Zijn nieuwste score, Nosferatu, The Call Of The Deathbird, heeft als vertrekpunt de klassieke, honderd jaar oude horrorfilm Nosferatu, eine Symphonie des Grauens van de Duitse regisseur van expressionistische films Friedrich Wilhelm Murnau (1888-1931).

Eerst de feiten. Jozef Van Wissem werd in 2019 door Cinémathèque Français in Parijs gevraagd de soundtrack te maken bij de gerestaureerde oorspronkelijke versie van Nosferatu, eine Symphonie des Grauens. In de film terroriseert de vampier Count Orlok een samenleving door grote aantallen ratten een stad binnen te brengen, waardoor mensen besmet raken met de dodelijke pestbacterie die de dieren bij zich dragen. Om de plaag van de Zwarte Dood te ontlopen, moeten ze in quarantaine en dat leidt tot heftige en hysterische taferelen. Van Wissem zag in het verhaal gelijkenissen met de corona-pandemie nu. In de film waren vogels de boodschappers die ziekte en dood aankondigden, de rol die vleermuizen kregen toebedeeld tijdens corona.

Terwijl hij bezig was met de score, stuitte de luitist op plaatopnamen met geluiden van uitgestorven vogels die ooit leefden in de straten van havenstad Rotterdam. Hij manipuleerde de vogelgeluiden elektronisch en verwerkte ze op verschillende plekken in de score. Dat leidde tot de titel: The Call Of The Deathbird.

Zowel het uitgangspunt, een score voor de film Nosferatu, eine Symphonie des Grauens, als de subtitel, The Call Of The Deathbird, hinten naar een album waarop de dood de meester van de gebruikte tonaliteit is. Ik beluister The Call Of The Deathbird echter anders. Dat begint al met de opener Act 1. Het luitspel van Van Wissem valt hier op door een strikt toegepaste, open structuur. De klank van de snaren is breekbaar en tegelijkertijd van een zware en diepe intensiteit. Vergelijk het met het vroegere werk van de rockgroep Swans, maar dan gebracht met alleen luit. Op andere momenten is de benadering meer klassiek, terwijl in het afsluitende, bijna achttien minuten durende Act 5 drones spinnen als derwisjen in een opzwepend tranceritueel. En dan de vogels, de uitgestorvenen. Jozef Van Wissem brengt ze in zijn muziek weer tot leven en doet zo recht aan deze wonderlijke, tot de verbeelding sprekende wezens die, zo laat de evolutie zien, altijd in staat waren zich aan te passen, te overleven. Vanuit dat standpunt bekeken klinkt The Call Of The Deathbird niet als de dood maar als het leven, in al zijn prachtige gelaagdheid.

Jozef Van Wissem – Nosferatu, The Call Of The Deathbird
Incunabullum | Konkurrent

Na de release van Lost Themes III in februari zagen we in augustus de remixen van Turning The Bones (CHVRCHES Remix) en Good Girls (John Carpenter Remix) voorbij komen. Nu, in oktober, is er dan van de enige echte horror-koning de originele muziek voor het langverwachte tweede deel in de nieuwe Halloween-trilogie: Halloween Kills. De soundtrack van de film, geregisseerd door David Gordon Green met horror-icoon Jamie Lee Curtis in de hoofdrol, is uitgebracht bij het label met de toepasselijke naam Sacred Bones Records.

Filmregisseur, acteur en componist John Howard Carpenter is zo boomer als een boomer maar zijn kan. Hij is geboren in New York City op 16 januari 1948, slechts enkele jaren na het einde van het real life horrorhuis van de tweede wereldoorlog. Hij mag dan inmiddels op leeftijd zijn, de meester beheerst het elektronische instrumentarium als geen ander en kraakt met zijn duister-futuristische scores menig jongere elektrofröbelaar. Zoals in het Star Trek Universum de Borg hun opponenten meedelen: “Resistance is futile — you will be destroyed and assimilated.” Maar ik dwaal af. Halloween Kills is horror, en dat zullen we weten ook.

John Carpenter componeert en neemt zijn eigen partituren op sinds hij de muziek bij zijn eerste film, Dark Star uit 1974, maakte op een EMS VCS 3 modulaire synthesizer. Hoewel dat oorspronkelijk een kostenbesparende maatregel was, bleef hij de meeste van zijn films scoren. De soundtracks van de Halloween-films They Live en Escape from New York werden klassiekers op zich.

John Carpenter blijft in zijn score voor Halloween Kills trouw aan de geest van het origineel uit 1978, maar tegelijkertijd slaat hij een imposante brug naar het heden.

De muziek is typisch voor het sonische palet waarmee John Carpenter werkt. Grimmige, analoge synthesizertonen golven in duistere nevelwolken voorbij, dissonante noten ademen gevaar, een majestueus opgetrokken, massieve wall of noise kleurt zwarter dan zwart, geluid als rauw staal schuurt over geluid als rauw staal, hard, dreigend, het naderende onheil onafwendbaar. Soms is er de piano, een tinkelend rustpunt, en kan er adem worden gehaald, even, tot zich een nieuwe doos van Pandora opent en synthesizers het alles verzengende vuur weer uit volle kracht aanblazen.

De Halloween Kills-score is het werk van een virtuoze kunstenaar, die ook na bijna een halve eeuw zijn artistieke grenzen blijft verleggen en steeds weer nieuwe baanbrekende manieren vindt om verpletterend indrukwekkende muziek in een overtreffende trap te maken. Want dat is wat Halloween Kills is. Oké boomer.

John Carpenter & Cody Carpenter & Daniel Davies – Halloween Kills (OST)
Sacred Bones / Konkurrent
Beeld: film stills Halloween Kills

De Amerikaan John Howard Carpenter (1948) is filmregisseur, producer, acteur, scenarioschrijver en componist. Hoewel hij allerlei soorten films heeft gedraaid, is hij vooral bekend door de horror-, actie- en sciencefictionfilms die hij maakte.

John Carpenter is de bij leven al legendarische regisseur van ‘Halloween’, ‘Assault On Precinct 13’, ‘Escape From New York’, ‘The Thing’, ‘Christine’ en heel veel meer.

Hij componeerde of co-componeerde de meeste muziek van zijn films en wordt algemeen beschouwd als de genius van de horror soundtrack – hij is The Horror Master.

Doom en gloom

John Carpenter bracht in 2015 een eerste soloalbum uit, getiteld ‘Lost Themes’, een jaar later gevolgd door ‘Lost Themes II’. Na de release van dat laatste ging hij op concerttournee, zijn allereerste, met materiaal van de ‘Lost Themes’-albums en zijn klassieke filmmuziek. In 2017 nam hij samen met zoon Cody Carpenter en peetzoon Daniel Davies veel van zijn klassieke filmthema’s opnieuw op voor een album met de titel ‘Anthology: Movie Themes 1974-1998’. Het jaar daarop werd hij gevraagd als uitvoerend producer voor een nieuwe ‘Halloween’-film geregisseerd door David Gordon Green, waarvoor hij ook de muziek componeerde.

En nu is er dan, vijf jaar na ‘Lost Themes II’, weer een nieuw album met non-soundtrack muziek: ‘Lost Themes III: Alive After Death’. John Carpenter wordt hier, net als op zijn eerdere studioalbums, soundtracks en op het podium terzijde gestaan door Cody Carpenter en Daniel Davies. Gedrieën trekken ze muzikale werelden open waarin de duellerende synthesizers van de Carpenters en de gitaar van Davies zich op de voortstuwende drive van meeslepende en extraverte percussieritmes, fantasievol en niet te stoppen, vermengen tot een werveling van ontoombare, instrumentale energie. Carpenters gebruik van bastonen is in dit alles opvallend, niet als de alom heersende, dreinende dreun, maar als adequaat ingezette sfeermaker om de doom en gloom van de nacht op te roepen.

Danse macabre

John Carpenter noemde het eerste ‘Lost Themes’-album “een soundtrack voor de films in je hoofd”, ofwel je hoogst eigen persoonlijke nachtmerries, en zo klinken ze. Op ‘Alive After Death’ spreken de films zo mogelijk nog meer tot de verbeelding. De songtitels alleen al roepen de meest suggestieve beelden op. Het titelnummer ‘Alive After Death’ waarmee het album opent, laat met zijn breed uitwaaierende gitaar en toetsen nog een sprankje licht horen. Maar dan gaan de grafkelders open en begint, begeleid door spookachtige synthesizers, de ‘Weeping Ghost’ zijn dwaaltocht. In het daarop volgende ‘Dripping Blood’ huilen de van tragiek sprekende melodielijnen samen met de treurende piano. Dreunende baslijnen en ijzige elektronica en gitaarklanken roepen in ‘Vampire’s Touch’ de sinistere bloedzuiger met zijn spinachtige klauwhanden op. Even verderop, in ‘Cemetery’, loeren donkere schaduwen terwijl de spanning langzaam en dreigend wordt opgevoerd, waarna er in ‘Skeleton’ een macabere knekeldans volgt. En nog is het feest van de ondoden niet over. De absolute climax van ‘Alive After Death’ wordt gevormd door het pulserende ‘The Dead Walk’. De processie van uit hun graven gekropen ronddolende ‘wedergangers’ hoort zich aan als Ennio Morricone on speed en transformeert het zombie eindtijdperk naar een zinderende, happy dead, rave party. Die duurt tot de sombere nevelflarden boven ‘Carpathian Darkness’ het overnemen en zelfs het laatste beetje glans sterft. En dan is het onvermijdelijke daar: The End.

In Nederland zou John Carpenter op zijn leeftijd door sommigen als ‘dor hout’ (‘Dead Wood’ – iets voor ‘Lost Themes IV’?) worden bestempeld, zijn elektronische muziek hoort echter tot de meest moderne en levendige van deze tijd. John Carpenter is nog altijd de meester, in vele opzichten.

John Carpenter’s Lost Themes III: Alive After Death
Sacred Bones Records / Konkurrent

Zwartwit foto: Daniel Davies, John Carpenter, Cody Carpenter (© Sophie Gransard)