Eerst een stukje geschiedenis. Paradox in Tilburg is een beroemd en legendarisch jazzpodium, zowel binnen als buiten de stad.

Het Paradox Jazz Orchestra is in 2019 opgericht door bandleider Jasper Staps en trompettist Teus Nobel. Het doel van het orkest is om bijzondere jazzcomposities, voornamelijk van Nederlandse componisten, opnieuw uit te voeren en op te nemen. In het orkest spelen zowel jonge als gevestigde Nederlandse en Belgische musici. Hun eerste album, ‘Remembering The Skymasters’ uit 2021, is een eerbetoon aan de legendarische bigband The Skymasters en bevat onuitgebrachte composities die het orkest graag wil delen.

The Skymasters

De bigband The Skymasters werd in 1946 opgericht door de AVRO omroeporganisatie. De musici speelden swingende bigband en vocale jazz op de radio. The Skymasters waren vooral bekend door hun optredens in het programma Swingtime, gepresenteerd door Pim Jacobs. Ze werkten samen met huisarrangeurs en Nederlandse componisten die speciale stukken voor hen schreven. The Skymasters behoorden tot de beste bigbands in Europa en traden op met internationale solisten zoals Dizzy Gillespie, Clark Terry en Chet Baker.

Jasper Staps, de leider en oprichter van het Paradox Jazz Orchestra, heeft The Skymasters nooit live gehoord, maar kent het orkest van televisie- en radioprogramma’s. Hij dook in de archieven van Stichting Omroep Muziek in Hilversum en koos daaruit een tiental stukken die hij in 2021 opnam met zijn eigen orkest. Het resultaat: ‘Remembering The Skymasters’. Geen oude wijn in nieuwe zakken, maar een album dat bijzonder eigentijds en actueel klinkt, of zoals ik eerder schreef: “Jasper Staps leidt de leden van zijn toporkest, die net als hijzelf blaken van zelfvertrouwen en beschikken over een grote dosis energie en speelplezier, over een duizelingwekkende rollercoaster van niet aflatende swing van het ene hoogtepunt naar het andere.”

En nu is er dan een vervolg: ‘Remembering The Skymasters Legacy’.

Jasper Staps benadrukt het belang van het herontdekken en opnieuw uitvoeren van composities en arrangementen uit de archieven van de Nederlandse Publieke Omroep. “Met regelmaat worden er geweldige stukken gevonden die decennialang in de vergetelheid zijn geraakt. Het doel is om deze muziek weer tot leven te brengen voor echte jazzliefhebbers. Het succes van het opnieuw opnemen van deze muziek bevestigt het belang van het levend houden van de prachtige jazzhistorie.”

Jasper Staps heeft weer, uit de archieven van Stichting Omroep Muziek, een serie indrukwekkende en unieke arrangementen opgedoken, die vervolgens gedigitaliseerd en daarna met het Paradox Jazz Orchestra opgenomen. De bandleider wil met de ‘Remembering’ albums composities geschreven voor The Skymasters opnieuw tot leven brengen en zo terug blikken op de prachtige werken die de musici van deze legendarische Nederlandse bigband hebben voortgebracht tijdens hun bestaan van 1946 tot 1997. Hij wil hen, samen met het Paradox Jazz Orchestra, eren met opnamen van niet eerder uitgebrachte composities… en haalt daarbij herinneringen op, zoals met solotrombonist Bart van Lier, in ‘Terug naar The Skymasters’. Een fragment, uit het cd-boekje:

“Rond 1978 begon Joop de Roo (producer en programmamaker – CCE) met het organiseren van live jazzuitzendingen met het orkest. Hierdoor kreeg het orkest een geheel nieuwe uitstraling. Tot die tijd waren bigbands min of meer commercieel en speelden ze relatief eenvoudig repertoire met een swinggevoel, vaak afgewisseld met een zangeres en/of zanger. (..) Plotseling werden wij een live band die voornamelijk jazzrepertoire speelde en dat wel zeven jaar lang, elke week van september tot en met juni. In die periode groeide het orkest uit tot een zelfverzekerd ensemble dat vertrouwd was met het wekelijks neerzetten van een volwaardige show.”

Cultureel erfgoed

Al eerder waren op streamingsplatforms enkele singles te horen: ‘Absolutely Knot’, ‘Tangerine’ en ‘The Birth Of The Blues’. Die beloofden een muzikaal feest, en dat is precies wat ‘Remembering The Skymasters Legacy’ is geworden. Het is een feest vol energieke swingmuziek.

Maar dat is niet alles. Jasper Staps en zijn band zijn dit keer ook op zoek naar de verhalen achter de werken van The Skymasters. Veel nummers op ‘Remembering The Skymasters Legacy’ zijn verhalend, virtuoos en beeldend gebracht door de musici. Bijvoorbeeld, ‘Spring is Here’ klinkt precies zoals de titel aangeeft. Deze compositie van Richard Rodgers, met arrangementen van Jerry van Rooyen, ademt de kleuren van bloemen die ontluiken in het voorjaar. Met een prachtige solo van Jesse Schilderink op de tenorsaxofoon, spreekt de muziek van nieuw leven dat ieder jaar weer uit de bodem van de planeet tevoorschijn komt en nieuwe hoop brengt. En liefde, in ‘Because I love You’ van Jerry van Rooyen. Jan Menu soleert hier op sopraansaxofoon, Koen Smits gaat diep door alle lagen op flügelhorn, en de band levert een solide fundament, in voor- en tegenspoed.

En dan is er het als een wielerkaravaan stuwende ‘And That’s What I Said To My Lass!’, gecomponeerd en gearrangeerd door de Nederlandse jazzpianist, orkestleider, arrangeur en componist Rob Pronk, met als solisten Robin Rombouts op flügelhorn, Daniël Daemen op sopraansaxofoon en Tim Langedijk op gitaar. Eveneens van Rob Pronk, maar van een andere orde, is ‘Some Folks Say’, een heerlijke tune voor na middernacht, met Rembrandt Frerichs op piano. In die late of kleine uurtjes wordt er echter ook gedanst, onder meer op het swingende ‘Tangerine’ van Victor Schertzinger, gearrangeerd door Kenny Napper, met Martijn de Laat op trompet en Guido Nijs op tenorsaxofoon.

Niet onvermeld mag blijven de afsluiter ‘Você Abusou’, geschreven door de Braziliaanse zangers en songwriters Antônio Carlos & Jocáfi (Antônio Carlos Marques Pinto en José Carlos Figueiredo) en gearrangeerd door Jerry van Rooyen. Het zorgt voor een spetterende finale met een Zuid-Amerikaanse sfeer.

Jasper Staps en Paradox Jazz Orchestra laten met ‘Legacy’ niet alleen horen hoe tijdloos The Skymasters waren, maar ook dat de nalatenschap cultureel erfgoed is, voor Nederland, voor Europa en de rest van de wereld. Unesco, luistert u mee?

Paradox Jazz Orchestra – The Skymasters ‘Legacy’

Iedereen die iets betekent in de Nederlandse jazz, maar ook vele topmuzikanten van buiten de landsgrenzen, stond wel een keer, maar meestal vaker, op het podium van Paradox (geschreven als PaRaDoX) in de Tilburgse Telegraafstraat. Zelfs ondergetekende mocht er ooit bewijzen naast het schrijven van stukjes over muziek ook een deuntje te kunnen zingen.

Paradox was vroeger een jazzcafé, op een ander adres, maar zit als PaRaDoX op de huidige locatie sinds 1985. Het is het belangrijkste jazzpodium van Zuid-Nederland. Er treden nationale en internationale topartiesten op, gevestigde namen en nieuwe ontdekkingen. Het podium brengt jazzconcerten in de breedste zin van het woord: van moderne jazz tot combinaties van jazz met avant-garde, pop, funk, hiphop, wereldmuziek, blues en klassiek. En niet te vergeten de wekelijkse, gratis toegankelijke jazzsessies waarin gevestigde namen en nieuwe, opkomende jazzmuzikanten samen spelen in een informele setting.

Paradox Jazz Orchestra

In 2019 richtte Jasper Staps, tussen 2014 en 2018 chef dirigent van het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht, samen met trompettist Teus Nobel het Paradox Jazz Orchestra op, met daarin jongere zowel als gevestigde Nederlandse en Belgische musici. Het doel van het Paradox Jazz Orchestra is bijzondere en tijdloze jazzcomposities van met name Nederlandse componisten opnieuw uit te voeren en op te nemen. Jasper Staps wil zo Nederlands erfgoed levend houden.

Het eerste album van het Paradox Jazz Orchestra is gewijd aan de legendarische bigband The Skymasters, die bestond van 1946 tot en met 1997, en is getiteld Paradox Jazz Orchestra – Remembering The Skymasters. Het is een eerbetoon aan The Skymasters, met onuitgebrachte composities, muziek die, aldus Jasper Staps en zijn orkest, gehoord moet worden.

The Skymasters

De bigband The Skymasters werd in 1946 opgericht door omroepvereniging AVRO. Het jazzorkest was wekelijks twee tot drie keer op de radio te horen met swingende bigband muziek en vocale jazz. De musici onder leiding van Tony Nolte werden vooral bekend én populair door hun optredens in het AVRO radioprogramma Swingtime, van 1978 tot en met 1986 iedere maandagavond ‘live vanuit Nick Vollebregt’s Jazz Café in Laren’ gepresenteerd door Pim Jacobs.

The Skymasters werkten met huisarrangeurs Jerry van Rooyen, Rob Pronk en Kenny Napper en Nederlandse componisten schreven nieuwe werken voor het orkest. De musici verwierven naam als een van de beste bigbands van Europa en traden op met buitenlandse solisten als Dizzy Gillespie, Clark Terry, Sonny Rollins, Freddie Hubbard, Toots Thielemans, Phil Woods en Chet Baker. Gasten uit de eigen kringen waren onder anderen Ferdinand Povel, Bart van Lier, Rob Franken, Ruud Brink, Wim Overgaauw en Ack van Rooyen. Het Paradox Jazz Orchestra is trots dat de laatste, Ack van Rooyen, “een levende legende’’ zoals ze hem noemen, als solist op de cd meespeelt.

De leider en oprichter van het Paradox Jazz Orchestra Jasper Staps heeft The Skymasters zelf “helaas nooit live gehoord” en kent het orkest alleen van de vele tv- en radioprogramma’s. Gelukkig is er veel uit de geschiedenis van The Skymasters bewaard gebleven. Jasper Staps dook in de archieven van Stichting Omroep Muziek in Hilversum, waar zo’n 1450 composities en arrangementen worden bewaard die speciaal voor The Skymasters zijn gecomponeerd, en koos uit het overweldigende aantal een tiental stukken, die hij vervolgens opnam met zijn Paradox Jazz Orchestra.

Er zijn misschien mensen die zich afvragen wat ze aanmoeten met een eerbetoon aan een bigband uit een lang vervlogen tijdperk van de radio, maar Remembering The Skymasters van het Paradox Jazz Orchestra is bepaald geen oude wijn in nieuwe zakken, integendeel, het is een album dat bijzonder eigentijds en actueel klinkt. Dat begint al met de opener So Here You Are!, een blues gecomponeerd en gearrangeerd door de Nederlander Rob Pronk, met behalve vette blazerspartijen zinderende solo’s van mede-JPO oprichter en trompettist Teus Nobel op flügelhorn (bugel), Daniël Daemen op sopraansax en bepaald niet op de laatste plaats bassist Jos Machtel. Robin Rombouts excelleert op flügelhorn in het tweede nummer Basin Street Blues van Spencer Williams in een stemmig arrangement van Jerry van Rooyen, broer van Ack.

Rik Elings was indertijd een van de ‘nieuwe’ arrangeurs bij The Skymasters. Zijn bijdrage was vooral hoorbaar in de meer latin en pop georiënteerde stukken, maar de ritmische aanpak in zijn compositie Tough Customer knalt er eveneens stevig in. Elke solist – Tim Langedijk, gitaar; Rembrandt Frerichs, piano; Jo Hermans, trompet; Daniël Daemen, altsaxofoon; Guido Nijs, tenorsaxofoon; Niek de Bruijn, drums – wordt gelanceerd op zijn of haar eigen unieke wijze, waardoor het stuk steeds weer nieuwe en verrassende elementen inbrengt. Een absoluut hoogtepunt is het prachtig diep gelaagde Nem Um Talvez van de Braziliaanse componist Hermeto Pascoal in een arrangement van Rob Pronk met als topsolist (wauw!) Ack van Rooyen op flügelhorn. Meer latin: het tropisch warme Sambita van de Amerikaanse componist en trombonist Jose ‘Joe’ Gallardo, met als solisten Martijn Sohier op trombone en Rembrandt Frerichs op Fender Rhodes.

Jasper Staps is zelf de solist op altsaxofoon in het weemoedige No More van Rob Pronk, die het opdroeg aan de wereldberoemde trombonist Frank Rosolino, die in 1978, nadat hij zijn twee zoons om het leven had gebracht, zelfmoord pleegde. Het sprankelende Fred My Pal, ook weer van Rob Pronk, met Dave Vreuls op trompet en Rembrandt Frerichs op piano, brengt vervolgens majestueus opgezette bigband muziek. En zo gaat het door, nummer na nummer, gespeeld op een continu hoog niveau. Jasper Staps leidt de leden van zijn toporkest, die net als hijzelf blaken van zelfvertrouwen en beschikken over een grote dosis energie en speelplezier, over een duizelingwekkende rollercoaster van niet aflatende swing van het ene hoogtepunt naar het andere.

Zoals eerder gezegd: Muziek die je gehoord moet hebben, en doorgegeven, aan volgende generaties. Wedden trouwens dat er bij (gegarandeerd) succes een deel twee komt. Toch, Jasper?

Paradox Jazz Orchestra – Remembering The Skymasters