Les Rita Mitsouko

One Planet One Music luidt de slogan van het satellietstation MTV.
‘Klinkklare onzin!’ vinden
Catherine Ringer en Fred Chichin.
Als Les Rita Mitsouko verzetten zij zich tegen elke vorm van normalisatie. ‘Wij exploiteren het feit dat iedereen anders is.’

door C. Cornell Evers OOR 28 januari 1989

Catherine Ringer speelde ooit met zichtbaar genoegen een rol in diverse pornoproducties. Fred Chichin groeide op met ontelbare hoeveelheden sigaretten, Leo Ferré, blues, The Beatles en de wens om Ringo Starr te worden. Tevens mat hij zich een potloodstreep aan, op zijn bovenlip wel te verstaan. Catherine en Fred, Fred en Catherine. Sinds negen jaar vormen ze samen het Franse duo Les Rita Mitsouko dat als specialiteit de extravaganza hoog in het pop- en rockvaandel voert.
Als drummer was Chichin niet echt een succes (’te luidruchtig en te veel rotzooi om mee te sjouwen’) maar sinds hij ooit op zijn veertiende een eerste akkoord aansloeg, op gestolen handelswaar notabene, is de mannelijke helft van Les Rita Mitsouko erin geslaagd om zich tot een begenadigd gitarist te ontwikkelen. De ritmes laat hij tegenwoordig veelal over aan Mister Elektronica. Alleen voor een nummer als Smog van de recente langspeler Marc & Robert wil hij nog wel eens achter de kit kruipen. Smog gaat Chichin, als zware roker, dan ook persoonlijk aan. Smog gaat over tolerantie. Op zekere dag zat Fred in een restaurant in Los Angeles en wilde een sigaret opsteken. Verboden dus! Smokin smokin in L.A. City. Are you kidding she says or what? ‘OK,’ zei Fred, ‘ik zal niet roken. Maar dan zetten jullie die verdomde klotemuziek af die je hier draait.’ OK no smokers. Switch off the speakers smearing inside my ears.

KORTE GOLF
Les Rita Mitsouko. De onzin in een naam. Rita ademt, volgens Catherine, een Spaanse sfeer, ‘die doorgetrokken kan worden naar in feite heel Zuid-Amerika’, terwijl Mitsouko een gebaar in de richting van het land van de rijzende zon is.
Zij: ‘Wij willen met onze muziek als voertuig een reis om de wereld maken, met allerlei soorten van invloeden erin verwerkt. Wij hebben dat nooit zo gepland maar uiteindelijk zijn we daarop uitgekomen.’
Hij: ‘In Frankrijk wordt al sinds tijden naar muziek van andere culturen geluisterd, naar Afrikaanse ritmes evengoed als naar Chinese of klassieke muziek. Dat was al zo lang voor de wereldmuziek.’
Zij: ‘Toen ik klein was leefden we met zijn allen in een hele kleine flat. Mijn vader was volledig weg van de korte golf-radio. Hij luisterde dag en nacht naar de hele wereld. Zo hoorde ik Indiase en Arabische muziek op dezelfde leeftijd dat ik ook naar filmmuziek en pop luisterde. Ik ben nooit erg selectief geweest, nam alles in me op.’
Sinds 1985 en de discothekenhit Marcia Baila heeft de populariteit van Les Rita Mitsouko vooral in het moederland Frankrijk explosieve vormen aangenomen. Marcia Baila was de danseres door wie Catherine op 17-jarige leeftijd wegwijs werd gemaakt in de bewegingswereld. ‘Marcia had een geheel eigen stijl waarin zowel klassieke invloeden zaten als elementen uit de jazz-dans en allerlei Zuidamerikaanse stijlen. Ze was echt heel apart.’
Marcia Baila verwisselde het tijdelijke voor het eeuwige maar leefde verder in de song van Ringer en Chichin. ‘Marcia Baila was in zekere zin een erg grappige song. Daardoor had menigeen niet door dat ik daarin over de dood zong. Men hoorde er een love-song in. Ik vond dat uitstekend. Mij maakt het niet uit als mensen een song anders interpreteren. De intensiteit waarmee ze reageren, de diepte van de emotie, dat is het enig wat telt voor mij.’

BIZAR
Catherine en Fred leerden alle kneepjes van het rock-ambacht. Daarbij lieten zij zich vooral inspireren door een voorkeurstrilogie die bestond uit David Bowie, Roxy Music en Sparks. Een eerste langspeler No Comprendo ging 150.000 keer over de toonbank, het resultaat van een uitgekiende combinatie van stijlen waarbij het bizarre element duidelijk niet ten koste gaat van de toegankelijkheid.
Hij: ‘Toch zijn wij minder bizar dan het lijkt. Dat heeft te maken met het verschil in cultuur. Wat voor anderen bizar is, is dat niet voor Fransen. Onze songs zijn ook helemaal in de traditie van het chanson geschreven. Wij werken net als eerder Leo Ferré. Wij zijn alleen van een totaal nieuwe generatie.’
Zij: ‘Wij varen volledig op onze smaak en onze intuïtie. Een artiest die zegt dat hij of zij alles onder controle heeft is een leugenaar. En als ze alles onder controle hebben kan ik me niet voorstellen dat ze daarmee gelukkig zijn. Wij verwerken onze indrukken zoals de impressionisten in de schilderkunst. Wij laten de dingen gewoon gebeuren.’
Hij: ‘Maar daarin is natuurlijk wel een bepaalde ontwikkeling te bespeuren. Die heeft echter niets met marketing te maken.’
De video’s die de singles van Les Rita Mitsouko moeten ondersteunen zijn net als die van bijvoorbeeld Guesch Patti in hun opzet bijzonder uitbundig, bijna cartoonesk. Het lijkt een typisch Frans fenomeen.
Hij: ‘Misschien komt dat omdat de biz in Frankrijk veel minder belangrijk is. Je hebt als artiest veel vrijheid om te doen waar je zin in hebt.’
Zij: ‘Franse artiesten worden vooral ook beïnvloed door cabaret en musical. Omdat Frankrijk niet zo’n sterke rockcultuur kent moeten we meer gebruik maken van entertainment.’
Hij: ‘Door de oorlog is de typische Franse musicaltraditie verdwenen. Frankrijk had de oorlog verloren en moest uit de brand worden geholpen door de Amerikanen en de Engelsen. Frankrijk schaamde zich en de accordeoncultuur maakte plaats voor de jazz, de bebop en later de rock. Frankrijk leverde alleen nog maar imitaties op. We beginnen daar pas nu een beetje los van te komen.’

EROTISCH GEKNUTSEL
Even onlosmakelijk verbonden met de Franse cultuur als alpino’s en Boursin is de erotiek. Niet alleen de clips van het duo hebben vaak een duidelijke erotische meerwaarde maar ook de teksten bevatten menige dubbelzinnigheid. Zo wordt op Marc & Robert als nieuwste trend een variatie op de twist gepresenteerd, Tongue Dance, terwijl Catherine op de single Singing In The Shower actief het hoogste lied galmt maar tevens tussen dampende stoomwolken en glimmende chroom-kranen alle ins & outs van het vrijen onder de douche verkent, samen met Russell Mael van Sparks (die blijkbaar een afwijking heeft voor het alombekende starfucking want in het Interior Design van zijn eigen recente langspeler nog verwikkeld in een enerverende bed & breakfast-party met Madonna). Wat wij, u en ik, echter aan erotisch geknutsel menen te moeten ontwaren in de artistieke producten van Catherine Ringer en Fred Chichin speelt zich voornamelijk onder ons eigen schedeldak af, zeggen Ringer en Chichin.
Zij: ‘Wij laten de dingen het liefst wat open en doen gewoon wat ons gevoel aangeeft. Misschien zit daar erotiek bij. Maar het is niet speciaal daarom. Wij analyseren niet. Dat mogen anderen doen. En als men zegt dat onze clips erotisch geladen zijn, dan is dat zo. Dat is het gelijk van de kijker.’
Ook zit er minder humor in Les Rita Mitsouko dan de ‘oppervlakkige’ luisteraar c.q. kijker misschien mag denken.
Hij: ‘Onze songs zijn tamelijk serieus. Ik denk dat de look van de band meer tongue in cheeck is dan de songs.’
Om Chichins smalle schouders hangt een lange bijna tot op de grond reikende geblokte clownsjas, ontwerp Gaultier.

‘Wat voor anderen bizar is, is dat niet voor Fransen’

NAWOORD
Na Marc & Robert was het een tijdje stil rond Les Rita Mitsouko. Wel kwam er een remixalbum uit: Re. In 1994 deden Catherine Ringer en Fred Chichin weer van zich horen met hun vierde officiële album Systeme D. De bijzondere video van de single Y’a d’ la haine (Er is haat) werd op de muziekzender MTV tot clip van het jaar gekozen. We zien Catherine Ringer dansen voor een ‘metalen muur’, waar zij door een paar mannen wordt geschopt en geslagen, terwijl ook de achterwand steeds naar de zangeres uithaalt en haar uiteindelijk verplettert.
Catherine Ringer en Fred Chichin. Als Les Rita Mitsouko verzetten zij zich tegen elke vorm van normalisatie. ‘Wij exploiteren het feit dat iedereen anders is.’
Anders zijn stuit nogal eens op angst. Soms wordt angst een voedingsbodem voor haat. Angst kan mensen in monsters doen veranderen. Y’a d’ la haine. Er is haat.
Na Systeme D werden er nog verscheidene albums uitgebracht, onder andere een verzamelaar in 2001. Met de gezondheid van Fred Chichin ging het echter niet goed. Hij kreeg eerst hepatitis C. Later werd bij hem kanker geconstateerd. Fred Chichin overleed in 2007.

LES EXTRÈMES SE TOUCHENT

door C. Cornell Evers 17 december 1988

Ze is danseres, kledingontwerpster, choreografe, regisseuse en zangeres. Ze is rauw, een loeder, een schreeuwlelijk en op een vreemde manier sexy. Het Franse fenomeen Guesch Patti voelt zich vooral aangetrokken tot de extreme kanten van het leven. Zij bloeit pas op als zij kan uitdagen.

Ruim een jaar geleden was ze er opeens. Meer nog dan door haar debuutsingle Etienne werd de aandacht op Guesch Patti gericht door de videoclip die deze eerstgeborene begeleidde. De strekking van Etienne was duidelijk seksueel en Guesch wond daar geen doekjes om. In een volgens haarzelf als een hommage aan onder anderen theatermaker Lindsay Kemp (leermeester van Bowie) opgezette enscenering inviteert een impotente voyeur een callgirl om hem terwille te zijn. Deze neemt echter zelf het heft in handen. Zij is het die uiteindelijk bepaalt wat er wel en wat er niet gebeurt. Met Etienne presenteerde Patti zich niet alleen als chanteuse maar ook als een begaafd en uitermate expressief danseres.
Het duidelijk seksuele karakter van het filmpje – zo laat de man zijn wandelstok onder haar rok verdwijnen – en het nauwelijks iets verhullende doorzichtige danspakje van de hoofdrolspeelster stuitten echter bij diverse zendgemachtigden op weerstand. De video zou ‘pornografisch’ zijn. Het gevolg was dat kijkers in diverse landen gekuiste versies van Etienne op de buis te zien kregen en dat de clip in Monaco werd verboden.
Door al die commotie kreeg Guesch Patti veel publiciteit. Zelf ontkent ze echter dat dat de achterliggende bedoeling van Etienne was. ‘Natuurlijk wilde ik me met Etienne in de kijker spelen. Het was de eerste single en het moest een hit worden, absoluut. Met Etienne wilde ik me meteen in het middelpunt van de belangstelling plaatsen. Ik zou dan later wel uitleggen wie of wat ik nu eigenlijk ben. Ik heb die video echter zeker niet gemaakt om mensen te choqueren. Natuurlijk, de tekst van de song was provocatief. Maar dat is niet hetzelfde als vulgair. En er zat een hoop humor in. Maar hoe je het ook wendt of keert, Etienne ging over neuken en daar hoorden beelden bij.’
Guesch Patti zou volgens sommigen een echt loeder zijn, geen katje om zonder handschoenen aan te pakken. Echter vanaf het moment dat ze enthousiast de Parijse brasserie binnenkomt waar ik op haar zit te wachten, schettert ze me de oren van het hoofd en barst ze regelmatig uit in luid schatergelach, terwijl ze haar betoog onderstreept met heftige bewegingen van zowel handen als voeten. Haar hele lichaam om precies te zijn.

KLOPPARTIJ
Haar eerste liefde was de dans. Als klein meisje al maakte zij haar entree in de Parijse Opera, als petit rat. Toen ze later prima ballerina werd in de Scala van Milaan leek haar kostje gekocht. Echter Guesch zocht naar nieuwe uitdagingen, zeker nadat ze toen in Milaan een zekere reputatie had opgebouwd na enkele kloppartijen met haar collega-dansers. Ze kreeg een klein rolletje bij Robert Hosseins Parijse versie van Les Misérables, een theatershow gemaakt naar het gelijknamige boek van Victor Hugo. Toen op een gegeven moment de hoofdrolspeelster door ziekte uitviel nam Patti haar plaats in. Het werd een succes. Guesch triomfeerde als de boze moeder van de kleine Cosette. Daar had het bij kunnen blijven. Door de combinatie van hard werken en weinig rust werd Guesch evenwel ziek en moest weken het bed houden. Toen ze weer bij kwam was haar stem volledig gebroken, meer krakend, rauwer. ‘En wat kan een arm meisje in zo’n geval anders doen dan maar in een rock & roll-band te gaan zingen, hè?’ lacht ze.
Patti was al jaren een enorme Mick Jagger-freak en startte samen met twee andere meisjes de groep Da Capo. Een van die twee was Lydie Callier met wie Guesch later de video voor Etienne zou realiseren. Er werd een single opgenomen: Somnifères. De begeleidende video toonde al duidelijk aan welke richting Guesch later in zou slaan. Somnifères flopte, Da Capo eveneens en Guesch Patti besloot solo te gaan. Samen

 

Guesch Patti begon haar loopbaan als balletdanseres en kreeg vervolgens een rol in de Parijse theaterproductie van Victor Hugo’s Les Misérables. Haar stem kon die belasting echter niet aan en Patti startte vervolgens met twee andere meisjes de groep Da Capo. Groot succes bleef uit, waarna de Française besloot solo te gaan. Het gevolg was Etienne, een nummer dat – niet in het minst vanwege de spraakmakende videoclip – als een raket omhoogvloog in de diverse internationale hitlijsten. Vorig jaar won ze het Franse equivalent van de Grammy Award, in de categorie ‘beste nieuwe zangeres’.

met enkele gelijkgestemde muzikanten begon ze aan materiaal voor haar debuut-elpee Labyrinthe te werken. Maar eerst was er Etienne. De plaat schoot als een raket door naar de eerste plaats in de Franse hitlijsten en ook met de video sleepte Guesch diverse prijzen in de wacht. Eind december van het vorig jaar won ze het Franse equivalent van de Grammy, als beste nieuwe zangeres.

GEWELD
Critici omschrijven haar als een wat wonderlijke kruising tussen Tina Turner en Edith Piaf. Zelf ziet ze meer in de combinatie van Jacques Brel en Iggy Pop, Prokoviev en Baryshnikov. Ze beschouwt zichzelf als een logisch gevolg op de Bauhaus-beweging en vindt dat het maar eens afgelopen moet zijn met de Angelsaksische hegemonie in de wereld van show en entertainment. ‘En vooral in Frankrijk moet men zich realiseren dat wij echt niet minder zijn. Met wat ik doe hoop ik de Fransen een trap onder hun achterste te geven, zodat ze wakker worden. Europa heeft vele onderling sterk verschillende culturen. Dat moet ook zo blijven. Maar tegelijkertijd moet er van tijd tot tijd samengewerkt worden, denk ik. Omdat dat gewoon een schitterend huwelijk kan opleveren.’

Wat betreft Guesch Patti mogen de Europese grenzen nog liever vandaag opengegooid worden dan morgen. ‘Ik begrijp zelfs niet waarom dat al niet veel eerder is gebeurd.’
Toch maakt ze zich bezorgd, over Frankrijk en de Franse cultuur. ‘De Fransen zijn hier mentaal niet op voorbereid. Het land is lang geleden in slaap gesukkeld en heeft daar wat complexen aan over gehouden, vooral waar het de muziek betreft. Datzelfde heb ik al eerder meegemaakt toen ik danste. Twintig jaar lang heb ik meegevochten om de wereld te bewijzen dat de Europese moderne dans bestaansrecht heeft. Natuurlijk, de moeder van de moderne dans, Martha Graham, komt uit Amerika. Wij hadden echter al veel eerder Isadora Duncan.’
Het verschil tussen de Amerikaanse en de Europese moderne dans zit volgens Patti vooral in het geweld dat bij veel Europese dansproducties een grote rol speelt. ‘Kijk naar de agressie in het werk van Pina Bausch. Dat is heel erg Europees. Daar zit niets Amerikaans bij. De Europese moderne dans kent veel meer emotie dan de Amerikaanse. Hun probleem is dat ze te professioneel zijn. Dat gaat ten koste van hun emoties.’

CHAGRIN
Emotie maar ook bezetenheid. Het zijn sleutelbegrippen die direct van toepassing zijn op Patti’s een half jaartje terug uitgebrachte eerste langspeler Labyrinthe. Niets aan Labyrinthe is gekunsteld. Elke song straalt een bezetenheid uit die vooral op rekening van de vocale expressie van Guesch geschreven moet worden. Het ene moment klinkt ze rauw doorleefd, dan weer is haar zang doortrokken van een kleine meisjes-naïviteit of schiet ze juist weer door naar een soort van eerlijke geilheid. Zelf vindt ze dat haar songs het soort van geweld uitstralen dat ook in het werk van de eerder genoemde Pina Bausch is terug te vinden. ‘Chagrin,’ noemt ze het zelf. ‘De wereld is niet perfect en zal dat ook nooit worden. Ik hou van een bepaalde vorm van creativiteit die iets gewelddadigs heeft. Ik hou van dingen die choquerend zijn, provocatief. Ik vind het wel best dat deze wereld niet zo perfect is, anders had ik geen enkele reden om te schreeuwen.’

‘Hoe je het ook wendt of keert,
Etienne ging over neuken en daar
hoorden beelden bij’

Schreeuwen is voor haar een levensnoodzaak. Over het waarom wil ze echter niet praten. ‘Je vraagt een entertainer niet waarom hij of zij iets doet. Sommige mensen zijn nu eenmaal erg tolerant, aardig, hebben een zachte natuur. Ik echter kan een etter zijn, a pain in the neck, heel complex. Ik kan van een bijna analytische kalmte ineens doorschieten naar een houding waar mijn ouders zich voor zouden generen. Soms heb ik het gevoel dat ik iemand zou kunnen vermoorden en soms vind ik mezelf een monster. Zo is de mens nu eenmaal. Ik moet daarmee leren omgaan en geloof me, dat in niet altijd even gemakkelijk. Ik kan tamelijk normaal functioneren omdat ik een entertainer ben. Daardoor voorkom ik dat ik naar het misdadige doorsla of een randfiguur word. Als ik niet mijn muziek had, de dans, mijn ontwerpen, dan zou ik waarschijnlijk een zo verachtelijk creatuur zijn dat ik de betiteling mens niet waard was.’
Alle reden dus om haar eerste langspeler Labyrinthe te noemen. ‘Het labyrint uit mijn jeugd was de Parijse Opera. Het labyrint is mijn leven. Mijn labyrint is datgene wat mensen mij hebben onderwezen, mijn ouders, de leraren op school. Dat is de labyrint waar ik nu uitkom.’
Op de hoes van Labyrinthe zien we de voormalige danseres in een kostuum uit het klassieke ballet Les Sylphides. In plaats van de gebruikelijke roze schoentjes zijn die van haar knalrood. Op het hoofd draagt ze een doornenkroon. ‘Dit is blasfemie, maar het is wel exact waar we in het leven doorheen moeten. Iedereen draagt zijn eigen doornen. Labyrinthe is een album vol chagrin, vol ellende. Het is echter ook een album vol verzet, dat zegt dat als je geen lafaard bent, niet hypocriet, dat je dan elk probleem kunt overwinnen. Als je maar kloten hebt, dan kun je krijgen wat je wilt.’

TWEESLACHTIG
Hoewel ze zegt daar nooit zo over te hebben nagedacht gelooft Guesch wel dat het choquerende van haar werk voor veel mensen in het feit ligt, dat het ditmaal een vrouw is die er in haar teksten en presentatie geen doekjes om windt. ‘Frankrijk heeft in zekere zin wel een traditie als het over censuur gaat. Vroeger ging het echter om mannen. Serge Gainsbourg, Jacques Dutronc, zelfs George Brassens heel lang geleden, allemaal werden ze gecensureerd. Later zijn ze gerehabiliteerd en werd hun werk als poëzie erkend. Door het feit dat het ditmaal een vrouw is, wordt het voor velen ineens vulgair. Hoewel ik er niet afkerig van ben om mensen te provoceren, zit het me niet echt lekker dat het juist om die reden is dat men Etienne choquerend vindt. Ik zie geen verschil tussen mannelijke en vrouwelijke creativiteit. En misschien heb ik daarin wel ongelijk, maar ik zie die scheidslijn echt niet. Toen ik danste, maar ook in de rest van mijn leven, heb ik momenten gekend dat ik me allebei voelde: man en vrouw. Soms, als ik zing, weet ik ook niet wat ik ben. Soms voel ik me een jongen, alleen niet fysiek, haha. Jij hebt je toch met dans beziggehouden? Jij moet dat toch weten. In de dans ben je zowel vrouwelijk als mannelijk. Misschien is dat de reden waarom ik die scheidslijn niet zie en ik vind het best zo.
‘Ik hou van ambigue personen, van travestieten, van homo’s. Ik hou van mensen die

die mengeling van mannelijkheid en vrouwelijkheid in zich hebben. Ik ga daarin zelfs zo ver dat, als ik bij een man niets vrouwelijks bespeur, ik dat heel erg voor hem vind. Zo iemand verdient medelijden. Hetzelfde geldt andersom voor vrouwen. Dat is ook de manier waarop wij het beste kunnen communiceren. Dit aspect brengt een prachtig soort van fragiliteit met zich mee waardoor mannen en vrouwen op een werkelijk fantastische manier met elkaar kunnen omgaan. Ik geloof daar heel erg in. Alle mannen in mijn leven hebben dan ook iets vrouwelijks.’
En wat is de mannelijke kant van Guesch? Want die is er natuurlijk ook. ‘Het gewelddadige natuurlijk. Ik kan enorm bot zijn, obstinaat. Ik noem deze eigenschappen mannelijk omdat ik me dan enorm groot en gespierd voel. Ik zou dan iemand zijn hersens in kunnen slaan. Weet je dat dat soms behoorlijk angstaanjagend is? Op zekere dag doe ik dat namelijk nog eens en sla ik iemand helemaal verrot. Als ik een vent was, zou ik een vechtjas zijn.’

ENGELEN
Zoals eerder gezegd is naast geweld erotiek een belangrijk bestanddeel van Patti’s werk. Dat was nog niet zo lang geleden weer te zien in de clip bij haar meest recente single Let Must Be The Queen. Deze was in tamelijk obscure cabaretsferen gesitueerd. ‘Voor mij is Le Sacre Du Printemps van Strawinsky het meest seksuele stuk muziek dat ooit is gemaakt. Toen ik met moderne dans begon, was dat om te ontsnappen aan het Sylphide-type vrouw, de vrouw als een vogel, de vrouw als een vlinder. Omdat alles wat ik doe een verband met het verleden heeft, met mijn verleden, stop ik een behoorlijke dosis sensualiteit in mijn muziek. Als je al geleefd hebt dan komen daar een hoop seksuele aspecten bij kijken.’

Voor Guesch Patti vormt de wereld van het cabaret, van de striptease-clubs en sex-theaters niet alleen een dankbare bron van inspiratie, ze voelt er zich ook sterk door aangetrokken. ‘Ik hou van een wereld die het tegenovergestelde is van wat gebruikelijk is. Ik hou van het extreme, van fake, van make-up en van glitter. Ik hou van het geheimzinnige. Ik hou van overdrijving. Maar ik hou ook van heel eenvoudige dingen, van pure naaktheid zoals je die in de volgende clip zult zien.’
In tegenstelling tot de doorsneeburger kijkt Guesch niet neer op prostituees of op de meisjes die in goedkope clubs en peepshows werken om in hun levensonderhoud te voorzien. ‘Voor mij zijn hoeren de engelen van onze beschaving, mannen en vrouwen. Ooit wil ik nog wel eens een song over ze schrijven. Maar ik vind dat ik op het ogenblik nog niet goed genoeg schrijf om hun recht te kunnen doen. Ik ben grootgebracht in de Parijse Opera. Je kunt je geen omgeving voorstellen die meer barok is. Ik werd opgevoed met Tsjaikovski en Phil Glass, met Cunningham en dat soort dingen. Later, toen ik moderne dans ging studeren, was dat op Pigalle. Daar volgde ik lessen, cursussen. Daar kwamen toen alle kleine rijke meisjes. Maar ook de prostituees die danslessen wilden volgen. Dat was het wat mijn opvoeding pas echt rijk maakte.’

Guesch Patti – Etienne

Schildert Sex

door C. Cornell Evers OOR 16 januari 1988

Ze is danseres, choreografe, kledingontwerpster, regisseuse en zangeres. De Franse GUESCH PATTI heeft alle touwtjes van haar carrière zelf in handen. Het eerste resultaat op platengebied heet Etienne. Een meeslepend liedje, een controversiële video. Wat kan Guesch Patti zich nog meer wensen op de felbegeerde weg naar het succes?

Etienne. In het liedje handelt het om een in vele opzichten hevige seksuele relatie. Daarin speelt de vrouw de dominante rol en is op zijn zachtst uitgedrukt nogal veeleisend, waarbij ze een opmerkelijke voorkeur aan de dag legt voor die lichamelijke geneugten die door de gemiddelde zich vaak tot de aloude missionarishouding beperkende liefhebber veelal als ‘abnormaal’ worden beschouwd. Wordt er in het liedje nog flink gerollebold, in de gelijknamige door Guesch zelf geregisseerde video wordt een van de hoofdrollen gespeeld door een impotente voyeur die een hoertje (de zangeres) bij gebrek aan vleselijke daadkracht met zijn wandelstok tussen de benen kietelt, waarna het kind uit de bloes gaat en gekleed in een doorzichtige bodystocking, met slechts de tepels kuis met tape afgeplakt, zelf het heft in handen neemt (nee, niet letterlijk!). In beide versies is het de vrouw die de baas is en die bepaalt wat er wel en niet gebeurt, een rol die Guesch niet vreemd is.

UITSTRALING
Het blote vlees dat de zangeres in het filmpje toont, kwam haar op beschuldigingen van pornografie te staan en ook de cultuurbarbaren die het beleid bij de Nederlandse omroepen bepalen vonden de clip in eerste instantie te gewaagd om uit te zenden. Negatieve publiciteit dus. En geen publiciteit werkt zo goed op de platenverkoop als juist negatieve publiciteit. Guesch (klein, de dertig alweer enkele jaren gepasseerd, absoluut niet mooi te noemen maar met onmiskenbaar uitstraling) ontkent heftig dat er sprake zou zijn van vooropgezet effectbejag. ‘Het is toeval dat Etienne de eerste single is geworden. Ik had acht liedjes klaar en men vond dit het meest commercieel. En natuurlijk kun je zeggen dat sex het altijd wel doet. Etienne is echter totaal geen berekende zet geweest. De tekst is in feite heel snel geschreven. Vergelijk het met een schilder die gedurende een bepaalde periode in zijn leven alleen maar landschappen schildert. En wat de video betreft. Ken je het werk van mimespeler en choreograaf Lindsay Kemp, degene die David Bowie in het begin aan zijn image heeft geholpen? Aan het eind van het filmpje hapt de hoofdrolspeler – Etienne – in een vaas met bloemen en spuugt die vervolgens uit. Dat is mijn manier om Lindsay Kemp eer te bewijzen. De hele clip zit ook vol invloeden uit de cinema van de jaren veertig, de wereld van Erich von Stroheim en Greta Garbo, de wereld die ik herken in het werk van Lindsay Kemp.’

OORLOG
Guesch Patti werd altijd al aangetrokken door de wereld van het theater. Als klein meisje danste ze als petit rat (de benaming voor beginnende ballerina’s) in de Opera van Parijs. Later werd ze een van de solisten in de Scala van Milaan en speelde en zong ze met veel succes een hoofdrol in de Parijse theatershow Les Misérables, een soort opera naar het beroemde werk van Victor Hugo. Een vocaal damestrio volgde, Dacapo geheten, maar werd als te ‘avantgardistisch’ snel door de toenmalige platenmaatschappij afgevoerd. Wel kreeg Guesch Patti, naar aanleiding van een video die met Dacapo werd gemaakt en waarbij zij mede voor de regie tekende, een prijs als beste decorontwerpster. En ook de video die zij voor Etienne maakte is inmiddels in de prijzen gevallen. Guesch kreeg er op de recente Salon De La Musique de Prix De La Decouverte voor.
Voor Guesch Patti is uitdagen van vitaal belang. Wat te denken van uitspraken als ‘De mens is in feite niets meer of minder dan een ramp’ of ‘Zelfmoord is de enige vrijheid die we hebben.’ ‘Sinds het begin van zijn bestaan is de mens er bepaald niet op vooruit gegaan. De soort heeft een enorm destructieve neiging in zich. Kijk naar de steeds voortdurende oorlogen. Altijd is er wel ergens een gaande. Daar speelt mijn oorlog tussenin. Ik voer eigenlijk een oorlog om zodoende andere oorlogen te voorkomen. Dat is de strijd die ik voer. Daarom ben ik artiest geworden. Het voordeel van artiest zijn is dat je tussen de teksten door tegen allerlei misstanden kunt ageren. Wacht maar af tot mijn elpee er is. De b-kant van Etienne – Un Espoir – geeft al een indicatie. Dat nummer gaat over de studentenrebellie van een jaar geleden.’
Gevraagd of zij echt van mening is dat de invloed van een artiest op het leven van alledag, de politieke lijn die regeringen trekken, dermate groot is, dat er daadwerkelijk veranderingen kunnen optreden, geeft Guesch toe dat ze zelf daar ook wel haar twijfels over heeft, maar dat dat nog geen reden is om het maken van bepaalde statements daarom maar te laten. ‘Wat je zeker redt door op die manier te handelen, dat ben je zelf. Je kunt er jezelf een beetje bovenuit tillen. Dat heb je dan al gewonnen. En als datgene wat je doet tegelijkertijd nog enige uitwerking heeft op anderen, dan is dat mooi meegenomen.’