is dit alleen maar mijn interpretatie, maar so what) de wedergeboorte naar een meer duurzame wereld. Een prachtig album en een krachtig tijdsdocument.

Laurence Pike – Prophecy
Leaf / Konkurrent