De maatschappelijk betrokken Chinees-Duitse componiste Ying Wang (1976), geboren in Shanghai en woonachtig in Berlijn, is daar een voorbeeld van.

Op haar nieuwe album ‘RE:Wilding’ onderzoekt zij ecologie, klimaat en politieke urgentie. Met zowel akoestische als elektronische klanken creëert Wang spanningsvelden vol ruis, breekbaarheid en contrast. Geluid wordt een landschap — veranderlijk, meerlagig en op de wereld betrokken.

Muziek heeft door de geschiedenis heen een belangrijke rol gespeeld in het streven naar een betere wereld. Dit vertaalde zich onder meer in volksliederen, arbeidersliederen, theatermuziek en klassieke muziek. Sinds de vorige eeuw is het verband tussen muziek en maatschappelijke betrokkenheid sterker en duidelijker geworden, vooral door de opkomst van pop- en rockmuziek.

De jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw werden gekenmerkt door maatschappelijke onrust, idealisme en een drang naar vernieuwing. De zogenoemde ‘protestgeneratie’ gebruikte muziek als wapen in de strijd voor een rechtvaardigere en vreedzamere wereld. Artiesten als Bob Dylan en Joan Baez werden symbolen van het protest, met nummers als ‘Blowin’ in the Wind’ en ‘Masters of War’.

Soulzanger Edwin Starr verwoordde met het krachtige ‘War (What Is It Good For)’ de zinloosheid van oorlog. Jimi Hendrix gebruikte een vervormde uitvoering van ‘The Star-Spangled Banner’ op Woodstock als antimilitaristisch statement. John Lennon riep met ‘Imagine’ en ‘Give Peace a Chance’ op tot vrede en solidariteit.

Het expliciete thema klimaatverandering, zoals we dat tegenwoordig kennen, kreeg pas later een prominente plek in de popmuziek. Jamiroquai bracht in 1993 ‘Emergency on Planet Earth’ uit, een protestnummer tegen wereldwijde milieuproblemen. Van de jongere generatie kaart Billie Eilish in haar werk regelmatig de gevolgen van klimaatverandering aan. Zo verwijst zij in de regel “Hills burn in California” uit ‘All the Good Girls Go to Hell’ (2019) naar de steeds terugkerende bosbranden in haar thuisstaat.

Niet alleen pop-en rockmusici houden zich bezig met de crisissen die de planeet en haar bewoners bedreigen. Er is een duidelijke toename van hedendaagse componisten die zich richten op klimaat en ecologie in hun muziek. Waar klassieke componisten als Vivaldi en Wagner de natuur vooral als inspiratiebron gebruikten, kiezen steeds meer componisten er in de eenentwintigste eeuw voor om hun muziek te benutten als activistische boodschap en om aandacht te vragen voor actuele milieuproblemen.

Een voorbeeld is John Luther Adams (1953), die internationale bekendheid verwierf met ‘Become Ocean’, een werk dat draait om de stijging van de zeespiegel en de kwetsbaarheid van onze planeet. De Fin Einojuhani Rautavaara (1928-2016) combineerde in ‘Cantus Arcticus’ orkestmuziek met veldopnamen van vogels uit de Arctische regio, een gebied met een natuurlijke leefwereld die onder grote druk staat. De Chinees-Amerikaanse componist Lei Liang (1972) dook voor het performance-album ‘Six Seasons’ in diezelfde Arctische Oceaan, nieuwsgierig naar het leven in die ijskoude onderwaterwereld.

Ook festivals en ensembles besteden aandacht aan dit thema, zoals het ‘Humanity and Nature’-project van het New European Ensemble, waarin ecologie en de vaak desastreuze gevolgen van het Antropoceen centraal staan.

Contact met de ‘wildernis’

Dit laatste thema loopt ook door het album ‘RE:Wilding’ van Ying Wang. De titel, een verwijzing naar ‘rewilding’, krijgt hierop een duidelijk meer brede betekenis. ‘Rewilding’ is het concept van het teruggeven van ruimte aan de ongerepte natuur, maar staat hier ook voor het opnieuw bevragen, herstellen en transformeren van bestaande culturele, ecologische en politieke structuren. Muzikaal reflecteert de componiste op ecologische crises, sociale onrechtvaardigheid en collectief geheugen. Ze creëert nieuwe geluidslandschappen, waarin de mens wordt uitgenodigd om opnieuw contact te maken met de ‘wildernis’ — met andere woorden: het ongecontroleerde en het natuurlijke.

‘RE:Wilding’ bestaat uit vijf werken. In orkestrale, solo- en kameropstellingen construeert Wang zich ontwikkelende geluidsomgevingen waarin volgens de liner notes “herhaling zich verzet tegen stilstand en traditie niet wordt verworpen of geromantiseerd, maar kritisch wordt geobserveerd en opnieuw in context wordt geplaatst”.

Akoestische instrumenten en elektronica zijn in het muzikale landschap van ‘RE:Wilding’ gelijkwaardig naast elkaar geplaatst. Dat is ook meteen goed te horen in de opener ‘528Hz 8va’ (2021/22).

Dit grootschalige werk van 21 minuten voor symfonieorkest, Minimoog en live-electronica opent met verstrengelde, uiteenlopende reeksen van klanklichamen. De basis van orkestrale kleuren blijft herkenbaar, maar vaste structuren ontstaan zelden. De bouwstenen zijn tonen, geluiden of akkoorden, soms geduid als “hartslagen”, die zich herhalen, versnellen en afwisselend uitmonden in fanfareachtige erupties en razende pulsen, of veranderen in uniforme Morse-signalen. De frequentie 528 hertz uit de titel (de noot C5) is slechts één van de vele centrale tonen; ook deze wordt uiteengetrokken in diverse klankkleuren.

Centraal in dit werk staat, naast het SWR Symphonieorchester, de legendarische Minimoog. Deze synthesizer, geproduceerd tussen 1970 en 1981 en beschouwd als een van de meest invloedrijke synthesizers in de elektronische muziek, werd beroemd door artiesten als Herbie Hancock, Chick Corea, Sun Ra en Kraftwerk.

De moog, bespeeld door Sebastian Berweck, gaat zo goed op in het diverse geluidspallet dat het instrument aanvankelijk nauwelijks als aparte klankkleur is waar te nemen. Na ongeveer zes minuten begint het echter aan een bijna drie minuten durende solo: vanuit diepe regionen en quasi-orchestrale ruisexplosies verkent de Minimoog de klankkleuren van de toon C en uiteindelijk vinden die weerklank bij het orkest. Hierna ontstaan kluwens van geluid. Die blijven soms lange tijd stabiel. Maar dan klinkt tegen het einde ineens, bijna onhoorbaar, een citaat uit Abba’s ‘Lay All Your Love on Me’ (1980). Dat ontwikkelt zich vervolgens tot een triomfantelijk, stampend ritme.

Al deze muzikale segmenten, die onder meer staan voor diepe aantrekkingskracht maar ook van verwarring, maken duidelijk waarom Ying Wang dit werk een “optimistische observatie van feiten en de wereld” noemt. De aandachtige luisteraar kan hier letterlijk ‘voelen’ hoe de componist om zich heen kijkt — met een houding van optimisme, zelfs wanneer geconfronteerd met chaos of intense emoties. De muziek openbaart die gevoelens, maar ook een levenshouding gebaseerd op verwondering, acceptatie en hoop.

Het is een houding die we — zij het in een andere muzikale gedaante — ook terugvinden in het eerder genoemde utopische ‘Imagine’ van John Lennon uit 1971. Hoewel ‘528Hz 8va’ van Ying Wang in stijl, omvang en uitvoering sterk verschilt, delen beide werken eenzelfde basisgevoel van verwachting en optimisme over het leven en de wereld. Ying Wangs compositorische benadering is avontuurlijker en experimenteel, Lennons ‘Imagine’ directer en toegankelijker. Maar thematisch kunnen ze als verwant worden ervaren.

Gloeiende wolken

Dan volgt een intermezzo-achtige nocturne: ‘Noctilucent’ (2018), geschreven voor ‘double bell trumpet’ (trompet met dubbele beker) en live-elektronica, uitgevoerd door Marco Blaauw. Met zijn gemoduleerde trompetklanken roept hij een intrigerend nachtelijk stadslandschap op. In de samenvatting van musicoloog Christian Utz’ uitleg in de liner notes:

“Eerst is er een spookachtige stilte. Dan komt de stad tot leven met het gezoem en getril van nachtelijke insecten, die vanuit verlaten plekken de ruimte vullen met geluid. De stad lijkt nu van hen te zijn. Ten slotte verschijnt een mysterieus, lichtgevend schijnsel aan de hemel – noctilucente (nachtgloeiende) wolken – veroorzaakt door zonlicht dat op ijskristallen in de bovenste atmosfeer valt, lang nadat de zon zelf is verdwenen.”

‘Noctilucent’ is natuur, sfeer en elektronica gecombineerd tot een diep poëtische, (buiten)aards-zintuiglijke muzikale ervaring – een spiritueel tussenstation van bijna negen minuten.

In ‘Schmutz’ (2018/19) voor viool en ensemble is de droom voorbij en keren we terug naar de actualiteit met zijn toenemende conflicten.

Een soloviool (Sophie Schafleitner), die vooral in het hoogste toongebied speelt, wordt overstemd door krachtige akkoorden uit het ensemble (Klangforum Wien). Toch wordt ze niet volledig tot zwijgen gebracht. Opmerkelijk is het gebruik van megafoons dat korte momenten van (valse) stilte creëert. Daarin klinkt alleen ruis; er is geen echte spraak – en toch laat deze “schreeuwende stilte” het rauwe structuur geluid van het ensemble horen, evenals de “luidruchtige zelfpresentatie” waar de componiste in haar toelichting op wijst:

“Luidruchtige zelfpresentatie domineert op stijlvast rechte lijnen, snelwegen van vluchthelpers. Het leven daaronder. Ik. Volgestort. Volgepropt. Vervuild. Ik dreig te stikken. Door deze kleine dagelijkse achteloosheid.”

In deze passage klinkt niet alleen een reflectie op de verloren stemmen van vluchtelingen die in 2019 dood werden aangetroffen in een vrachtwagen in Essex, maar ook een kritiek op technologische ontwikkelingen. Die kritiek wordt hoorbaar wanneer tegen het einde van het stuk de elektrische gitaar de viool steeds meer overschreeuwt:

“Plastic in de zee, olie in de veren, lawaai in het oor, gif in het eten, stank in de lucht, angst in het hoofd. Dit web van vervuiling, gespannen door ieder individu, breidt zich voortdurend uit.”

Het werk laat horen hoe problematisch het kan zijn om jezelf te uiten en keuzes te maken temidden van de veelvoud van stemmen en het lawaai dat je omringt. Aan het einde keert de soloviool terug uit haar onvrijwillige isolement. Kwetsbaar, maar vastberaden, vindt ze haar eigen stem terug, dwars door de leegte van de megafoons heen.

Artistieke toe-eigening

‘Schmutz’ vloeit naadloos over in het titelstuk ‘RE:Wilding’ (2022) voor kamerorkest, uitgevoerd door Ensemble Reflektor. In de ecologie verwijst ‘rewilding’ naar het verminderen van menselijke invloed en het herstellen van natuurlijke processen. Voor dit werk werkte Ying Wang samen met de Stockholmse filmmaker Wolfgang Lehmann, die documentaire beelden van landschappen monteerde tot symmetrische sequenties. ‘RE:Wilding’ is erop gericht het menselijke (auditieve) bewustzijn naar een wildere, meer onbevangen toestand te brengen. De compositie balanceert tussen licht pulserende, rusteloze klanken — waaronder stemvorkresonanties en multiphonics van blaasinstrumenten — en een kalm middendeel dat als vrije ruimte fungeert. Na deze rust keren eerst manische, vernauwende loop-structuren terug. Aan het slot transformeren die echter in toonloze, en dan echt vrije klanken.

Het slotstuk ‘Copyleft’ (2021) voor strijkkwartet, uitgevoerd door Quatuor Diotima, kenmerkt zich door voortdurend variërende ostinati. Ying Wang verweeft hierin subtiel citaten uit onder andere Beethovens ‘Grosse Fuge op. 133’, Stravinsky’s ‘Three Pieces for String Quartet’ (1914), Sjostakovitsj’ ‘Derde Kwartet op. 73’ (1946) en Lutosławski’s ‘Strijkkwartet’ (1964) – bewuste verwijzingen naar “artistieke strategieën van expliciete toe-eigening”, aldus Wang.

Aan het einde klinkt, als ironisch zelfcommentaar, een subtiele verwijzing naar David Bowie’s ‘China Girl’ (1983).

Met de titel ‘Copyleft’ wil Ying Wang naar eigen zeggen de vraag stellen of het mogelijk is dat iemand het alleenrecht op artistieke toe-eigening kan claimen. Een eenduidig antwoord wordt daarbij niet gegeven, maar is hier ook niet nodig.

Wangs muziek onderscheidt zich op ‘RE:Wilding’ door haar unieke muzikale taal en haar vermogen het verborgene bloot te leggen. Zo ontstaat een bijzonder klankpanorama. Eigenlijk doet de term ‘rewilding’ daar nog te weinig recht aan. Ying Wang schept op ‘RE:Wilding’, in tachtig minuten verdeeld over vijf hoofdstukken, een compleet nieuwe en indrukwekkende wereld.

Ying Wang – RE:Wilding (KAIROS)
Bron & citaten Ying Wang: Christian Utz – booklet RE:Wilding

If a tree falls in the forest, does anybody hear? zong Bruce Cockburn in 1988 op zijn langspeler Big Circumstance, een plaat waarop de Canadese singer/songwriter wijst op de ondergang die dreigt voor de laatste grote natuurgebieden en de gevolgen daarvan voor het ecologisch evenwicht op de planeet aarde.

Rain forest
Mist and mystery
Teeming green
Green brain facing labotomy
Climate control centre for the world
Ancient cord of coexistence
Hacked by parasitic greedhead scam –
From Sarawak to Amazonas
Costa Rica to mangy B.C. hills –
Cortege rhythm of falling timber.

What kind of currency grows in these new deserts,
These brand new flood plains?

If a tree falls in the forest does anybody hear?
If a tree falls in the forest does anybody hear?
Anybody hear the forest fall?

Cut and move on
Cut and move on
Take out trees
Take out wildlife at a rate of species every single day
Take out people who’ve lived with this for 100, 000 years –
Inject a billion burgers worth of beef –
Grain eaters – methane dispensers.

Through thinning ozone,
Waves fall on wrinkled earth –
Gravity, light, ancient refuse of stars,
Speak of a drowning –
But this, this is something other.
Busy monster eats dark holes in the spirit world
Where wild things have to go
To disappear
Forever

If a tree falls in the forest does anybody hear?
If a tree falls in the forest does anybody hear?
Anybody hear the forest fall?

Schijn bedriegt echter. Vervuiling, gifbelten, plastic soep, bosbranden, orkanen, smeltende poolkappen, wapengeweld, oorlogen, vluchtelingen en het lijden van mens en dier zijn allemaal tekenen van een tijdperk dat koerst op een onbewoonbare planeet voor de mens. Dit is het thema van ‘Springs Eternal’, de Eeuwige Lente, die wordt vernietigd.

‘Springs Eternal’ is het nieuwste hoofdstuk in de muzikale ontdekkingsreis van William Doyle. Hij liet eerder van zich horen als East India Youth en evolueerde vervolgens onder zijn eigen naam, met de goed ontvangen albums ‘Your Wilderness Revisited’ (2019) en ‘Great Spans of Muddy Time’ (2021).

Het album ‘Springs Eternal’ biedt een programma met art-pop voor het antropoceen, het tijdperk waarin veranderingen in klimaat en ecologie voornamelijk worden veroorzaakt door menselijke activiteit, hoewel de betiteling als zodanig nog niet officieel is erkend door de International Commission on Stratigraphy (ICS).

Met een boeiende combinatie van serieuze en speelse elementen geeft het album een overzicht van de ups en downs van het leven in de jaren 2020. Het stelt de vraag hoe we als extreem kwetsbare wezens, zowel fysiek als emotioneel, ons kunnen handhaven in een tijd van klimaatcrisis en razendsnelle technologische vooruitgang, die zowel zegen als vloek kan zijn.

‘Springs Eternal’ introduceert diverse personages, van cowboys tot schipbreukelingen, die mogelijk aspecten van Doyle zelf weerspiegelen. Het album verkent aldus alternatieve realiteiten en hyperreële versies van de artiest. De elf nummers gaan in op thema’s als wereldwijde rampen, hartzeer, verslaving, indoctrinatie en geestesziekte. De teksten variëren tussen oprechtheid en ironie, nuchtere observaties en humor.

Het album is geproduceerd met Mike Lindsay (Tunng, LUMP) in diens MESS studio in Margate. Het combineert pakkende melodieën met pulserende elektronica, opzwepende instrumentatie en zinderende soundscapes, en bevat bijdragen van gastmuzikanten als Alexander Painter, Genevieve Dawson en Brian Eno.

Water en overstromingen zijn terugkerende thema’s op het album, als metaforen voor de wereldwijde klimaatcrisis en de intense emotionele ervaringen van de personages in verschillende parallelle universums. De grens tussen ons innerlijk en de buitenwereld is fluïde, schrijft Doyle in de liner notes, waardoor emoties en ervaringen ongecontroleerd binnen kunnen stromen.

Het album opent met het hymnische ‘Garden Of The Morning’, waarna een afwisselend palet van muzikale kleuren en instrumentaties zich ontvouwt. De Beatlesque karakteristieken van nummers als ‘Relentless Melt’ en ‘Cannot Unsee’ wisselen af met intelligent geconstrueerde elektronische dansritmes en ambient klankvelden, terwijl de zanger in ‘Soft To The Touch’ en ‘A Short Illness’ zijn kwaliteiten als crooner laat horen. De muziek lijkt meer dan eens zorgeloosheid uit te stralen, totdat het noodlot – dit keer geen komeet maar de hebzuchtige mens – toeslaat in de vorm van ontsporende geluidsuitbarstingen.

‘Springs Eternal’ voelt steeds beklemmender aan naarmate het album vordert en dan is de toekomst niet langer een kwestie van de kop in het zand steken en dan loopt het allemaal wel los, maar van – onontkoombaar –

THE END

William Doyle – Springs Eternal
Tough Love Records / Konkurrent

Vijftien jaar geleden kapittelde de nieuwe, kersverse hoofdredacteur van het glossy lifestyle magazine, waarvoor ik al tien jaar een muziekrubriek schreef, mij om mijn “elitaire muziekkeuze”. Hij noemde als voorbeelden Rufus Wainwright en Antony and The Johnsons. Mijn bijdragen aan het tijdschrift waren niet langer gewenst.

Rufus Wainwright en Antony (Hegarty) – tegenwoordig ANOHNI – and The Johnsons werden hele grote namen en stonden regelmatig in zalen als het iconische Koninklijk Theater Carré te Amsterdam. De laatste, zangeres, componiste en beeldend kunstenares ANOHNI, was onlangs nog associate artist van het Holland Festival 2023.

My Back Was A Bridge For You To Cross is haar eerste album sinds zij in 2016 solo debuteerde als ANOHNI met HOPELESSNESS, een dance album opgenomen in samenwerking met de elektronische muzikanten Hudson Mohawke en Oneohtrix Point Never. Toen eind november 2015 de eerste single 4 Degrees uitkwam, was de klimaatconferentie van Parijs bezig. De titel van het nummer verwijst naar de toen gevreesde stijging van vier graden van de gemiddelde temperatuur op aarde als gevolg van klimaatverandering. ANOHNI legde in dat nummer de schuld voor die ontwikkeling niet (alleen) bij de ander, zij zag zichzelf als onderdeel van het probleem.

Op My Back Was A Bridge For You To Cross plaatst ANOHNI zich met haar zorgen over de wereld en het milieu in de frontlinie van het activisme. Zij wordt hierin, net als vroeger, gesteund door studioband The Johnsons, met daarin onder anderen gitarist Leo Abrahams en arrangeur en multi-snareninstrumentalist Rob Moose.

ANOHNI noemt het studioalbum What’s Going On van soulzanger Marvin Gaye uit 1971 “een belangrijke toetssteen” in relatie tot de songs op My Back Was A Bridge For You To Cross. Volgens haar zijn enkele nummers bijna een antwoord op de vraag die Marvin Gaye meer dan vijftig jaar geleden stelde, een echo uit de toekomst van 2023 naar de oproep van toen.

My Back Was A Bridge For You To Cross echoot niet alleen de kwestie die Marvin Gaye destijds opriep, maar ook de soul in zijn muziek, en van anderen, zoals Nina Simone. ANOHNI werkte voor het album samen met Jimmy Hogarth (Amy Winehouse, Duffy, Tina Turner), bekend om zijn gevoel voor soulmuziek. En swing, zoals het naar een explosief hoogtepunt toewerkende Can’t laat horen – “I don’t want you to be dead, I can’t accept it”. Of de met net zo’n korte titel over de toppen van vervoering scherende vervloeking Rest – “Rest like the enemy of all that sees / Rest like the enemy of all that breathes / In the poison ocean blue / She’ll come home to you”.

It’s time to feel what’s really happening, lezen we op de binnenhoes van My Back Was A Bridge For You To Cross. Het album geeft in tien, met ANOHNI’s kenmerkende falset doorleefd gezongen, songs vorm aan onderwerpen als het verlies van dierbaren, vervreemding, privileges, isolatie, Future Feminism, ecocide en de getijdenkracht van de aarde. Maar de zangeres gelooft ook dat het nog niet te laat is en dat we onze denkwijzen, onze religieuze ideeën, onze maatschappelijke structuren en onze relaties met de rest van de natuur nog kunnen veranderen.

“Weet je hoe ze altijd zeiden dat licht het tegenovergestelde was van duisternis? / Het is slechts vuur in de duisternis, dat leven creëert / Dus die tegenstellingen, die bestaan niet / Het is gewoon een idee dat iemand je vertelde”, zingt ANOHNI in het openingsnummer It Must Change – Het moet veranderen.

Laat My Back Was A Bridge For You To Cross van ANOHNI een wake-up call zijn waarnaar nu geluisterd wordt, en niet pas over vijftig jaar.

ANOHNI and The Johnsons – My Back Was A Bridge For You To Cross
Rough Trade | Konkurrent

From here

Er lijkt weinig licht te zijn op het nieuwe album ‘From Here’ van de Britse band New Model Army, de duisternis die onze tijd dreigt te verstikken overheerst. Maar klopt dat beeld wel?

door C. Cornell Evers, 26 september 2019

Tien jaar geleden. De Amazone brandde, net als nu. In het stroomgebied van de Rio Negro (Negrorivier) in de Braziliaanse deelstaat Amazonas woedden de vuren. Het had bijna 25 dagen niet geregend en veel groene gebieden werden verteerd door de vlammen. Dat gebeurde onder andere in de streek ten noorden van Manaus, de hoofdstad van Amazonas. De Braziliaanse fotograaf Raphael Alves maakte er een foto van een jongen die met water gooide. De jongen wilde met het water het vuur stoppen. Op de foto lijkt het echter of hij het water naar de zon gooit, die als een allesverzengende oranjeroodgloeiende bal in de lucht hangt. Ik moest aan deze foto denken toen ik de video van ‘End Of Days’ zag, de eerste single van het nieuwe studioalbum ‘From Here’ van het Britse New Model Army. De openingsbeelden laten een menselijke figuur zien, armen en benen gespreid, die met open handen naar een withete zon in een oranjerood zinderende lucht reikt, of misschien… deze afweert.

De figuur doet ook denken aan de afbeeldingen van rode dansers, zoals gevonden in grotten in Noorwegen. De Britse Robert Macfarlane schrijft erover in zijn boek ‘Underland’. Macfarlane verkent in dat boek de wereld onder onze voeten. Hij duikt daarvoor diep onder het aardoppervlak. Daar onderzoekt hij de verstandhouding van de mens tot het donker, leven en dood onder de grond en wat er zich verder nog afspeelt. Zijn reis voert hem naar ondergrondse schimmelnetwerken waarlangs bomen met elkaar communiceren, naar het catacombenlabyrinth onder Parijs, en verder terug naar de ‘diepe tijd’ van onder meer prehistorische zeegrotten aan de Noorse westkust. Daar zijn, van Nærøy in het zuiden tot de eilandengroep de Lofoten in het noorden, twaalf grotten met rotsschilderingen gevonden. De afbeeldingen zijn eenvoudige poppetjes, met gespreide armen en benen, alsof ze dansen of springen. De rode figuurtjes zijn geschilderd met ijzeroxide-pigment en tussen de twee- en drieduizend jaar oud.

Ik weet niet of dichteres, schrijfster en (tattoo)kunstenares Joolz Denby, verantwoordelijk voor het artwork van New Model Army, het bestaan van de rode figuurtje in de Noorse grotten kent. De Ocean Sound Recordings-studio waar de band in een tijdsbestek van negen dagen de twaalf nummers van ‘From Here’ opnam, staat op Giske, een klein eiland voor de noordkust van Noorwegen, dus wie weet. Giske staat bekend als de geboorteplaats van de beroemde Vikingkoning Gangerolv, of Rollo, die Normandië veroverde in 911 n.Chr. De ligging, ver in het noorden, maakt het eiland tot een koude en afgelegen plek, niet meteen de eerste keuze om een rockalbum op te nemen. Echter wel voor de mannen van New Model Army en hun producers. Zoals de bandleden zelf zeggen in een statement op het videokanaal Youtube: “We hebben allemaal een verschillend leven en verschillende smaken in bijna alles, inclusief muziek. Eén ding hebben we gemeen en dat is de liefde voor sombere, open, koude, ruige landschappen – water, sneeuw, rots. Dit was dus de perfecte plek voor ons om aan iets collectiefs te werken – altijd terwijl we aan het werk waren, konden we omhoog kijken en de lucht, de zee en de smeltende sneeuw op de bergen zien, dat alles in een constante staat van verandering. Daarom heeft dit album een gevoel dat anders is dan onze andere albums. (..) ‘From Here’ was een voor de hand liggende titel. De plaat hoort bij een heel speciale plaats en een bepaalde tijd: wat er gebeurt in de wereld, waar we zijn als een band. En waar we zijn als mensen.”

Het kale isolement van de omgeving waar ‘From Here’ onder leiding van zanger en songwriter Justin Sullivan is opgenomen, heeft zijn sporen nagelaten. De muziek ademt de ruige ongepolijstheid van het noordelijke landschap en heeft een soort van geslotenheid die zich pas na herhaald aandringen (meerdere keren beluisteren) echt laat openen. De teksten doen daar niet voor onder. Ze gaan over de wereld, onze wereld, de tijden die wij beleven. Klimaatverandering, sociale onrechtvaardigheid, het sociale media gif, brexit, het komt allemaal voorbij, maar wel met die karakteristieke twist waarmee Justin Sullivan zijn teksten schrijft. En niet alleen de teksten. Zo kent de openingssong ‘Passing Through’, waarin Sullivan in zes minuten de vergankelijkheid van ons hele bestaan samenperst, halverwege een opmerkelijke break. De intro begint sfeervol. Een synthesizerdrone leidt de zanger in die met rotsvaste krachtstem verhaalt van jeugdige bravoure, die voorbij gaat, een zwaar basgeluid voegt zich, en sterft weer weg, een akoestische gitaar neemt over, drumslagen beuken, vervormen, grommen vanuit een donkere diepte, en storten zich leeg, in een epische leegte, het einde.

And so what happened made a mockery of everything you thought you knew
The children that were part of you, they were only passing through
Winds will change direction, grace and light will once again fall on you
It will be over soon
It will be over soon

‘Never Arriving’ klinkt na het cathartische slot van de openingstrack aanvankelijk als een diepe zucht, neemt de luisteraar vervolgens mee op een, door een jagende gitaar, bas en drum combinatie voortgedreven, mythische tocht door een landschap van onvoltooide herinneringen. ‘The Weather’ vervolgens is misschien wel de meest directe aanklacht tegen de mensheid die recentelijk door een rockband op muziek is gezet. ‘The Weather’ zuigt als de wervelwinden in een kolkende cycloon, er is boosheid, woede zelfs, maar geen hoop, die is verkocht, aan de hoogste bieder.

And we change just like the weather
The wind blows a little stronger
The high tides reach a little further above the beach
And the sun burns hotter
And we all grow a little madder as the pressure creeps up a little higher
And the rivers flow a little deeper and the floodwaters stretch a little further
And the hillsides they just grow drier and the fires catch a little faster
And you and I we just get harder and the spaces between us wider

Het eerder genoemde ‘End Of Days’ kent evenmin genade: They’re running out of tickets for the two-minute hate / The salespeople they know every trick, click, click. Maar, er klinkt ook ‘spijt’: We can’t go back to uninvent the wheels we ride.

Vermommingen, de maskers waar we ons achter verbergen, de leugens die ze bedekken, daar gaat het over in ‘Great Disguise’. Tot hier valt er nog nauwelijks iets van hoop te bespeuren op ‘From Here’. ‘Conversation’, een weemoedige sfeerschets, biedt even een rustpunt. ‘Where I Am’ en ‘Setting Sun’ zijn stevige rocksongs, de laatste zeilend op de toppen van een fraaie, melodieuze drive.

‘The Weather’ is misschien wel de meest directe aanklacht tegen de mensheid door een rockband op muziek gezet.

‘Hard Way’ met zijn ingehouden gezongen, door akoestische gitaar begeleide inleiding en de over de hele linie tribaal rollende drums is een meeslepende sing-along song en gaat naadloos over in ‘Watch & Learn’, over de kinderen die klaar staan om het over te nemen van de oude, met een sardonische lach naar de uitgang gebonjourde, in kringetjes ronddraaiende elites. De laatsten zijn in ‘Maps’ de passagiers van een Ship Of Fools, waar de verteller al te lang op ronddoolt. En dan de afsluiter, tevens de titelsong, ‘From Here’. Zachte pianoklanken zetten de toon, bas en drums nemen over, een oude orgelmelodie jankt, de zanger accelereert (I am the master of nothing, repeat after me), gitaarsnaren worden geranseld, sombere landschappen drijven voorbij als wolken in een grauwe regenlucht…

So let’s all go home now, look ourselves in the mirror
Throw our heads back and laugh

…en dan is het stil, doodstil.

Er lijkt weinig licht te zijn op ‘From Here’, de duisternis die onze tijd dreigt te verstikken overheerst. Maar klopt dat beeld wel? Op het hoesontwerp van ‘From Here’ pieken zwarte boomskeletten omhoog naar in de blauwe poollucht dansende lichtfiguren van aurora borealis, het noorderlicht. Als Robert Macfarlane in ‘Underland’ na een lange en ongemakkelijke tocht de ‘rode dansers’ vindt, schrijft hij: “De figuurtjes zijn geesten die samen dansen, en ik ben ook een geest, en ze hebben iets saamhorigs, wij hebben iets saamhorigs, net als de duizenden jaren dat ze hier al dansen.” En hij merkt dat hij huilt, verheugd als hij is door hun beweeglijkheid, daar diep in het graniet en het donker. Die ontroering roepen ook de geesten van ‘From Here’ op. Juist door ze te benoemen, opent Justin Sullivan deuren waarachter lichtfiguren schijnen die bewegen, dansen en kunnen ontroeren. En dat alles op de klanken van een rockalbum van monumentale allure.

New Model Army – ‘From Here’ (earMUSIC/PIAS)
Robert Macfarlane – ‘Underland’ (Hamish Hamilton); ‘Benedenwereld’ (Atheneum)