Marc Almond

liet zijn zevende

symfonie

deels produceren door

studio-freak Trevor Horn en

deels door Dave Ball, zijn

vroegere partner in

crime, met wie hij voor het

eerst weer samenwerkte

sinds het afscheid van

Soft Cell.

door C. Cornell Evers fotografie Wim van de Hulst, OOR 14 december 1991

Tenement Symphony, de zevende langspeler van Marc Almond, markeert niet alleen de hernieuwde samenwerking van de zanger met zijn vroegere muzikale partner, Dave Ball, maar ontrukt ook een pure golden oldie aan de vergetelheid. Violen jammeren: The days of Pearly Spencer, Ahh Ahh Ahh…

‘Ken je het origineel? Ik ben er gek op, vond het altijd een erg vreemde, ongewone song. Alleen wist ik niet van wie het origineel was. Het heeft me best wel wat moeite gekost om daar achter te komen. Ik hoorde het nummer in een Londense taxi maar er werd niet bij gezegd wie de zanger was. Erg frustrerend. Uiteindelijk heeft iemand bij mijn platenmaatschappij uit kunnen vissen wie het was. David MacWilliams. Ik weet niets van hem, of hij verder nog iets heeft gedaan. Ik ken alleen maar dit en herinnerde me altijd dat de song niet echt een einde had: … you walked too far along the street, where only rats can run. Op een of andere manier liep het verhaal voor mij hier niet mee af. De manier waarop de song op de langspeler is ingepast, vroeg om een aanvulling. Ik wilde dat de plaat naar een soort crescendo toe zou werken, om dan te eindigen met My Hand Over My Heart. Uiteindelijk heb ik een extra couplet geschreven, waarin de persoon over wie het gaat, terugkijkt op zijn leven en zich herinnert wie hij ooit was en waar hij vandaan komt: …the race is almost won. Ik wilde een positieve draai aan de song geven, iets van het licht aan het eind van de tunnel tonen.’

Hij zou niet weten wie Pearly Spencer eigenlijk is, maar: ‘Iedere song die ik zing, heeft wel een beetje van mijzelf. The Days Of Pearly Spencer ook. Een beetje van mij maar, zo moet ik achteraf constateren, ook een beetje van mijn vader, hoewel ik het niet leuk vind om dat te moeten toegeven. Ik heb die man sinds mijn vijftiende uit mijn leven geschrapt. Mijn relatie met hem was namelijk afschuwelijk en op de dag dat mijn ouders van elkaar zijn gescheiden, heb ik gezworen dat ik hem nooit meer zou zien, nooit meer met hem zou praten. Mijn jeugd met hem is heel moeilijk geweest en dat heeft me op een of andere manier toch voor de rest van mijn leven een paar littekens bezorgd, ben ik bang. Niet dat ik bitter ben of haat voel, misschien trouwens ook wel, maar ik wil gewoon nooit meer iets met hem van doen hebben. Ik heb er echt veel over nagedacht en pas nu voel ik dat ik van hem af ben, dat ik voldoende afstand kan nemen. Hij duikt bij gelegenheid nog wel eens op. Hij schrijft dan brieven naar mijn moeder. Om de verkeerde redenen. Hij ziet dat ik succes heb en wil daar zijn deel van. Nooit, nooit heeft hij mij op een of andere manier gesteund of aangemoedigd. Integendeel, toen ik nog jong was, kleineerde hij me alleen maar. Hij liet niets na om mijn zelfvertrouwen onderuit te halen. Hij heeft me behoorlijk geknakt, er zijn teveel dingen gebeurd. Ik ben nu iemand anders geworden en het laatste wat ik wil, is dat die oude spoken weer tot leven komen, de nachtmerries.’

Het komt vaak voor dat iemands herinneringen met het stijgen van de jaren eerder sterker worden dan zwakker. Almond beaamt dat, zegt dat zelf tenminste in sterke mate zo te ervaren. ‘Op een of andere manier wil je een beetje op je schreden terugkeren. Wanneer ik naar Southport ga, waar ik geboren ben, geeft me dat soms een vreemd gevoel. Ik heb altijd dat verlangen gekend om de plaatsen te bezoeken waar ik vroeger gewoon was naar toe te gaan. Ik wil zien hoe het daar nu is, om een oud gevoel terug te krijgen, in zekere zin. Je wilt bepaalde prettige herinneringen weer opnieuw beleven. Zelfs de verdrietige momenten wil je soms weer ervaren, zolang ze maar goed voelen, op een emotionele manier. Misschien dat ik bezig ben mijn jeugd te herontdekken, ik denk er in ieder geval veel over na, maar mijn vader past daar nog altijd niet in. Ik herinner me veel liever mijn grootvader, de vader van mijn moeder. Ik voel dat mijn grootouders altijd van veel meer invloed op mijn leven zijn geweest. Zij hebben een flink aandeel in mijn opvoeding gehad, toen ik jong was, als mijn vader naar het leger ging of gewoon verdween – ik wist nooit waar hij was.

Almond zegt heel sterk te geloven in de pater familias, de wijze oude man als familiehoofd. Hij straalt: ‘Precies zo was het bij ons. Mijn grootvader was een geweldige man. Ik ben er erg kapot van geweest, toen hij stierf. Hij was degene die mij, toen ik op heel jonge leeftijd erg ziek was – ik had astmatische problemen – met zich meenam naar de zee, die met mij langs het strand ging wandelen, zodat ik frisse lucht kreeg. Hij is degene aan wie ik zulke warme herinneringen heb, als ik terugdenk. De wijze oude man die een familie door voor- en tegenspoed leidt: zo iemand was mijn grootvader. Iedereen hield van hem. Hij was voor iedereen een soort van vaderfiguur en het was voor ons allen een schok toen hij op een gegeven moment dement werd. Het was pijnlijk om te zien. Twee jaar geleden was ik met kerstmis thuis en toen lag hij in een verpleegtehuis. Ik herkende hem nauwelijks meer, niets was er over van die trotse, knappe, Noorse man die ik gekend had. Ik herinnerde me hem als erg lang en erg sterk en dan plotseling word je geconfronteerd met een in elkaar geschrompelde oude man in een verpleegtehuis. Het moet voor hem ook verschrikkelijk zijn geweest, omdat hij wist hoe wij hem altijd hadden gezien. Vlak na de feestdagen is hij gestorven.’

Oud worden. Now too old for work they say, zingt hij in Meet Me In My Dreams, de samen met zijn oude maatje Dave Ball geschreven openingssong van Tenement Symphony.

What’s the point in biding time, living out our yesterday, when wild ideas could all come true. In de fantasieën van de zanger kan iemand door de maatschappij te oud worden bevonden om nog langer van nut te kunnen zijn maar dat betekent nog niet dat daarmee iemands leven over is. Alles is nog mogelijk. We could settle into being old, but all the glitters could be gold. Marc: ‘Naar mijn gevoel ben je nooit te oud om opnieuw te beginnen. Al was je leven nog zo succesvol, al ben je op leeftijd, over is het nooit, er zijn altijd nog dingen die je kunt realiseren. Meet Me In My Dreams gaat over een bejaard stel dat weigert zich bij de omstandigheden neer te leggen. Als ze om zich heen kijken, weten ze dat dit niet is wat ze willen. Voor de meeste mensen bestaat de werkelijkheid eruit dat ze hun leven leven en nooit toekomen aan de dingen die ze eigenlijk het liefst zouden willen. Ik heb me altijd aangetrokken gevoeld tot het idee om op een gegeven moment alles overboord te zetten, je niet druk te maken over de toekomst maar gewoon alles wegdoen wat je hebt en één heel buitensporig iets doen, één laatste indrukwekkende daad stellen. Dit stel gaat weg en heeft een enorm opwindende tijd in Las Vegas. So meet me in my dream, I won’t fall asleep without you. Meet me in my dream, underneath the Vegas lights. In zekere zin zit er ook een element van zelfmoord in.’

Of het prettig was om Dave Ball weer naast zich te hebben? Almond: ‘Zes jaar of zo hadden Dave en ik niet meer met elkaar gesproken. Wij hadden een soort muur opgebouwd. Iedere keer als we de neiging hadden elkaar te bellen of te schrijven, kwam de geest van Soft Cell uit de fles. We zijn nooit als vijanden uit elkaar gegaan. Het hield gewoon op en misschien dat we ooit nog eens samen iets zouden doen, maar niemand heeft ons ooit in die richting onder druk gezet. Ik denk dat het nu het juiste moment is. Dave heeft veel vertrouwen in zijn werk met Richard Norris als The Grid. Op een gegeven moment belde hij me, zei dat hij weg was van een track van mijn laatste langspeler en dat hij daar graag een remix van zou maken. Ik vond het fantastisch, alsof er een muur werd neergehaald, en hij had het lef om dat te doen. Toen hebben we een paar songs samen geschreven, gewoon om te zien hoe dat zou werken, of er nog iets van de oude elektrische spanning was. Werkte het niet, dan hoefde niemand er iets van te weten. Maar de magie was er weer. Wij werkten weer samen, net als vroeger, vanuit een diep gevoel van respect en bewondering voor elkaar en niemand die over onze schouders meekeek en die zei dat we een Soft Cell single moesten maken.

Of het verschil met Trevor Horn niet groot was? Het zijn twee totaal verschillende werelden, zegt Almond. ‘Met Horn zet je je aan een avontuur, waarbij je een onstuimige weg hebt af te leggen. Je krijgt te maken met vier, vijf technici en evenzovele studio’s. Trevor wil alles uitproberen. Hij heeft een visie en gaat net zolang door tot hij heeft wat hij hebben wil. Met Dave is het precies het tegenovergestelde. Dave komt binnen met zijn oude keyboard onder zijn arm en sluit wat effecten aan. Richard heeft een paar kleine machines, wat tapes en samples en dat is het. Daarmee wordt alles heel direct ingespeeld. Heel anders dan Trevor Horn, totaal tegenovergesteld, maar beide manieren zijn bijzonder opwindend om te doen. Deze plaat is voor mij dan ook zoiets als The Glitter And The Grid.’

VAN MAISON PRETTY BOY

door C. Cornell Evers foto’s 17 december 1988

Jarenlang werd Marc Almond zowel verguisd als bejubeld. Met de nieuwe langspeler The Stars We Are en de hitsingle Tears Run Rings lijkt erkenning op grote schaal binnen bereik. Of Almonds nieuwe mainstream-publiek echter ingenomen zal zijn met een binnenkort te verschijnen dubbelalbum met songs die zijn geïnspireerd op het werk van Jacques Brel, Leo Ferré, Juliette Greco, Barbara, Jean-Paul Sartre, Baudelaire, Rimbaud en Verlaine kan alleen de toekomst leren. Marc Almond: van sekssymbool tot Las Vegas-ster.

Het is even een pijnlijk moment, daar in Paradiso. Marc Almonds begeleidingsgroep La Magia heeft zojuist het intro afgerond dat de aanloop vormt tot wat bij ieder optreden een ware tour de force is. Als de vroegere Soft Cell-zanger The Lockman van zijn grote idool Jacques Brel brengt is dat veelal zonder begeleiding. In de opvatting van Almond is het louter en alleen de kracht van zijn stem die de song moet dragen. Begin 1987 maakte hij met dit nummer diepe indruk tijdens een Brel-manifestatie die werd georganiseerd in hetzelfde Paradiso. ‘Hij kan écht zingen,’ werd er verzucht door mensen, critici ook, die hem jarenlang voor de voeten hadden geworpen dat zijn vocale uithalen nog het meest weghadden van het geluid dat een krolse kat uit zijn strot haalt. Twee jaar later houdt Paradiso wéér de adem in, als Almond vol overgave de eerste woorden door de voormalige kerk doet schallen. Dan krimpt hij ineen. Het is plotseling stil. De kleine zanger mompelt een verontschuldiging en haast zich het podium af.
‘Het was of er ineens allerlei naalden in mijn keel werden gestoken,’ vertelt hij later op de avond. Eerder al had de zanger geklaagd over de bedompte door sigarettenrook vervuilde lucht in Paradiso die hem danig hindert. Een ovatie klinkt als Almond opnieuw opkomt. Ondanks de plotselinge onderbreking is de sfeer goed gebleven. Het is dan ook een fantastisch optreden dat volgt.
Een dag later, in het Rotterdamse Nighttown klinkt tijdens de wat rustiger nummers luid gelal van de bar tegenover het podium. Er worden denigrerende opmerkingen geroepen. Fotograaf Wim van de Hulst krijgt van iemand uit het publiek een gerichte stomp in de maag en moet zijn werk staken. Na afloop is het in de kleedkamer een komen en gaan van fans. Almond staat iedereen vriendelijk te woord. Hij deelt handtekeningen uit en poseert gewillig samen met zijn bewonderaars voor inderhaast uit handtasjes opgediepte cameraatjes.
Ondanks alle aandacht heeft hij echter meer genoten van het optreden in Paradiso, zo merkt hij op. ‘Als je net als hier continu tegen een bar aankijkt, met het gerinkel van glazen en zo, dan is het heel moeilijk om bijvoorbeeld een nummer als If You Go Away te doen, waarbij je jezelf een persoon voor de geest moet halen voor wie je dat zingt. De live-situatie is een constant gevecht. Het optreden in Paradiso was behoorlijk chaotisch maar ik ontving meer warmte van het publiek. Daardoor ook kreeg ik weer adrenaline. Ik moest de show afmaken. Ik kon die mensen niet laten stikken. The Lockman is een van mijn favoriete Jacques Brel-nummers en ik wilde die song absoluut zingen. Ik raakte echter volledig de controle over mijn stem kwijt. Een ogenblik lang was ik volledig in paniek. Ik wist niet wat er aan de hand was. De pijn was zo hevig. Het was echter het publiek dat zorgde dat ik er weer bovenop kwam. Heb je ooit gehoord van doctor theatre?‘
Marc Almond leeft voor zijn publiek. Hij heeft altijd een zekere angst dat hij het niet goed doet, dat zijn songs niet perfect zijn. ‘Ik kan maar tot op zekere hoogte heel hard werken. Dan verwacht ik iets terug. Hoe goed ik live ben hangt voor een groot deel van hen af die naar mij komen kijken. Het helpt enorm als ze op de juiste momenten participeren. Als ik in een song als In Your Bed zing “How good it is in your bed”, dan lok ik ze een beetje uit hun tent, op een seksuele wijze, zo van “Kom maar op”. Ik speel dan het sekssymbool maar geef het geheel tegelijkertijd een meer humoristisch tintje. Als ik op zo’n moment geen respons krijg en ze het spel niet meespelen, dan werkt dat niet. Daarom ook vind ik het zo moeilijk om in de studio een live-situatie te creëren. Ik mis daar de respons van het publiek. Om die reden zijn mijn studio-opnamen zoveel gladder dan wat ik live doe. Op het podium komt er veel meer van mezelf uit. Er is een duidelijk verschil tussen de Marc Almond die je live ziet en de persoon die onder die naam platen maakt.’

MASTURBATIE
Ondanks zijn groeiende populariteit moet Almond de laatste tijd nogal wat kritiek incasseren. ‘Ik zal de laatste zijn om te beweren dat de onderwerpen waarover ik schrijf nooit eerder zijn gecoverd. Ik schrijf er alleen over in mijn stijl, over hoe ik er tegenaan kijk en hoop dat dat op een of andere manier relevant is voor iemand die naar mijn songs luistert. Men noemt het egocentrisch dat ik daarbij nogal eens in de ik-vorm schrijf. Ik ben het daar niet mee eens, omdat ik de luisteraar zo de mogelijkheid geef zichzelf met de song te identificeren. Neem een klassieke song als Something’s Gotten Hold Of My Heart (nieuwe single – CCE), die hoort toe aan degene die ernaar luistert. Als ik in These My Dreams Are True zing “I’m a labyrinth of hopes and fears, of tears of frustration and of anger,” dan hoop ik dat de luisteraar misschien aan zichzelf toegeeft dat hij of zij een complexe persoon is die eveneens dit soort gevoelens heeft en deze o zo graag zou willen toevertrouwen aan een bemind persoon. Maar dit soort opvattingen zijn niet nieuw. Mensen hebben altijd al in de ik-vorm geschreven. Daar is niets egocentrisch bij.’
Het materiaal op de langspeler The Stars We Are is veelal lichtvoetig en staat in veel opzichten haaks op wat Almond op vroegere platen liet horen. Toen toonde hij zich altijd een vurig pleitbezorger voor de romantische kanten van het leven aan de rand van de maatschappij, van een wereld waarin hoeren en zwervers hoofdrollen spelen en de erotiek een allesbepalende factor is. Voorlopig hoogtepunt daarbij is de vorig jaar verschenen langspeler Mother Fist And Her Five Daughters, naar een verhaal over masturbatie, geschreven door het inmiddels alweer enige tijd geleden overleden enfant terrible van de Amerikaanse literatuur Truman Capote. ‘Het materiaal op Mother Fist was heel duidelijk een reflectie van die periode in mijn leven. Ik werd toen dertig en dat feit had een erg emotionele uitwerking. Sindsdien heb ik toch een iets andere kijk op de wereld gekregen. Ik ben beduidend minder melancholiek. Het maakt me tegenwoordig ook minder uit wat de mensen van mij zeggen, wat ze denken. Ik ben een stuk optimistischer nu, heb ook minder de behoefte om erg diep in de menselijke psyche te wroeten. Iemand verweet me onlangs dat ik voor The Stars We Are minder songs had geschreven die over de goot gingen. Ik ben echter niet gestopt met het schrijven over de goot maar wilde gewoon een welverdiende vakantie.’

INCESTUEUZE LIEFDE
Wie zich meer op zijn gemak voelt met de wat donkere kanten van Marc Almond kan over enige tijd zijn of haar hart ophalen met een dubbelalbum waarop de zanger niet alleen nummers covert van fenomenen als Jacques Brel, Juliette Greco, Barbara en Leo Ferré maar waarop tevens diverse op muziek gezette teksten zijn te vinden van Franse literatoren als Jean-Paul Sartre, Baudelaire, Rimbaud en Verlaine. Voor de unieke vertalingen tekent de schrijver van erotische misdaad-romans Paul Buck. Met hem werkte Almond eerder samen voor de mini-elpee Violent Silence, waarop hij een hommage brengt aan de Franse surrealist en schrijver van erotische boeken Georges Bataille. ‘Dit hele project was een enorm experiment dat is begonnen met

‘Ik speel het sekssymbool, maar
geef het geheel tegelijkertijd een
humoristisch tintje’

Violent Silence en het coveren van werk van Jacques Brel. Wat mij in de Franse schrijvers aanspreekt is de donkerte die vaak in hun poëzie zit, het element van begeerte dat er vanaf straalt, de combinatie van het boze en de dood, de belofte van verleiding, de dreiging, het gevaar, lust maar ook eenzaamheid. Toen Paul Buck aan de vertalingen van de Brel-songs begon te werken gaf hij me enige tapes met daarop allerlei soorten muziek, voor als we het project verder uit zouden bouwen. Daar zaten dingen bij die nog nooit door iemand in het Engels waren gedaan. Sommige van de dingen die ik hoorde raakten me enorm. Seul van Barbara bijvoorbeeld, Alone… over eenzaamheid. Ik had nog nooit eerder van haar gehoord. Zij heeft ook Incestuous Song geschreven, dat een prachtige melodie heeft, een ongelooflijk mooie tekst ook. Het is geschreven vanuit een moeder die een incestueuze liefde voor haar zoon koestert. In de vertaling is het echter eveneens een song geworden over de gevoelens die Maria voor Jezus had. Het was een moeilijke klus om alles zo te krijgen dat de teksten ook in het Engels zeggingskracht hadden en dat ze desondanks klopten met de muziek. Maar uiteindelijk is het dan gelukt. Ik ben erg trots op het resultaat. Het is in ieder geval allemaal heel persoonlijk geworden.’

CLAUSE 28
Marc Almond is een sekssymbool, voor een grote schare homofiele mannen en voor jonge meisjes. ‘Haha, grappig, vind je niet? Ik vind het wel fantastisch, al snap ik niet waarom ik ook maar voor iemand een sekssymbool zou zijn. Ik neem het niet al te serieus. Er zit een element van fun bij en misschien is het dat wel wat het sexy maakt. Ik weet het niet, sexy funny of zo. Ik denk echter dat het voor veel mensen toch een teleurstelling moet zijn als ze me van dichtbij zien, haha. Als ik in de spiegel kijk zie ik tenminste geen sexy goeduitziend personage of iets in die geest. Misschien ben ik wel een anti-sekssymbool, ben ik juist de tegenpool van een sekssymbool. Ik weet het niet. Het maakt me wel gelukkig dat er zoveel verschillende soorten mensen waardering hebben voor wat ik doe.’

Marc Almond begint zijn carrière in het duo Soft Cell, dat in ’81 met een cover van het nummer Tainted Love een wereldhit scoort. Het blijkt een eenmalig succes en in ’84 begint hij aan een solocarrière die al tijdens zijn duo-periode werd opgestart via hobbyprojecten als Marc And The Mambas, waaruit The Willing Sinners voortkomen. Altijd al geïnteresseerd in ‘sleaze’, de donkere kant van het bestaan en alles wat vies en voos is bezingt Almond de glamour van de goot fraaier dan ooit. Invloeden uit cabaret en jazz gaan steeds zwaarder wegen en begin ’87 maakt hij als zanger enorm veel indruk tijdens een tribuut aan Jacques Brel in het Amsterdamse Paradiso.

Mother Fist And Her Five Daughters was al een verwijzing naar masturbatie als alternatief voor geslachtsgemeenschap, dit in verband met de steeds meer om zich heen grijpende virusziekte Aids. Ook verleende Almond de laatste jaren regelmatig zijn medewerking aan benefietmanifestaties, bedoeld om geld bij elkaar te krijgen voor de hulp aan mensen met Aids enerzijds en om doelgerichte voorlichting te kunnen geven over hoe besmetting te voorkomen anderzijds. Onlangs nog kwam er een compilatie-album uit, ’til Things Are Brighter, waarop artiesten als Michelle Shocked, Stephen Mallinder, Sally Tims, Peter Shelley, The Mekons en ook Marc Almond songs vertolken van de country-legende Johnny Cash. De opbrengst van ’til Things Are Brighter is bestemd voor The Terrence Higgins Trust, een organisatie die zich bezighoudt met onder andere voorlichting over de gevreesde ziekte. Echter in een land als Groot-Brittannië, waar Aids nog al te vaak als een typische homo-ziekte wordt gezien, zouden dit soort initiatieven wel eens op weerstand kunnen stuiten. Het zal niet de eerste keer zijn dat voorlichtingsmateriaal van bijvoorbeeld The Terrence Higgins Trust door de overheid als pornografisch materiaal in beslag wordt genomen. Sinds Clause 28 is het in Groot-Brittannië zelfs wettelijk verboden om homoseksualiteit te promoten. Volgens Almond vallen de problemen in de praktijk echter wel mee. ‘De meerderheid van de Britse bevolking negeert die wet gewoon. De wet verbiedt de promotie van homoseksualiteit en gelukkig zijn ook de media er inmiddels achter dat Aids niet specifiek een homo-ziekte is. Mensen die dat beweren zijn gewoon dom. Overigens heeft Clause 28 een totaal averechtse uitwerking. Er is nog nooit eerder zoveel promotie voor homoseksualiteit gemaakt. Vooral vanuit de entertainment-industrie is enorm veel verzet gerezen, ook van de kant van artiesten die geen homoseksueel zijn. Ze zijn zich bewust van de invloed die de homo-cultuur op bijvoorbeeld het theater en de film heeft. Als men toestaat dat daarin wordt gecensureerd, wat zal dan het volgende doelwit zijn?’
Laatste vraag. Er gaan geruchten, over Something’s Gotten Hold Of My Heart en over Gene Pitney. ‘Daar kan ik nog niets over zeggen, haha. We zien wel wat er gaat gebeuren. Laat ik zeggen dat de kans erin zit dat Gene en ik de song samen gaan zingen… in Las Vegas.’                                                                                                           ●

Marc Almond Sings Jacques Brel