Er zijn van die albums die bij beluistering voelen als een soort van thuiskomen. “Surrounded” van Justin Sullivan is er zo een. En toegegeven, het feit dat ik van ongeveer dezelfde leeftijd ben als de frontman van New Model Army zal daar zeker aan bijdragen. Tegelijkertijd laat Justin Sullivan zich op “Surrounded” niet zozeer horen als een troubadour van zijn generatie, maar als troubadour tussen generaties, een zanger en liedjesschrijver die met inzet van zijn wortels optimaal de weg uit de donkere stegen van de geschiedenis naar de wegen van de toekomst weet uit te zetten.

Een van de meest aansprekende nummers op “Surrounded” is “São Paulo”.

Het gemis van vrienden en heimwee naar het plezier van het kleurrijke leven, in materiële zin misschien arm maar spiritueel rijk, bepalen aanvankelijk Justin Sullivan’s, door contrabas en harp gedragen, positief dichterlijke sfeerschets van de nachtelijke, Braziliaanse metropool:

And the busses rattle over the potholes and the night falls so fast
And the lime and the sugar, strong is the taste of life
And the veil is so thin between the spirit world and this
And the warm wind blows through it and touches like a kiss on the lips

Maar dan is er de twist in de tekst en gaat de sfeer van vrolijkheid en samba naar een andere, rauwere en donkere werkelijkheid, over gestolen land, de vernietiging van het woud, leugens:

And all the land was stolen, guarded and sown
There are fires in the forests and emptied villages
And people arrive from everywhere
High cheek-boned, sunken eyes, beautiful faces

Eind 2021 kwam er een aansprekende video uit van “São Paulo”.

Er wordt wel beweerd dat om een handpan te bespelen een muzikale achtergrond niet echt nodig is. Het instrument wordt intuïtief benaderd en het resultaat klinkt al gauw goed. Deze opvatting klopt voor mensen die snel tevreden zijn, hetzij als klankopwekker, hetzij als luisteraar. De wereldberoemde handpan speler, percussionist en componist Manu Delago hoort echter niet tot deze categorieën. De Oostenrijkse, in Londen woonachtige musicus, die eerder samenwerkte met Björk, Ólafur Arnalds en Anoushka Shankar, tilt de handpan ver uit boven de meditatieve klankschaalwolken waarmee het instrument vaak wordt geassocieerd.

Met Environ Me besloot Manu Delago een album te maken met de geluiden van het milieu dat ons omringt erin verwerkt. Environ Me is een audiovisuele reis, de twaalf songs worden geïllustreerd met een verzameling creatief gemaakte films. Elke track op het album bevat zijn eigen geïnspireerde en individuele concept. Dat varieert van vuur en water tot door de mens gemaakte voorwerpen als metalen tandwielen en (los scheurend) klittenband. Naast de handpan, en soms meer dan een, zet Delago zijn virtuoze percussieve talenten in en maakt hij gebruik van elektronische manipulatie en veldopnamen van een reeks natuurlijke bronnen.

De opener Interference staat symbool voor de alom aanwezige aantasting van de planeet door de mens. Manu Delago voert als visuele en sonische voorbeelden van dit handelen een elektriciteitsmast en daarnaast het metalen raamwerk van een bergsleeplift op, constructies die vaak daar staan waar we eigenlijk pure natuur verwachten. Het nummer begint traditioneel, met golvende handpan klankkleuren, maar accelereert vervolgens naar een explosie van elektronica, drums en metallic geluiden afkomstig van het metalen frame.

De genoemde klittenband speelt een verrassend percussieve rol in het swingende Curveball of Velcro Ball Game, naar het balspel met die naam. In Liquid Hands gebruikt de componist water als instrument in een muzikaal samenspel tussen natuur en mens. De bijbehorende video eindigt met een ‘instrumentale’ choreografie door vier percussionisten in/op een in het ijs gehakt wak in een bevroren meer. Emberplay en Acoustic Aviation laten de handpan in een meer sfeervolle stemming horen, terwijl Autoshred juist weer industrieel spektakel is van de soort die de vroegere Einstürzende Neubauten in herinnering roept.

Prijsnummer op Environ Me is Trees For The Wood. De indrukwekkende video bij het nummer toont een groep van twintig contrabassen, elk geplaatst op een boomstronk in een gekapt bos, met de spelers erachter. De strijkstokken zetten zich in beweging. Er klinkt een kettingzaagachtige intro, bomen worden sonisch omgehakt. Maar dan verandert het beeld en neemt Manu Delago met twee handpannen en gezeten voor een hoge stapel boshout de leiding. Zijn bezwerende handpan patronen versmelten met de zoemende contrabassen, de natuur mag weer ademen.

Alle betrokken musici stemden ermee in af te zien van een vergoeding voor hun medewerking aan het project en in plaats daarvan bomen te planten. Deze jonge iepenbomen slaan CO2 op en beschermen het landschap tegen stormen en erosies naarmate ze groter worden, en beschermen zo de omliggende naaldbossen die lijden onder de wereldwijde opwarming van de aarde. Eind goed, al goed? Alle beetjes helpen.

Manu Delago – Environ Me
One Little Independent / Konkurrent
Fotografie © Simon Rainer

Bands die in vermomming het podium opgaan zijn niet nieuw. Voorbeelden uit de pop- en rockgeschiedenis zijn ondermeer The Residents, Kiss, GWAR en Daft Punk. Vermommingen hebben vaak, ook al verhullen ze iemands identiteit, iets humoristisch relativerends. De boomkostuums, waarin de vier van Snapped Ankles live optreden, doen bijvoorbeeld bijna kinderlijk aan in de goede betekenis van het woord. De bandleden voeren ook geen actie in de trant van “How dare you?” zoals klimaatactiviste Greta Thunberg, maar roepen vrolijk, met gevoel voor understatement, “It’s a great time to be alive”. En dan komt de boodschap die de band sinds het debuutalbum Come Play The Trees uit 2017 verkondigt: als de verstedelijking in de wereld zich voortzet en bossen steeds meer in het defensief worden gedrongen, dan zal de natuur uiteindelijk terugslaan. En nee, bomen geplant in rechte rijen, een goed geordende monocultuur met netjes aangelegde toegangswegen en afgebakende ruiter- en wandelpaden, waar de lucht zwanger is van de geur van groengewassen geld, dat noemen we geen bos. En het is zeker geen oerbos, ooit bron van biodiversiteit en leven, maar nu opgeofferd aan wat heet moderniteit en vooruitgang.

Laten we even een zijsprong nemen en het over bossen hebben (speerpunt in de actieradius van Snapped Ankles), en dan meer specifiek over de Amazone, het grootste regenwoud in de wereld, waarmee ik mijzelf, zoals mijn lezers weten, al tientallen jaren bezighoud.

Klimaat in brand

“Het klimaat staat in brand en het is erger dan we dachten.” Dit is de strekking van een onlangs gelekt en uiterst alarmerend rapport van het Intergouvernementele Panel voor Klimaatverandering (IPCC) van de Verenigde Naties. De leden van het panel menen ook dat de mensheid de grote klimaatveranderingen, zoals die er nu voor staan, gewoon niet aankan.

Pandemieën

De covid-19 pandemie maakt duidelijk dat onze relatie met de natuur anders moet worden. Overal waar de natuur wordt vernietigd en mens en dier te dicht op elkaar leven, dreigt het gevaar van nieuwe pandemieën. Het Amazonewoud is een van die gebieden waar in geïnfecteerde dieren, planten, schimmels en bacteriën vele voor de mens potentieel gevaarlijke micro-organismen schuilgaan.

Kantelpunt

“Als er binnen vier tot acht jaar niets verandert, is de vernietiging van het Amazonewoud onomkeerbaar.” Deze uitspraak deed de Braziliaanse wetenschapper Paulo Artaxo, hoogleraar atmosferische fysica aan de Universiteit van São Paulo, in de zomer van 2019 in een interview met BBC News Brasil. Paulo Artaxo is sinds 2003 een permanent lid van het IPCC.
De politieke situatie in met name Brazilië en de verschoven prioriteitsaandacht van de wereld naar de covid-19 pandemie hebben de afbraak van het grootste regenwoud in een stroomversnelling gebracht. Door verregaande verstoringen in het ecosysteem dreigt het nu een van de grootste aanjagers van klimaatverandering in de wereld te worden.

Brandseizoen

Het regenseizoen in het Amazonegebied loopt momenteel op zijn einde en maakt binnenkort plaats voor een periode van droogte. Het jaarlijkse brandseizoen komt eraan. Dit leidde de afgelopen jaren al tot een enorme toename in bosbranden en de verwachting is dat die dit jaar in aantal en omvang alleen maar zullen toenemen. Er is dus alle reden voor de wereld om nu actie te ondernemen.

Dansen in het bos

Terug naar Snapped Ankles en Forest Of Your Problems. De leden van Snapped Ankles kennen hun muzikale geschiedenis, vooral die van de jaren tachtig van de vorige eeuw. Bands van toen die in de stevig voortjakkerende mix van hoekige postpunk en hypnotiserende elektrofunk voorbij flitsen zijn Wire, Gang Of Four, Joy Division en The Pop Group, naast synthesizergroepen als Depeche Mode en Marc Almond’s en David Ball’s ‘Tainted Love’ Soft Cell.

De personages die Snapped Ankles op Forest Of Your Problems ten tonele voert zijn niet eenduidig in hun benadering van de bossenproblematiek van de wereld. Zo zijn er The Business Imp, The Cornucopian, The Nemophile en The Protester, met hun eigen drijfveren en overtuigingen. Ieder van hen heeft in het scenario van actie en reactie te maken met de eigen tegenstrijdigheden, angsten en schuldgevoelens. Waar de sympathie van Snapped Ankles ligt, is duidelijk. De band staat voor een levende planeet. Daar wordt gedanst, voluit, tegen de macht van het kapitaal en voor echte vooruitgang.

Snapped Ankles – Forest Of Your Problems
The Leaf Label / Konkurrent
Foto’s Snapped Ankles © Laura Lewis