Het is zeven jaar geleden dat ‘Total Depravity’ uitkwam, het zesde studio-album van The Veils, de succesvolle indierockband rond de in Nieuw-Zeeland woonachtige, singer-songwriter Finn Andrews. Nu is er, onverwacht, nummer zeven, met een opvallend positieve titel: ‘…And Out Of The Void Came Love’.

Het waren zeven vreemde jaren. Er was overal onrust in de wereld, ook en niet op de laatste plaats in het leven van Finn Andrews zelf:

Time is a tempest tearing you apart
Time has a well-known distrust of the heart.

Na de release van ‘Total Depravity’ bracht Finn Andrews in 2019 een soloalbum uit, ‘One Piece At A Time’, gevolgd door een wereldtournee. Tijdens een van de concerten brak hij, terwijl hij op de piano los ging, zijn pols. Het was voor Finn Andrews, met een reputatie als gepassioneerd podiumdier, geen reden om te stoppen. Hij speelde door en maakte de tournee af. Toen hij echter veel later de breuk door een specialist liet onderzoeken, bleek het scaphoïde bot in zijn pols, ook wel het ‘scheepsbotje’ genoemd, afgestorven.

Met zijn pols langdurig in het gips, waardoor hij zijn rechterhand niet kon gebruiken, was toeren uit den boze. En dus bleef Finn Andrews thuis en werkte, zo goed en kwaad als mogelijk, aan nieuwe liedjes voor wat een nieuw album van The Veils moest worden.

Toen zijn hand na verloop van tijd voldoende was genezen om weer te kunnen spelen, nodigde producer Tom Healy hem uit. Samen namen ze in Healy’s eigen kleine studio onder de oude Crystal Palace balzaal in Mount Eden de enorme bulk songs door die Finn Andrews tijdens zijn herstelperiode had verzameld. Ten gevolge van de Covid-19 lockdowns konden ze gedurende twee jaar slechts met tussenpozen opnemen. En toen werd Finns vrouw zwanger, en de diepe emoties die dat opriep, vormden nieuwe liedjes.

Waar dat alles, al die opnamen, toe moesten leiden, was Finn Andrews lang onduidelijk. Tot zijn dochter werd geboren. Toen kreeg het geheel kop en staart. Het dubbelalbum ‘…And Out Of The Void Came Love’ vertelt in vijftien liedjes het verhaal van een spirituele zoektocht in twee delen, die goed afloopt.

Veel pop- en rockmuzikanten van nu laten horen zich bewust te zijn van de penibele situatie waarin de planeet en de mensheid zich bevinden. Ze streven naar een betere wereld, een toekomst om na te laten aan volgende generaties. Op ‘…And Out Of The Void Came Love’ strompelt Finn Andrews door de diepste diepten – spitting blood, missing teeth – waar de mensheid hard op weg is zichzelf uit te roeien – an unconvincing drama set on a rock adrift in space – en reikt vanuit de eindeloze leegte onder de sterren naar de liefde. Het is een indrukwekkende getuigenis.

De liedjes op ‘…And Out Of The Void Came Love’ variëren van intieme, door strijkers ondersteunde pianoballades en weidse soundtracks tot stevige rocksongs, maar vormen ondanks de voortdurende wisselingen in stijl een doorlopend en kloppend geheel. Finn Andrews gaat als zanger enige dramatiek niet uit de weg, maar zet het middel doeltreffend in, zonder overdrijving. Hoorbare inspiratiebronnen in deze zijn David Bowie, Leonard Cohen en vooral Nick Cave, die van The Bad Seeds én van voorganger The Birthday Party. Maar ook als hij puur op zijn eigen, warme en gevoelige tenorstem vaart, sleept Finn Andrews de luisteraar mee in de zoektocht naar de antwoorden op zijn vragen:

But I wonder if there’s another primate sitting on a rock out there
Squinting into the sky, shaking it’s little fist in the air
Saying “Oh God, how can I be so alone, when there’s no limit of stars?”

De filmische strijkersarrangementen van componiste Victoria Kelly zijn substantiële dragers in het verhaal. Naast Finn Andrews spelen op ‘…And Out Of The Void Came Love’ Cass Basil op bas, Dan Raishbrook op lap steel en gitaar, Liam Gerrard op piano, Joseph McCallum op drums en het modern-klassieke New Zealand Trio, bestaande uit Somi Kim op piano, Ashley Brown op cello en Amalia Hall op viool. Speciale gastbijdragen zijn er van de Britse band Smoke Fairies op achtergrondzang.

Finn Andrews is de zoon van Barry Andrews, vroeger keyboardspeler van XTC en Robert Fripps League of Gentlemen en later mede-oprichter van Shriekback. Hij schreef bij de geboorte van zijn zoon het nummer ‘Cradle Song’. Het is dit prachtige slaapliedje waarmee ‘…And Out Of The Void Came Love’ overweldigend afsluit, nu door de zoon gezongen voor diens dochter:

Sing a cradle song now
As the light fades around us
And you breathe like the ocean
Lying small in my arms

Zoals gezegd staat het getal zeven voor volledigheid, voor iets dat af, volmaakt is. Finn Andrews kwam met ‘…And Out Of The Void Came Love’ uit de leegte in een verhaal met aan het eind het happy end van de volmaaktheid van nieuw leven.

…and out of the void came love,
and out of that love came hell,
and out of that hell came love for the void,
and out of the void came love.

The Veils – …And Out Of The Void Came Love
Ba Da Bing | Konkurrent

Trompettist en Edison-winnaar Teus Nobel brengt op vrijdag 6 januari het album Human First uit. Hij is daarop te horen samen met zijn Liberty Group, waarmee hij eerder de albums Journey Of Man en het live-album Pleasure Is The Measure maakte.

Human First is ontstaan uit een compositieopdracht van de Vereniging van Nederlandse Jazzpodia en Jazzfestivals (VNJJ). Die steunde in het kader van de Week van de Jazz 2022 samen met de BUMA financieel het schrijf- en productieproces. Op het album reflecteert Teus Nobel op de identiteitscrisis die hij doormaakte tijdens de allereerste Covid-19 lockdown. In die periode zag hij zich geconfronteerd met een niet mis te verstane realiteits-check. Optreden, live musiceren, was een tijdlang onmogelijk. Daarmee werd de trompettist van iets beroofd waar hij een groot deel van zijn identiteit aan ontleende. Dat laatste was tot dan zijn vaste overtuiging. En dat was niet terecht, zo realiseerde hij zich toen. Persoonlijke omstandigheden maakten hem duidelijk dat hij toch echt in de eerste plaats vader, echtgenoot, zoon en broer bleek te zijn. Zoals pianist Herbie Hancock in zijn autobiografie schreef: “I realized I was human first, musician second.”

Teus Nobel debuteerde op plaat met het album Flow (2012), maar het was opvolger Legacy (2014) waarmee hij definitief doorbrak. Sindsdien bracht de trompettist de albums Social Music (2016), Journey Of Man (2019), Saudade (2019), Tanto Amor (2021) en Pleasure Is The Measure (2021) uit. De ‘Braziliaanse’ albums Saudade en Tanto Amor werden allebei genomineerd voor een Edison Publieksprijs. Van deze twee werd Saudade, een klinkende hommage aan het werk van de legendarische Braziliaanse componist en musicus Antônio Carlos Jobim, bekroond met een Edison Juryprijs Jazz Nationaal!

Het woord saudade is een sleutelbegrip in de Braziliaanse cultuur. Muziek met saudade biedt troost. Maar saudade biedt ook hoop, zo beaamde Teus Nobel voorjaar 2021 in een interview dat ik met hem had. We bevonden ons nog middenin de Covid-19 pandemie en de daarbij horende lockdowns. Teus Nobel toen: “Hoop, zeker. Dat zit absoluut in saudade. Dat was voor mij het saudade gevoel in 2019, een jaar waarin ik zowel vader werd als mijn vader verloor. Ik zie in mijn zoontje nu al eigenschappen van mijzelf en mijn vader terug. De jeugd is de toekomst. Zonder hoop zouden we deze crisis allang niet hebben overleefd. Dan was het nu overal in de wereld anarchie en oorlog. Dus ja, wat wil je zonder hoop? En als dat een verhaal is dat ik mooi kan opschrijven en mooi kan vertellen en aan het theaterpubliek kan geven, terwijl ik muziek speel die mij aan het hart gaat, dan heb ik volgens mij de jackpot te pakken.”

De theatervoorstelling is er (nog) niet, wel een album dat zijn gevoelens in deze reflecteert: Human First. Teus Nobel zegt daarop mét muziek dat hij eerst mens is, en pas daarna muzikant. Deze boodschap wil hij meegeven aan zijn oudste zoon Bix, aan wie het album is opgedragen en die ook op de hoesfoto te zien is.

De ruim zevenentwintig minuten durende titeltrack wordt geboren uit een muzikale explosie van luid uiteenscheurende chaos. Het is het beginpunt van een wonderbaarlijk pad van om elkaar spiralende en zich met elkaar verstrengelende tempi en thema’s. Op de weg die zich vervolgens ontvouwt, worden kortere en langere tussenstops ingekleurd met afwisselend piano, percussie en blazers, nu eens bruisend in meeslepende swing, dan weer uitbundig verhalend. En steeds en altijd weer is er die trompet, die als een richtingaanwijzer de vlucht naar voren neemt en jubelt van de bevrijding die zo inherent is aan het samenspel in en het beleven van jazz. Tot aan de ontknoping waar alles samenvalt in een groots moment (of zelfs monument) van instrumentale fonkeling. Human First – eerst mens, dan muzikant. Het is, Teus Nobel en Liberty Group bewijzen het, de basisvoorwaarde voor muziek met een hart, een ziel.

De Liberty Group is Teus Nobel op trompet/flugelhorn, Lennert Baerts op tenorsax, Teis Semey op gitaar, Alexander van Popta op piano en Fender Rhodes, Jeroen Vierdag op contrabas en Tuur Moens op drums. Voor de compositieopdracht Human First werd de Liberty Group uitgebreid met gitarist Teis Semey en tenorsaxofonist (en Boy Edgar Prijs-winnaar) Jasper Blom.

Op het album is tevens (in kwartetbezetting) een muzikaal tweeluik te horen van pianist Alexander van Popta: When Riku Saw The Colors Dancing. De pianist werd geïnspireerd door de fabuleuze beelden van in de nachtelijk-blauwe poollucht dansende lichtfiguren van aurora borealis, het Noorderlicht, van de hand van de Finse fotograaf, documentairemaker en timelapse specialist Riku Karjalainen.

Teus Nobel & Liberty Group – Human First

Er zijn van die albums die bij beluistering voelen als een soort van thuiskomen. “Surrounded” van Justin Sullivan is er zo een. En toegegeven, het feit dat ik van ongeveer dezelfde leeftijd ben als de frontman van New Model Army zal daar zeker aan bijdragen. Tegelijkertijd laat Justin Sullivan zich op “Surrounded” niet zozeer horen als een troubadour van zijn generatie, maar als troubadour tussen generaties, een zanger en liedjesschrijver die met inzet van zijn wortels optimaal de weg uit de donkere stegen van de geschiedenis naar de wegen van de toekomst weet uit te zetten.

Justin Sullivan bracht zijn eerste solo-album “Navigating By The Stars” in 2003 uit, geïnspireerd door de aanslagen van 9 september 2001, een gebeurtenis die de wereld drastisch veranderde. De covid-19 pandemie die nu over de wereld raast en die de New Model Army frontman aan het schrijven van een hele nieuwe collectie songs zette, zal het leven op de planeet eveneens sterk en onomkeerbaar gaan beïnvloeden, ten goede of ten kwade, we weten het (nog) niet.

“Surrounded” bevat zestien nummers, opgebouwd rond de gitaar en zang van Justin Sullivan, het meeste daarvan door hem thuis opgenomen. Daarnaast zijn er bijdragen van vele andere muzikanten, waaronder Jon Thorne op bas (bekend van Lamb en talloze jazzcombo’s) en Tom Moth (harpspeler van Florence and the Machine en broer van New Model Army bassist Ceri Monger), strijkersarrangementen van de bevriende componisten Tobias Unterberg, Henning Nügel en Shir-Ran Yinon, achtergrondzang van Anna Douglas en Laura Shackleton (van Bradford-duo Waiting For Wednesday) en vibrafoonspel van Matty Anst. Alle leden van New Model Army leverden eveneens bijdragen. Lee Smith die ook de laatste drie New Model Army albums deed mixte het album in de Greenmount Studios in Leeds.

De voorkeur van Justin Sullivan voor het vertellen van verhalen, weidse landschappen en krachtige en indringende sferen, komt op “Surrounded” ruimschoots aan bod. Het resultaat is een verzameling prachtige vertellingen, herinneringen, bespiegelingen en – hij blijft een muzikaal activist – kanttekeningen bij de nog altijd toenemende, sociale ongelijkheid en het kapitalisme van de verlangensstructuur, een van de grootste aanjagers van de klimaatcrisis en direct of indirect van de covid-19 pandemie. De voor zijn doen beperkte commentaren van Justin Sullivan bij de huidige, veelal miserabele toestand van de wereld, hebben niet zozeer de vorm van bijtende kritieken maar gaan gehuld in poëzie. Dat maakt ze overigens niet minder krachtig, het tegendeel is eerder waar.

Meer dan veertig jaar zijn verstreken sinds zanger en gitarist Justin Sullivan, bassist Stuart Morrow en drummer Phil Tompkins in 1980 in Bradford de rockband New Model Army oprichtten. Sullivan is het enige overgebleven oorspronkelijk lid en maakte al die tijd deel uit van de band, die in de vier decennia van zijn geschiedenis talrijke bezettingswijzigingen heeft gekend. Waar veel oudere rockzangers moeten inleveren op hun vocale kwaliteiten, heeft Justin Sullivan op “Surrounded” alleen maar aan expressie gewonnen. Zijn toon is zachter dan voorheen, meer kwetsbaar, het palet van klankkleuren van zijn stem juist breder, donker en warm, hier en daar zelfs romantisch, en over de hele linie gedompeld in de melancholie van de herinnering.

“Surrounded” opent, als een richtingaanwijzer voor de rest van het album, met “Dirge”, een song als een lyrische folkhymne. Sullivan verplaatst zich hier in de rol van een profeet die de uitverkorenen, de zogenoemde “gezegenden”, door de wildernis moet leiden naar het, zich steeds weer verder verwijderende, in feite onbereikbare, licht van het Beloofde Land, maar die twijfelt over zijn rol in deze:

On into the wilderness the prophet leads the blessed
The Promised Land lies over the next ridge and then the next
Beyond the lines of broken fences there’s nothing to be found
But I’m still up on my mountain unwilling to come down

De volgende track en eerste single, “Amundsen”, is een van de sleutelsongs op het album. Het nummer vertelt het verhaal van de Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen en zijn rivaal de Britse marineofficier Robert Scott en hun pogingen om als eerste mens de Zuidpool te bereiken. Amundsen won, na een goed voorbereide tocht over zee en land, op 14 december 1911. Scott bereikte de Zuidpool op 17 januari 1912, een maand na Roald Amundsen, maar de Brit en zijn metgezellen kwamen op de terugtocht om het leven. Op 12 november 1912, bijna een jaar later, werd een ondergesneeuwde tent met daarin hun bevroren lichamen gevonden. Justin Sullivan vertelt het verhaal van de pooltocht vanuit de positie van “winnaar” Amundsen. Daarin stuwt de knallende slappy bas van Jon Thorne de sledehonden voort over krakend bevroren ijsvlakten en dansen grimmig snijdende winden over de snaren van de viool van Henning Nügel. Er is ook een anticlimax, de keerzijde van de roem, in een tekst die evengoed van nu kan zijn, de tijd van de volksgerichten op sociale media waarin de held van het volk van vandaag op de dag van morgen door datzelfde volk met hoon overladen door het afvoerputje naar het riool van de opgeklopte, publieke verontwaardiging kan worden gespoeld:

First they will welcome you home
There’ll be cheering crowds and the putting up of statues
Then slowly the people will turn
There’ll be whispers and money and soon they will mock you
Time to be gone, time to be gone

Het gemis van vrienden en heimwee naar het plezier van het kleurrijke leven, in materiële zin misschien arm maar spiritueel rijk, bepalen aanvankelijk Justin Sullivan’s, door contrabas en harp gedragen, positief dichterlijke sfeerschets van de nachtelijke, Braziliaanse metropool “Sao Paulo”:

And the busses rattle over the potholes and the night falls so fast
And the lime and the sugar, strong is the taste of life
And the veil is so thin between the spirit world and this
And the warm wind blows through it and touches like a kiss on the lips

Maar dan is er de twist in de tekst en gaat de sfeer van vrolijkheid en samba naar een andere, rauwere en donkere werkelijkheid, over gestolen land, de vernietiging van het woud, leugens:

And all the land was stolen, guarded and sown
There are fires in the forests and emptied villages
And people arrive from everywhere
High cheek-boned, sunken eyes, beautiful faces

Zijn herinneringen voeren de zanger, stijlvol begeleid door violist Henning Hugel en cellist Tobias Unterberg, ook terug naar “1975”, toen hij negentien was – alle oorlogen waren verloren, de dromen van een nieuwe wereld, de idealen van weleer vervaagd en opgelost:

I saw people folding the banners away and quietly heading home
With no reflection in the mirror, no reflection in the mirror

Justin Sullivan toonde zich, net als de andere bandleden van New Model Army, altijd al een liefhebber van uitgestrekte en vaak ruige landschappen. En dat beperkt zich niet tot de teksten. Zo werd het laatste New Model Army album “From Here” opgenomen in de Ocean Sound Recordings-studio op Giske, een klein eiland voor de noordkust van Noorwegen. De ligging, ver in het noorden, maakt het eiland tot een koude en afgelegen plek, niet echt een voor de hand liggende keuze om een rockalbum op te nemen. Echter wel voor New Model Army. Zoals de bandleden zelf zeggen op het videokanaal Youtube: “We hebben allemaal een verschillend leven en verschillende smaken in bijna alles, inclusief muziek. Eén ding hebben we gemeen en dat is de liefde voor sombere, open, koude, ruige landschappen – water, sneeuw, rots.” De lucht, de zee en de smeltende sneeuw op de bergen, dat alles in een constante staat van verandering, fascineerde Justin Sullivan en zijn mede-bandleden. Die ervaring sijpelt door in de titelsong van “Surrounded” en dan meer specifiek in de eerste regels, die aan de in de poollucht dansende lichtfiguren van aurora borealis, het noorderlicht, lijken te refereren.

We gathered out in the cold to watch the dancers dancing
Slow swirling patterns across the Northern sky

Uitgestrekt, ruig en ongetemd zijn eveneens de oceanen. Justin Sullivan bezong die immense, tot de verbeelding sprekende watervlakten eerder op “Navigating By The Stars’ in “Ocean Rising”. Een lied over de Anglo-Ierse ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton, wiens “Imperial Trans-Antarctic expedition” van 1914-1917, een poging om na Amundsen en Scott de eerste oversteek van het Antarctische continent over land te maken, wordt beschouwd als de laatste grote expeditie van de “Heroic Age of Antarctic Exploration”. “Sea Again” heet het vervolg van “Ocean Rising” op “Surrounded”. Het nummer is een liefdesverklaring aan het oneindige water, de zon, de golven die breken op de glinsterende kustlijn van opgedroogde kristallen aan de vloedlijn. Het beloofde land, de hoop die wordt gebroken maar toch steeds opnieuw weer de kracht vindt om te schijnen, dat lijkt het thema te zijn van het ervaringspad waarlangs en overheen Justin Sullivan de luisteraar met “Surrounded” wil leiden. En wie weet, wacht daar dan, misschien, aan het einde, een “Clean Horizon”. Want is dat niet wat we allemaal het liefst willen?

Ah, that clean horizon is always the dream
With nothing heavy in your heart or dragging at your feet

Justin Sullivan – Surrounded
earMUSIC

Tegelijkertijd met “Surrounded” is Justin Sullivan’s eerste soloalbum “Navigating by the Stars”, dat al enkele jaren uitverkocht was, opnieuw uitgebracht. De nieuwe versie wordt geleverd in een kartonnen digipack met een uitgebreid boekje en voor het eerst op (dubbel) vinyl. De audio is niet veranderd, maar er zijn twee extra nummers toegevoegd: “Sooner or Later”, dat voor het eerst verscheen als een B-kant in 2003, en “The Wreck of The Essex”, een nummer dat later in datzelfde jaar is geschreven en opgenomen en dat sindsdien alleen bij enkele live-optredens te horen was.

Foto Justin Sullivan © Thibaut Lafaye

Hij is zeker niet de eerste kunstenaar die tegenslag weet om te zetten in creatieve motivatie. De muziekbusiness wemelt ervan. Het maakt de ontstaansgeschiedenis van de nieuwe plaat van William Doyle, die in 2019 geschiedenis schreef met het album ‘Your Wilderness Revisited’, niet minder bijzonder. Aan de basis van ‘Great Spans of Muddy Time’ stond een kapotte harde schijf. Veel van de opnamen waaraan William Doyle thuis in tijden van lockdown had gewerkt, bestonden na de crash alleen nog op tape, om precies te zijn op de cassettebandjes van een Tascam Portastudio 414 recorder. Doyle accepteerde zijn verlies en nam de kwaliteit van de opnamen zoals ze waren, op tape dus en zonder de mogelijkheid ze tot verdere perfectie bij te schaven.

Tegelijkertijd met zijn omarming van de grilligheid van het lot ervoer William Doyle een gevoel van loslaten, van opluchting. Hij hoefde deze stukken niet langer tot volmaakte ‘Kunstwerken’ te bewerken, ze waren bevrijd van zijn drang om te blijven sleutelen. Het kostte William Doyle eerder vier jaar voordat hij ‘Your Wilderness Revisited’ kon laten gaan. Zijn nieuwste is in dat opzicht de tegenpool van dat album dat door velen om zijn innovatie en volkomenheid werd geroemd.

Lofzang op het toeval

De dertien stukken op ‘Great Spans of Muddy Time’ zijn veelal door improvisaties tot stand gekomen. Ze zijn niet bewerkt en zonder onderlinge afstemming vastgelegd. Met deze, minder gecontroleerde, zeg maar meer intuïtieve benadering van muziek, creëerde William Doyle een verrassend veelzijdig album. Daarop onderzoekt hij pop, art-rock en ambient in eigenzinnige composities en kleurt die in met een stem die soepel croonend van hoge naar lage registers scheert en weer terug, soms licht geëxalteerd maar nergens gekunsteld. William Doyle klinkt op ‘Great Spans of Muddy Time’ over de hele linie meer als het rauwe leven zelf, ergo minder glad dan op zijn voorganger.

Net als zovelen ontwikkelde William Doyle het afgelopen jaar een lockdown verslaving. Die van hem was het televisieprogramma ‘Gardener’s World’, dat hij met bijna religieuze bezieling volgde. De presentator van dat programma, Monty Don, beschreef ooit de perioden van depressie uit zijn leven als “nothing but great spans of muddy time”, “niets anders dan grote overspanningen van modderige tijd”. William Doyle herkende zich in die uitspraak (“Ik zou liegen als ik zei dat het ook niet klopte met mijn ervaringen op het gebied van geestelijke gezondheid”) en besloot dat het de titel van zijn nieuwe album zou worden. Zo leidde een kapotte harde schijf via een tuinprogramma op televisie naar ‘Great Spans of Muddy Time’, een lofzang op de kracht die toeval, gevoeligheid en intuïtie kunnen opleveren.

William Doyle noemt zelf als referenties voor zijn muziek Robert Wyatt, de oudere, vocale albums van Brian Eno, Robyn Hitchcock en Syd Barrett, en – nadrukkelijk – David Bowie’s invloedrijke Berlijnse trilogie. En zeker, al deze namen klinken in meer of mindere mate door op ‘Great Spans of Muddy Time’. Zo is in de vocalen soms iets van Robert Wyatt hoorbaar, zijn er voor wie ze wil horen echo’s van Brian Eno’s ‘Another Green World’, van David Bowie’s ‘Low’. Maar bovenal is ‘Great Spans of Muddy Time’ een echt William Doyle album, met wonderlijke muziek waarvan juist door de imperfectie een grote expressieve kracht uitgaat.

Tafereel met watervogels

Voor het coverbeeld van ‘Great Spans of Muddy Time’ kwam William Doyle terecht in het Rijksmuseum in Amsterdam bij een olieschilderij uit de zeventiende eeuw van Melchior d’Hondecoeter (1636-1695) met daarop een tafereel met watervogels. Hoewel hij aanvankelijk bleef zoeken naar het door hem gewenste perfecte, abstracte beeld voor het album, bleven de vogels trekken en vonden uiteindelijk, na ook hier een aanvaarding van het primaire gevoel, hun weg naar ‘Great Spans of Muddy Time’.

Vogels zijn er eveneens in de opener ‘I Need To Keep You In My Life’, met kreten van verlangen naar het leven na de digitaliteit van het isolatiebestaan (‘I won’t let you become avatar’d’). William Doyle verkent op ‘Great Spans of Muddy Time’ of er (hoop op) licht is na de depressie, zoals verwoord in de met een zachte elektronische puls aangedreven, prachtig melancholische single met de veelzeggende titel ‘And Everything Changed (But I Feel Alright)’. Op ‘Great Spans of Muddy Time’ worden meeslepende songs afgewisseld met experimentele soundscapes en vibrerende ambient collages. Er zijn zwierige ballroom associaties in het heerlijk quasi-kitscherige ‘Nothing At All’ en in het Beatlesque galmende ‘Theme From Muddy Time’ dwarrelen transparante wolken van psychedelica. Al deze nummers bij elkaar, al deze vaak onderling heel verschillende staaltjes van grenzeloze creativiteit en expressie, maken samen een muzikaal schetsboek als een doorlopend droomlandschap, dat keer op keer blijft fascineren, en ronduit verslavend is.

Voorwaar, er schuilt schoonheid in onvolmaaktheid.

William Doyle – Great Spans of Muddy Time
Tough Love Records / Konkurrent

Beide kunstenaars zijn bijzonder veelzijdig en tonen in hun (multimediale) werk belangstelling voor kunst in een breed spectrum van disciplines.

Viennes nieuwste werk ‘L’Étang’, een coproductie met het Holland Festival, gaat in november in Frankrijk in première. Het is gebaseerd op een kort stuk van de Zwitserse schrijver Robert Walser. Sakamoto werkt samen met multidisciplinair artiest Shiro Takatani aan ‘Time’, een onconventionele opera eveneens in coproductie met het Holland Festival.

Gisèle Vienne

Choreograaf, kunstenaar, regisseur en fotograaf Gisèle Vienne (1976, Charleville-Mézières) woont en werkt in Parijs. Na een studie filosofie volgde ze een opleiding tot poppenspeler aan l’École Supérieure Nationale des Arts de la Marionnette. In haar fotografische en geënsceneerde verhalen spelen steeds veranderende, mensachtige figuren, zoals marionetten en poppen, een centrale rol. Gisèle Vienne is sterk beïnvloed door de elektronische muziekscene uit het Berlijn van de jaren 90, waar zij drie jaar woonde.

Gisèle Vienne werkt sinds 2004 veel samen met de schrijver Dennis Cooper en de musici Peter Rehberg en Stephen O’Malley. De laatste is mede-oprichter van de experimentele metalband (zelf noemen ze het ‘power ambient’) Sunn O))) uit Seattle. Tijdens het Holland Festival 2013 was haar werk ‘The Pyre’ te zien, en in 2017 het werk ‘Crowd’.

Ryuichi Sakamoto

Ryuichi Sakamoto (1952, Tokio) is een van de belangrijkste kunstenaars van onze tijd. Zijn succesvolle carrière omspant meer dan vier decennia. Ooit verkende hij, samen met medeoprichters Haruomi Hosono en Yukihiro Takahashi, met het Yellow Magic Orchestra de grenzen van de technopop. Met zijn klassieke composities trad hij later in de voetsporen van Debussy en Ravel. Als acteur was hij te zien in dezelfde films als waarvoor hij de gelauwerde en Oscar-winnende (‘The Last Emperor’) muziek schreef. Zijn ontwikkeling als componist liep parallel met zijn levensreizen en -ervaringen. In de afgelopen twintig jaar schreef hij een multimedia-opera, bespeelde hij samen met de Duitse musicus en beeldend kunstenaar Carsten Nicolai, beter bekend als Alva Noto, een glazen gebouw – The Glass House – als een instrument en reisde hij naar het noordpoolgebied om het geluid van smeltende sneeuw op te nemen.

Ryuichi Sakamoto + Alva Noto – The Glass House

Na de kernramp in Fukushima in 2011 werd Sakamoto een iconische figuur in de Japanse sociale beweging tegen kernenergie. Vanaf 2012 organiseerde hij het jaarlijks terugkerende muziekevenement NO NUKES, waaraan veel bekende kunstenaars, onder andere Kraftwerk, deelnamen om te protesteren tegen kernenergie. Als Sakamoto na met keelkanker te zijn gediagnosticeerd terugkeert naar de muziek, leidt zijn intens beleven van de crises in het leven in 2017 tot een nieuw meesterwerk: ‘async’.

De stukken op ‘async’ zijn opgebouwd met een niet-alledaags gebruik van muziekinstrumenten, contrasterende geluidstexturen, zowel akoestisch als elektronisch, stemmen van mensen – David Sylvian, Paul Bowles – en de dagelijkse klanken van veldopnamen en stadsgeluiden. “Bij het maken van async wilde ik gewoon geluiden van dingen horen, alledaagse dingen, zelfs de geluiden van instrumenten, muziekinstrumenten wilde ik horen als dingen,” verklaarde Sakamoto.

Tot zijn meest recente werk hoort een serie video’s onder de noemer ‘incomplete’ die Ryuichi Sakamoto met bevriende musici (o.a. Alva Noto, Laurie Anderson, Arto Lindsay) opnam tijdens de covid-19 lockdown. Sakamoto: “In deze tijden waarin dingen niet ‘normaal’ zijn, wilde ik de sensaties die ik voelde vastleggen. Ik heb een paar van mijn muzikantenvrienden uitgenodigd om dit met mij te doen. Ik wilde de resultaten met jullie allemaal delen.”

Ryuichi Sakamoto was met Alva Noto te zien in het Holland Festival 2005 met de productie ‘Insen’.

Filmmaker en producer (‘Lost in Translation’) Stephen Nomura Schible maakte in 2017 de internationaal gelauwerde documentaire ‘Ryuichi Sakamoto: Coda’ en in 2018 ‘Ryuichi Sakamoto: async Live at the Park Avenue Armory’.

Lees meer over Ryuichi Sakamoto hier: De muzikale nieuwsbrieven van Ryuichi Sakamoto (1990)

De 74ste editie van het Holland Festival vindt plaats in juni 2021.