Rival Consoles keert een jaar na het indrukwekkende Articulation terug met een nieuw album. Overflow is een uit dertien delen bestaande soundscape van maatschappij-resonerende muziek, gemaakt voor de gelijknamige, hedendaagse dansproductie van de gerenommeerde choreograaf Alexander Whitley. De voorstelling gaat naar verwachting komend voorjaar in Europese première.

Ryan Lee West verwees met de titel van zijn vorig jaar verschenen Rival Consoles album Articulation naar een stuk van de hedendaagse avant-garde componist Györgi Ligeti (1923-2006), Artikulation uit 1958, niet vanwege de muziek, maar vanwege de niet-traditionele grafische partituur die erbij hoorde. Articulation was in lijn hiermee visueel tot stand gekomen. Het nieuwe Rival Consoles album is op een min of meer gelijksoortige manier tot stand gekomen. Alleen verliep de interactie die leidde tot Overflow, een score voor de gelijknamige choreografie van Alexander Whitley, twee kanten uit.

De dansproductie Overflow onderzoekt de menselijke en emotionele gevolgen van het door data bepaalde moderne leven. Het stuk richt daarvoor de blik op sociale media, reclame, marketingbedrijven en politieke groeperingen die onze data exploiteren om enerzijds financieel en politiek voordeel te behalen, anderzijds verdeeldheid te zaaien. De inspiratie voor het project werd voor een substantieel deel gevonden in het hedendaagse filosofische werk Psychopolitics: Neoliberalism and New Technologies of Power van Byung-Chul Han.

Ryan Lee West maakte al voordat het project daadwerkelijk van start ging schetsen en ontwerpen. Die dienden vervolgens voor Alexander Whitley als uitgangspunt voor het ontwikkelen van de choreografie. Meer werk kwam tot stand tijdens de repetities, in interactie met de dansers, en werd vervolgens verfijnd en geperfectioneerd in de studio.

De Rival Consoles producer schraapt op Overflow de vernislaag weg van wat hij noemt “de big data-wereld van sociale media en cookies waar alles onzichtbaar, stil en verborgen is achter een aangename, verleidelijke esthetiek”, en legt zo de verraderlijke mechanismen onder de schone schijn bloot. Ryan Lee West schrijft op zijn Bandcamp site: “Als we elke keer dat onze gegevens werden genomen en verkocht of gebruikt, een raar klikgeluid zouden horen, zou dat onze perceptie ervan volledig veranderen.”

Overflow grijpt meteen toe met het donkere en overweldigend Monster, tien traag tikkende, dramatische minuten waarin met een big bang vanuit chaos de puls wordt geboren die leidt tot de elektronische wereld van de alles en iedereen omringende en verslindende data. In die wereld knarst en kraakt het, klinkt als een knagende rat een elektromagnetische opname van de interne werking van een iPhone tijdens het scannen van sociale media, en duikelen staccato ritmes over flarden van stemmen.

Overflow voert van klankruimte naar klankruimte. Die zijn als de kamers in een labyrint waar diffuse resonanties en atmosferische nevelwolken voor verwarring zorgen en de bezoeker desoriënteren en met drogbeelden steeds weer in een andere richting sturen. Dat doet Ryan Lee West als Rival Consoles overigens met een esthetiek die even verleidelijk is als die van de big data-wereld die hij op Overflow tegen het licht houdt, en minstens zo verslavend. Het is weinig musici gegeven om hun elektronische apparatuur dermate organisch te doen klinken dat er een levend en vibrerend muzikaal ecosysteem ontstaat, maar Rival Consoles is het met Overflow gelukt.

Ryan Lee West schetste de afgelopen jaren zijn composities op papier. Dat konden gedetailleerde, specifieke contouren zijn van hoe hij de muziek voor ogen had, gedachten over hoe hij zou willen dat een bepaalde synthesizer zou klinken of ideeën over de structuur van de muziek. De Rival Consoles man wilde zo proberen muzikale problemen buiten de computer om op te lossen. Werken met een computer kan tot snelle beslissingen leiden, maar dit kan het creatieve proces ook overrulen, in de weg staan, redeneert West. Inmiddels is er naast het album Overflow ook een partituur van het werk verschenen.

Rival Consoles – Overflow
Erased Tapes | Konkurrent
Foto © Özge Cöne

Na de release van Lost Themes III in februari zagen we in augustus de remixen van Turning The Bones (CHVRCHES Remix) en Good Girls (John Carpenter Remix) voorbij komen. Nu, in oktober, is er dan van de enige echte horror-koning de originele muziek voor het langverwachte tweede deel in de nieuwe Halloween-trilogie: Halloween Kills. De soundtrack van de film, geregisseerd door David Gordon Green met horror-icoon Jamie Lee Curtis in de hoofdrol, is uitgebracht bij het label met de toepasselijke naam Sacred Bones Records.

Filmregisseur, acteur en componist John Howard Carpenter is zo boomer als een boomer maar zijn kan. Hij is geboren in New York City op 16 januari 1948, slechts enkele jaren na het einde van het real life horrorhuis van de tweede wereldoorlog. Hij mag dan inmiddels op leeftijd zijn, de meester beheerst het elektronische instrumentarium als geen ander en kraakt met zijn duister-futuristische scores menig jongere elektrofröbelaar. Zoals in het Star Trek Universum de Borg hun opponenten meedelen: “Resistance is futile — you will be destroyed and assimilated.” Maar ik dwaal af. Halloween Kills is horror, en dat zullen we weten ook.

John Carpenter componeert en neemt zijn eigen partituren op sinds hij de muziek bij zijn eerste film, Dark Star uit 1974, maakte op een EMS VCS 3 modulaire synthesizer. Hoewel dat oorspronkelijk een kostenbesparende maatregel was, bleef hij de meeste van zijn films scoren. De soundtracks van de Halloween-films They Live en Escape from New York werden klassiekers op zich.

John Carpenter blijft in zijn score voor Halloween Kills trouw aan de geest van het origineel uit 1978, maar tegelijkertijd slaat hij een imposante brug naar het heden.

De muziek is typisch voor het sonische palet waarmee John Carpenter werkt. Grimmige, analoge synthesizertonen golven in duistere nevelwolken voorbij, dissonante noten ademen gevaar, een majestueus opgetrokken, massieve wall of noise kleurt zwarter dan zwart, geluid als rauw staal schuurt over geluid als rauw staal, hard, dreigend, het naderende onheil onafwendbaar. Soms is er de piano, een tinkelend rustpunt, en kan er adem worden gehaald, even, tot zich een nieuwe doos van Pandora opent en synthesizers het alles verzengende vuur weer uit volle kracht aanblazen.

De Halloween Kills-score is het werk van een virtuoze kunstenaar, die ook na bijna een halve eeuw zijn artistieke grenzen blijft verleggen en steeds weer nieuwe baanbrekende manieren vindt om verpletterend indrukwekkende muziek in een overtreffende trap te maken. Want dat is wat Halloween Kills is. Oké boomer.

John Carpenter & Cody Carpenter & Daniel Davies – Halloween Kills (OST)
Sacred Bones / Konkurrent
Beeld: film stills Halloween Kills

Bas- en baritonsax zijn stoere instrumenten, hun toon aards en diep gegrond. Aarde en gronding kenmerken ook het nieuwe album van saxofonist Jason Sharp uit Montréal.

‘The Turning Centre Of A Still World’ is de eerste plaat die Jason Sharp echt helemaal solo opnam. Zijn debuut uit 2016, ‘A Boat Upon Its Blood’, op Robert Creeley’s gelijknamige gedicht, maakte hij met Joshua Zubot op viool en Joe Grass op pedal steel gitaar en voor ‘Stand Above the Streams’ uit 2018 werkte hij samen met geluidskunstenaar Adam Basanta. Andere projecten waaraan Jason Sharp meewerkte zijn Sam Shalabi’s orkest Land of Kush, Leonard Cohen’s postume release ‘Thanks for the Dance’ en de soundtrack voor de actiefilm ‘Jusqu’au Déclin’ (‘The Decline’).

Hart en adem zijn voor ieder mens de motor van het levende lichaam. Ze vormen op ‘The Turning Centre Of A Still World’ ook de fluctuerende kern waar omheen Jason Sharp zes electro-akoestische solostukken plus ‘Intro’ en ‘Outro’ optrekt, een golvende cyclus van ‘zonsopgang’ tot ‘zonsondergang’. Uitgangspunt is een hartmonitor die fungeert als de hoofdklok voor de analoge modulaire synthesizers Lyra 8 en Theravox en een Moog bas pedaalsynthesizer. Jason Sharp ontwikkelde een systeem waarin zijn saxofoons en adem, gekoppeld aan de genoemde hartmonitor, “in real time during performance and recording” modulaire synthesizers en samplers activeren, en aldus organische golven van versmeltend geluid, roze ruis en elektronica produceren.

‘The Turning Centre Of A Still World’ volgt de getijdenstromingen van het fysieke lichaam van de mens met zijn rivieren van water en bloed en omhuld door aardse atmosferische druk. De hartslag loopt letterlijk door de composities heen, maar duikt slechts af en toe ook letterlijk op als hoorbare aanjager. Het eerste nummer, na de ‘Intro’, ‘Unwinding Surrender’, bevat een van die spaarzame momenten waarin de tikkende klok duidelijk aanwezig is. Een ander nummer met de kloppende levensader van de saxofonist is het afsluitende ‘Everything Is Waiting For You’.

De klankschappen die Jason Sharp met zijn instrumentale biofeedback systeem genereert, hebben een hoog ECM-gehalte. Het Duitse label Edition of Contemporary Music (ECM) creëerde in meer dan een halve eeuw een heel eigen klankuniversum van perfecte geluidskwaliteit gekoppeld aan subtiele, vaak sferische muziek. ECM-artiesten die mij bij beluistering van ‘The Turning Centre Of A Still World’ te binnen schieten zijn onder meer de Britse rietblazer John Surman (saxofoons, basklarinet, synthesizer) en de Griekse componiste van filmmuziek Eleni Karaindrou.

‘The Turning Centre Of A Still World’ bestaat uit vloeiende in elkaar overlopende, dromerige geluidsschilderingen – samen een bijzonder sonische verkenning van de mogelijkheden van een mens-machine afstemming en de daaruit voortvloeiende interactie en expressie. Een fraai voorbeeld is het prachtige ‘Velocity Of Being’. Dat begint etherisch, met een ijl geluid als een zachte elegie, maar ontwikkelt zich vervolgens als opdwarrelende herfstbladeren tot een wervelende draaikolk van geluid. De toon is vaak weemoedig, als in een treurdicht, zoals in ‘Humility Of Pain’, maar tegelijkertijd zijn er in het zuchten ook steeds weer vonken van leven. En leven, dat is wat ‘The Turning Centre Of A Still World’ in elke noot ademt, en, hoe zacht ook, uitschreeuwt.

Jason Sharp – The Turning Centre Of A Still World
Constellation / Konkurrent
Foto’s © Emily Gan

Zijn interesse voor elektronica en het ontwikkelen van software bracht Matthew O’Connell in 2011 naar Asheville, North Carolina, waar hij werkte voor Moog Music. Hij kalibreerde daar synthesizers en testte vintage analoge delay chips. In zijn vrije tijd bouwde hij zijn eigen synths, en schreef hij liedjes. In Asheville begon hij te werken aan ‘Half Mirror’, het album dat hij nu, tien jaar later, onder de bandnaam Chorusing heeft uitgebracht.

In de beperking toont zich de meester. ‘Als je niet veel apparatuur hebt is het creëren van ritmes, met echo’s een van de dingen die je kunt doen om muziek te maken’ , onderwees Brian Eno mij ooit tijdens een workshop geleid door de master of ambient.

Matthew O’Connell toont zich op zijn debuutalbum een meester in spaarzaamheid. ‘Half Mirror’ is bij hem thuis in de bergen van North Carolina opgenomen met weinig meer dan een vintage tape-delay (bandecho), elektrische gitaar en een zelfontworpen synthesizer genaamd ‘Balsam’. Hij produceerde met warme, analoge synthesizerklanken een instrumentale bedding voor zijn liedjes die kosmisch en aards tegelijkertijd is, een wereld van elektronica doorspekt met folkelementen en omgekeerd, zoals in de weids uitwaaierende opener ‘Cold’:

I wade
I wade
I wade
Into the cold

‘Half Mirror’ is het verhaal van Matthew O’Connell zelf, zijn herinneringen, gefragmenteerd als overdenkingen van het verleden vaak zijn, ‘Half Mirror’, gelijk de titel van het album. Contouren tonen zich daarin niet altijd even duidelijk. Er is vaak sprake van schaduwen, mistflarden die de fluctuerende memorie omhullen. Ze dempen de herinnering en kunnen daarbij louterend zijn. Een voorbeeld van dit laatste is ‘Midday Sun’, waarin de zanger worstelt met een kater ‘spreaded out on the floor, heavy from the night before’, maar vastbesloten de verloren tijd in te halen. In ‘Watching The Beams’ (letterlijk in de bijbehorende video) verwerkt hij een paniekaanval die hij ervoer in een gestrande metro onderweg naar een optreden in Brooklyn – de meedogenloos pulserende arpeggiator van de synthesizer reflecteert zijn verhoogde hartslag van dat moment.

Matthew O’Connell stelde zich tijdens de opnamen van ‘Half Mirror’ terughoudend op, een manier van produceren die ook het door hem bewonderde album ‘Nearly God’ van Tricky kenmerkt. Een (andere) duidelijk hoorbare invloed is Talk Talks Mark Hollis, in de minimalistische aanpak en, in bijvoorbeeld de albumsluiter ‘Mirror,’ in de gedragen klaaglijke vocalen. Weer een andere zanger uit het verleden, Nick Drake, wandelt voorbij in ‘Ohio’. O’Connell noemt zelf nog als bronnen van inspiratie Arthur Russell en John Martyn en dan met name de vrije vorm waarin dezen hun liedjes schreven.

Vrijheid: het kenmerkt de compositorische kracht van Matthew O’Connell. Zijn songs verschillen onderling van opbouw en structuur, maar vormen desondanks een sluitend geheel van in elkaar overlopende thema’s en muzikale sferen. ‘Half Mirror’ had tijd nodig, tien jaar in totaal, maar nu dan eindelijk geland ontvouwt zich een prachtig doorgestikte muzikale patchwork quilt met aangenaam warme herfstkleuren.

Chorusing – Half Mirror (Western Vinyl / Konkurrent)

Fly Pan Am komt, minder dan twee jaar na hun spraakmakende comeback C’est Ca uit 2019, met een nieuw baanbrekend album. Frontera is de studioversie van de live-score die Fly Pan Am ontwikkelde in nauwe samenwerking met choreograaf, filmmaker, performer en docent Dana Gingras en haar dansgezelschap Animals Of Distinction uit Montréal.

Fly Pan Am bestaat uit Jonathan Parant op gitaar, computer en synthesizers, Roger Tellier-Craig op computer en synthesizers, Jean-Sébastien Truchy op computer, synthesizers, bas en vocalen, en Félix Morel beroert de drums en mept op stukken schrootmetaal. Het viertal volgt op het Frontera album nauwgezet de choreografie van de oorspronkelijke voorstelling.

Frontera, met een bijzonder indringend lichtontwerp van het Britse kunstenaarscollectief United Visual Artists, is een multimediavoorstelling in acht delen. Daarin zoeken tien dansers onder voortdurende hoogspanning met dynamische bewegingen de uitersten op van hun mogelijkheden, individueel en in relatie tot anderen. Frontera gaat over grenzen stellen en afbakenen, over solidariteit en samenwerking, over geblokkeerd, gecontroleerd en achtervolgd worden, over verlangen en overwinnen. De belichting, de muziek en de dansers zijn gelijkwaardige actoren, met elkaar verbonden in een krachtig choreografisch en theatraal statement dat wil uitdagen en vernieuwen, en een totaalkunstwerk wil zijn.

Fly Pan Am bewijst met de studioversie van Frontera dat de score ook heel goed op zichzelf kan overtuigen. En meer dan dat. Frontera is misschien wel het meest consistente album dat de band tot nu heeft geproduceerd.

Fly Pan Am start op Frontera met de eerder genoemde aanvallen van uitersten. Met zwaar instrumentaal geschut en op de peilers van een beukend ritme wordt in track een, Grid / Wall, een sculpturale muur van massief geluid opgetrokken. De band accelereert daarna in het aansluitende, tweede deel Parkour naar een nog hogere versnelling, om uiteindelijk onder het uiten van snijdende hardcore keelvocalen in een spiraal van cirkelend geluid naar een cathartische climax toe te werken.

In de volgende twee delen, Scanner en Scaling, richt de band met lang uitgerekte droneklanken, loops en field recordings monumentale, skeletachtige bouwwerken van donkere composities op. Parkour 2 heeft een minder dwingende spanningsopbouw en de aanwezige koorzang, omlijst door het relatief zacht oscilleren van de effect-apparatuur, geeft de muziek welhaast vleugels. Even lijken dansers en musici elkaar op te kunnen tillen, te kunnen vliegen. Maar dan slaat in Body Pressure de ondraaglijke zwaarte van het bestaan toe, in zwart-mistige soundscapes. Repeterende pulsen nagelen de met scheermes prikkeldraad versterkte hekwerken, Fences, aan elkaar van de uiterste grens. Daar, bij de Frontier, wordt de ander geblokkeerd, tegengehouden, teruggestuurd. Daar botst macht met onmacht. Daar kreunt en scheurt de aarde open in een luid razende kakofonie.

Fly Pan Am – Frontera
Constellation / Konkurrent
Beeld: Animals Of Distinction – Frontera