Vanaf 28 juni 2025 gelden in de Europese Unie strengere regels voor de invoer van cultuurgoederen zoals kunst, archeologische vondsten en historische objecten van buiten de EU. Voor archeologische voorwerpen ouder dan 250 jaar is een invoervergunning verplicht. Voor andere kunstvoorwerpen, zoals schilderijen en manuscripten ouder dan 200 jaar en met een waarde boven 18.000 euro, is een importeursverklaring nodig. Deze regels, uitgevoerd via het Europese digitale systeem TRACES, moeten illegale handel tegengaan en cultureel erfgoed beter beschermen. Daar valt op zich iets voor te zeggen.

Maar Europa lijkt steeds minder oog te hebben voor de maker van nu. De Europese Commissie wil de vrijstelling afschaffen voor pakketjes onder de 150 euro uit niet-EU-landen. Een maatregel die eigenlijk pas in 2028 zou ingaan, maar nu mogelijk jaren eerder wordt ingevoerd. Officieel om het groeiende aantal kleine zendingen in te tomen – in de praktijk een bureaucratische reflex op een wereld waarin mensen juist steeds directer met elkaar handelen.

Wie straks een kunstwerk, cd of boek bestelt bij een onafhankelijke maker buiten de EU, bijvoorbeeld in Brazilië of Japan, krijgt te maken met invoerrechten en administratiekosten. Kleine makers worden zo de dupe van regels die vooral de grote spelers beschermen. Terwijl massagoederen ongehinderd grenzen passeren, worden unieke, handgemaakte werken verstikt door papierwerk.

Het ironische is dat Europa zegt culturele diversiteit te willen koesteren, maar met dit beleid juist de blik naar buiten verliest. Terwijl het continent zich op de borst klopt over zijn rijke erfgoed, gaat de deur naar nieuwe invloeden dicht. Wat overblijft, is een markt waar anonimiteit loont en originaliteit nauwelijks lucht krijgt. Alles is traceerbaar, behalve inspiratie. En die verdwijnt, langzaam maar zeker, tussen de formulieren.

‘Dear Carlo’ is een nummer van Teho Teardo en Blixa Bargeld over een correspondentie tussen Bargeld en de Italiaanse astrofysicus Carlo Rovelli, die onderzoek doet naar kwantumzwaartekracht en zwarte gaten. In het lied begint Bargeld beleefd met een compliment over taart, voordat hij zich op laat stralen in de oneindigheid van outer space: “Negentig procent van het universum lijkt onzichtbaar te zijn”, zingt hij over langzame, staccato celloklanken.

De tekst bevat vervolgens enkele intrigerende observaties over het universum:

– “The universe is beige and not turquoise”
– “The universe is kind and not very special”
– “The universe is still exceeding our predictions”
– “The universe is flat and simpler than we think”

Het nummer is geïnspireerd door Rovelli’s boek ‘The Order of Time’ en verwijst naar diens kosmologische concepten over tijd en het universum. Het past bij de experimentele en intellectuele benadering die Teardo en Bargeld vaak in hun muziek hanteren en laat zien hoe ze wetenschappelijke ideeën verweven met hun artistieke expressie in een unieke mix van muziek en filosofie. Daarbij gebruikt Blixa Bargeld verschillende talen – Duits, Engels, Italiaans – naast en door elkaar, soms zelfs binnen de context van één song, om zijn visie over te brengen.

Carlo Rovelli

“Waarom dé werkelijkheid niet bestaat volgens Carlo Rovelli”, kopte de VPRO onlangs boven een artikel naar aanleiding van een aflevering van het programma Tegenlicht over de Italiaan.

Carlo Rovelli is een vooraanstaand theoretisch natuurkundige gespecialiseerd in kwantumzwaartekracht en kwantummechanica. Hij stelt, vanuit zijn unieke wetenschappelijke visie, dat er geen absolute werkelijkheid bestaat, maar dat onze ervaring wordt gevormd door onderlinge interacties. Elke mens creëert daarbij als het ware zijn eigen realiteit, waarbij de werkelijkheid relationeel is en ontstaat door onze waarneming en handelingen.

Deze filosofische benadering beïnvloedt niet alleen zijn wetenschappelijk onderzoek, maar ook zijn maatschappelijke betrokkenheid. Rovelli ziet een directe verbinding tussen zijn natuurkundige inzichten en zijn politiek activisme, waarbij hij benadrukt dat individuele handelingen de wereld daadwerkelijk kunnen veranderen.

Als populair wetenschapsauteur schrijft hij boeken die complexe natuurkundige concepten toegankelijk maken. Het leverde hem de titel ‘poëet van de natuurkunde’ op.

Christian & Mauro

Teho Teardo en Blixa Bargeld zijn terug, bijna acht jaar na ‘Nerissimo’. De tijd leek in deze periode te krimpen en uit te zetten, vooral door de twee “gestolen” jaren tijdens de pandemie.

De titel van hun nieuwe album, ‘Christian & Mauro’, verwijst naar hun bij geboorte gegeven voornamen, wat wijst op een persoonlijker perspectief in de songs. Hierin verkennen ze niet alleen het heden, de toekomst en het universum, maar ook elementen uit het verleden, zoals in het aanstekelijke ‘Bisogna Morire’, een hedendaagse herinterpretatie van een 17e-eeuwse dodendans.

Het is niet altijd mogelijk om nieuwe gebieden te ontdekken zonder de kustlijn voor langere tijd uit het oog te verliezen, zeggen ze. Maar wat moet, dat moet. En dus zwierven Teho en Blixa langs muzikale omwegen en zijpaden. Ze maakten gebruik van een breed scala aan instrumenten, waaronder een “mythologisch klavier” dat niet alleen traditionele noten maar ook geluiden en ruis produceert. Dit “klavier” vertegenwoordigt de diverse culturele en historische referenties die beide gebruiken. Het stelde hen in staat om “met verschillende klanktexturen te experimenteren en zo nieuwe muzikale mogelijkheden te verkennen”.

‘Christian & Mauro’ opent krachtig met ‘Starkregen’ (“Stortbui” in het Duits), waarin elementen van rock, kamermuziek en avant-garde samenkomen. De tekst is afwisselend in het Engels, Duits en Italiaans en bevat herhaalde zinnen zoals “I’m getting nervous for you being around”. Er zijn verwijzingen naar hemelse sluizen die opengaan: “And heaven comes down without any end”, en alles wegspoelen: “Die ganze Planung für die Katz”. Regels als “Sturzbäche waschen alles fort” en “Alles weg!” benadrukken de intensiteit van de vallende watermassa’s. De herhaling van “It didn’t used to be like that” suggereert een verandering of verstoring van de normale situatie. Niet duidelijk is of dit een metafoor is voor emotionele openheid of juist voor de chaos die volgt; beide interpretaties zijn mogelijk.

‘I Shall Sleep Again’ is het derde nummer op ‘Christian & Mauro’. Dit duistere lied, dat ook op een Neubauten album had kunnen staan, combineert Duits en Engels, met de titel als terugkerende mantra. De tekst bevat verwijzingen naar het naziconcentratiekamp Mittelbau-Dora.

Mittelbau-Dora werd in augustus 1943 opgericht nabij Nordhausen, ten zuiden van het Harz-gebergte. Het kamp diende voornamelijk voor de productie van V1- en V2-raketten ter ondersteuning van de Duitse oorlogsindustrie. In de berg Kohnstein werd een ondergrondse rakettenfabriek, het “Mittelwerk”, ingericht (Bron: Wikipedia).

“Ellbogentreppe links
Doppelhaken rechts
Konstantin mit ausgestrecktem linken Arm”

Gevangenen werkten onder erbarmelijke omstandigheden aan de uitbreiding van mijngangen en de productie van raketten. Van de geschatte 60.000 gevangenen kwamen er minstens 20.000 om het leven door de verschrikkelijke werk- en leefomstandigheden.

“Unterirdische Rüstungsfabrik
Ich schlafe mit den Toten
Dora / Mittelbau”

Het lied lijkt te reflecteren op de duistere geschiedenis van Mittelbau-Dora en de menselijke ervaring in extreme omstandigheden. De aanpak doet denken aan Neubautens ‘Am Landwehrkanal’ van het album ‘Alles in Allem’ uit 2020, dat gaat over het verhoor op 15 januari 1919 in het Berlijnse Edenhotel en de daaropvolgende moord in de Tiergarten op de marxistische politica, filosofe en revolutionaire Rosa Luxemburg. Waarna haar lijk door militaristen bij de Liechtensteinbrücke in het Landwehrkanal werd gegooid. In beide gevallen contrasteert de weemoedige zachtheid van de vertelling met de grimmige inhoud en legt Bargeld met chirurgische precisie de rotte plekken van de geschiedenis bloot, de ontmenselijking van de anderen die ook nu weer door de wereld spookt.

‘È pericoloso sporgersi’ betekent “Het is gevaarlijk om naar buiten te leunen” in het Italiaans. Het nummer verwijst mogelijk naar de gelijknamige Belgische korte film uit 1984, geregisseerd door Jaco Van Dormael. Deze 12 minuten durende film vertelt het verhaal van een kind dat voor een onmogelijke keuze staat. De film heeft een surrealistische stijl, met elementen van herinneringen en visioenen.

In het nummer gebruikt Bargeld het gevaar van naar buiten leunen mogelijk symbolisch voor thema’s als kwetsbaarheid, risico’s en de gevolgen van keuzes. Tegelijkertijd verwijst hij naar “wortels in de toekomst”, en daarmee naar het zoeken van evenwicht tussen het nemen van risico’s en de hoop op wat nog komen gaat.

‘Close Up’ heeft een cinematische uitstraling en bevat de iconische zin “I’m ready for my close up, Mr. DeMille” uit de film ‘Sunset Boulevard’. Bargeld schakelt moeiteloos tussen Duits, Engels, Italiaans en ditmaal ook Frans, terwijl hij reizen beschrijft van Schöneberg tot IJsland en van Hong Kong tot Wuhan. Hij reflecteert op de kronkelige paden die hij heeft afgelegd: “Habe ich Umwege gebraucht?” Het nummer lijkt zowel persoonlijke ervaringen als universele veranderingen te omarmen, met regels als “C’est la vie. Ma vita. C’est la vie”, die een acceptatie van het leven in al zijn facetten benadrukken.

In ‘Durch Mich’ lijken echo’s van Italiaanse filmmuziek hoorbaar. De titel suggereert introspectie en reflectie op persoonlijke ervaringen of inzichten. De tekst ook:

“Ich bespitzel mein Gehirn
Mein Gehirn bespitzelt mich
Welche Wesen ich noch werde
Und welche ich schon war”

Bargeld speelt hier met het eerder genoemde “mythologische klavier”, en doet dat met een flinke dosis (zelf)spot:

“Ich spiele mit den Chiffren, Lettern, Zeichen
meiner mythologischen Klaviatur
A Science-fiction Glam Rock God
from a parallel Universe
Der zerstückelte Osiris, der nicht mehr singen kann
(..)
Der alte König, ein goldener Körper / Knochen aus Silber und Haar wie Lapislazuli”

‘Menschenentsafter’ (“Mensensapmachine”) symboliseert ontmenselijking in moderne systemen. De titel fungeert als krachtige metafoor voor systemen die mensen uitputten, vergelijkbaar met een machine die mensen als grondstoffen behandelt. Hoewel geen horrorfilm-soundtrack, weerspiegelt de tekst de vaak gruwelijke realiteit waarmee velen in de hedendaagse wereld nog altijd of weer worden geconfronteerd.

Het verhaal over wat systemen maar ook mensen anderen aandoen, gaat verder in ‘Libelle & Gigant’. Kwetsbaarheid versus brute kracht: De delicate Libelle,

“Schimmernd flimmernd
tänzelnd tanzend
oder ruhig sitzend am Waldesrand
unaufgeregt auf Beute wartend
auf ein ahnungsloses Insekt
nah einem heiteren Gewässer
an einem schönen, sonnigen Platz”

en de Reus,

“Es kommt der Gigant von der anderen Seite
aus dem Schlamm und aus dem Graben
aus den Kratern, dem Wunden- und Ruinenland
Er macht sich mit Wanzen und Würmern gemein
Er hat ja keine Flügel”

De verteller wil behouden een “vonkje vuur” in het centrum van zijn lichaam, maar dan is er de reus, die munitiekisten plaatst:

“Then he dances the old trample dance”

Vrede en oorlog. Het contrast tussen vrije vliegende insecten en de vleugelloze, alles vertrappende reus. Het lied eindigt met een oproep, ondanks dreigingen, tot het behoud van menselijkheid tijdens conflict, verwijzend naar strijdtonelen van toen en nu:

“I’ll keep my spark of fire
In my body’s enamel
Shimmering flickering
Or standing in the air”

De strijd tussen kwetsbaarheid en brute kracht in ‘Libelle & Gigant’ weerspiegelt bredere conflicten in het leven, zoals die tussen hoop en wanhoop. Deze spanning loopt naadloos door in ‘Rimangono’, het slotakkoord van het album. Hier verweeft Bargeld de ervaringen van de pandemie met geopolitieke vraagstukken, waarbij hij reflecteert op verloren tijd en volharding: “Die Geopolitik die ihre Linien quer und längs mitten, mitten durch meinen Körper zieht.” Het refrein, “Rimangono! Rimangono!” (“Zij blijven”), benadrukt samen met “Bleib übrig!” (“Blijf over!”) de kracht van overleven en blijven bestaan ondanks alles.

‘Rimangono’ lijkt te refereren aan de pandemie, hoewel niet direct. Teho Teardo en Blixa Bargeld zelf merken op dat de tijd tijdens de pandemie leek te vervagen, waarbij ze verwijzen naar “die twee gestolen jaren die zonder spoor uit onze rekeningen zijn verdwenen”:

“The lines that cutting cross and lengthwise
all through my body.
And?
All those experts in strategies and weaponry rake their ugly heads again.
And?
The two stolen years that have disappeared from my accounts without a trace
And?
My hair is as long as this is going on”

Blixa & Teho, Christian & Mauro, ze hebben een excellent album gemaakt. Een indrukwekkend album ook, dat als geen ander de ziel van het afgelopen jaar vangt.

May I take Your order now? Carlo?

Christian & Mauro is geproduceerd in Rome en Berlijn door Teardo, Bargeld en Boris Wilsdorf. De aansluitende tournee ging 19 november uit de startblokken in Rome.

door C. Cornell Evers OOR 15 februari 1992

‘Ik hou niet van die term, rock & roll, gewoon rock is voldoende.’ Aan het woord is Franz Reise, baas van en eigenlijk The Young Gods zelf, Zwitserse hoop in bange dagen en meester in het tot buitensporige proporties opblazen van de basisprincipes van elke muziekstijl die hij onder handen neemt.
The Young Gods werden lang aangemerkt als het Europese antwoord op de verpletterende kracht van Swans oude stijl. Deze vergelijking was niet helemaal terecht. The Young Gods – behalve Franz Reise ook nog twee lieden die zich respectievelijk Üse Drums en Al Mono noemen – hebben toch altijd een heel eigen koers gevaren. Daarbij was het hooguit de enorme energie die uit de muziek sprak, die associaties opriep met de massieve muren van geluid waarop de Amerikaanse Michael Gira en zijn zwarte zwanen ooit patent hadden.
Na het audio-terrorisme van duidelijk Europees getoonzette langspelers als The Young Gods en L’Eau Rouge/Red Water en een even eigenzinnig als verrassend tribuut aan de Duitse componist Kurt Weill – The Young Gods Play Kurt Weill – is er nu T.V.Sky: een indrukwekkende cross-over tussen metal en psychedelica. T.V.Sky bevat rock die in de oerkrochten van de muziek lijkt te zijn ontstaan. Niks headbangen met een stupide grijns op het gezicht en de idioot uithangen, zoals dag in dag uit in hele series van stompzinnige clipjes op een station als MTV wordt gedemonstreerd, maar rock als het instrumentarium van een avant-gardistische beweging zoals die zich manifesteerde voordat allerlei foute krachten en straatfilosofen ermee aan de haal gingen en het begrip avant-garde misbruikten om het eigen creatieve onvermogen te maskeren.

T.V.Sky is hard en brutaal maar niet destructief, al is de titel als zodanig wel een verwijzing naar de giftige wereld van bedrog zoals die in vooral Amerikaanse tv-commercials wordt voorgesteld. ‘Rock is voor mij Gene Vincent en Bill Haley. Rock is nu weinig meer dan een formule die wordt uitgemolken. Er zit wel een aspect van rock & roll in maar het is niet experimenteel, noch straalt het de elektriciteit uit die bij rock hoort, het grote stads-gevoel.’
Of er dan nog wel echte rock bestaat, in de geest zoals hij dat bedoelt? Of is de rock misschien echt dood, zoals sommige onheilsprofessoren en stukjesschrijvers met enige regelmaat beweren? Zo erg is het nog niet. Ook Frans Reise ziet nog hoop. ‘Rock & roll is dood’ is gewoon een van die loze opmerkingen waarmee mensen komen aanzetten die nauwelijks of geen inzicht hebben in wat er in de rockcultuur werkelijk gaande is, meent hij. ‘Rock & roll is dood is zo’n Jim Morrison-cliché. Het is wel waar dat er geen avontuur meer zit in de rock & roll – de underground heeft zichzelf om zeep geholpen – maar rock leeft. Ik ben van de derde generatie mensen die zijn opgegroeid met rock. Mijn broer luisterde naar The Doors en ik luisterde mee. Ik was vijftien jaar toen de punk kwam. Rock is niet dood, niet zolang er nog mensen zijn die aan rock een hoop energie ontlenen.’
Of Nirvana, voor menigeen dé band van het moment rock & roll is? Franz Reise meent van wel. En Sonic Youth kan, zo vindt hij, ook aanspraak maken op die status. ‘Ik hou persoonlijk helemaal niet van Sonic Youth maar hun stijl, hun meningen, hun invalshoeken zijn duidelijk rock & roll. Ik denk alleen dat veel van de rockbands van nu nooit zo goed zullen worden als indertijd Led Zeppelin of The Stooges. Zij deden wat op dat moment in hen opkwam, daar werden ze door gedreven, dat was hun stijl. In hun tijd waren zij de avant-garde. Kijk naar The Stooges, niemand begreep dat toch. Zo gauw iets echter wordt geassimileerd, wordt het een model. Hoeveel bands zijn er nu die als The Stooges proberen te klinken? Massa’s! Dat is echt ongelooflijk. Waardering heeft te maken met het afstand kunnen nemen.’
Gevraagd naar zijn voorkeuren met betrekking tot de muziek van nu, komt Reise met een lijst van de meest uiteenlopende namen aanzetten. Wat al die groepen echter met elkaar gemeen hebben, is de energie die ze in hun muziek uitstralen, de wil en het doorzettingsvermogen om alleen dat te doen waar ze voor de volle honderd procent achter kunnen staan, onafhankelijk van het feit of hun muzikale uitingen nu wel of niet ‘commercieel verantwoord’ zijn. Onder de groepen die Reise noemt, bevinden zich Einstürzende Neubauten, Urban Dance Squad, La Muerte, Red Hot Chili Peppers, Jane’s Addiction, Soundgarden en Ministry, maar ook Bérurier Noir en Treponem Pal.
‘Public Enemy is briljant, maar kun je zeggen dat dat rock & roll is?’

T.V.Sky is rock maar de muziek bezit toch nog een veelheid van Europese elementen. Het is in ieder geval geen totale uitverkoop geworden, grinnikt Reise. ‘Er zit nog voldoende gevoel voor historie in. Onze benadering is anders dan die van de meeste Amerikaanse bands. Wij hebben andere achtergronden. De gemiddelde Europeaan heeft meer culturele opvoeding via school meegekregen dan de gemiddelde Amerikaan. Wij komen in contact met drama, theater, klassieke muziek. Dat alles bij elkaar voegt iets substantieels toe aan de muziek die hier wordt gemaakt. Niemand in Amerika zou met een plaat als T.V.Sky op de proppen kunnen komen.’
Ook Nine Inch Nails niet, van wie voorman Trent Reznor prat gaat op de Europese invloeden die hij in zijn muziek zou verwerken? Reize lacht: ‘Hij zou nooit een song als Gazoline Man kunnen opnemen. Wat Trent Reznor ook beweert, Nine Inch Nails is gewoon een mixture van pop en de Amerikaanse opvatting van industriële muziek. En er is de afstand. Er loopt een hele duidelijke lijn vanuit Gazoline Man naar een typisch Amerikaans fenomeen als ZZ Top. ZZ Top is een instituut waar je als Amerikaanse band vanaf moet blijven. Omdat wij echter die afstand hebben, kunnen wij een dergelijke song wel opnemen.’
Dat zijn Europese achtergrond voor hem echt van wezenlijk belang is, zou Reise niet willen beweren. ‘Soms wel, soms niet. Ik ben nieuwsgierig. Ik ben continu hongerig naar kennis. Dat heeft te maken met het feit dat ik mijzelf op allerlei gebieden als een beetje achterlijk beschouw, in die zin dat er zoveel dingen zijn die ik niet weet. Ik wil alles tot me nemen, theater, kunst, muziek, alles. Ik hou daarvan, op dezelfde manier al ik ervan hou om een goede fles wijn open te trekken als er iemand op bezoek komt.’
Een levensgenieter? ‘In zekere zin, ja. Ik hou van het leven, in al zijn facetten. Laten we eerlijk zijn, dat is toch veel beter dan met een verveeld smoel de avant-gardist uithangen?’

Official Music Videos

LES EXTRÈMES SE TOUCHENT

door C. Cornell Evers 17 december 1988

Ze is danseres, kledingontwerpster, choreografe, regisseuse en zangeres. Ze is rauw, een loeder, een schreeuwlelijk en op een vreemde manier sexy. Het Franse fenomeen Guesch Patti voelt zich vooral aangetrokken tot de extreme kanten van het leven. Zij bloeit pas op als zij kan uitdagen.

Ruim een jaar geleden was ze er opeens. Meer nog dan door haar debuutsingle Etienne werd de aandacht op Guesch Patti gericht door de videoclip die deze eerstgeborene begeleidde. De strekking van Etienne was duidelijk seksueel en Guesch wond daar geen doekjes om. In een volgens haarzelf als een hommage aan onder anderen theatermaker Lindsay Kemp (leermeester van Bowie) opgezette enscenering inviteert een impotente voyeur een callgirl om hem terwille te zijn. Deze neemt echter zelf het heft in handen. Zij is het die uiteindelijk bepaalt wat er wel en wat er niet gebeurt. Met Etienne presenteerde Patti zich niet alleen als chanteuse maar ook als een begaafd en uitermate expressief danseres.
Het duidelijk seksuele karakter van het filmpje – zo laat de man zijn wandelstok onder haar rok verdwijnen – en het nauwelijks iets verhullende doorzichtige danspakje van de hoofdrolspeelster stuitten echter bij diverse zendgemachtigden op weerstand. De video zou ‘pornografisch’ zijn. Het gevolg was dat kijkers in diverse landen gekuiste versies van Etienne op de buis te zien kregen en dat de clip in Monaco werd verboden.
Door al die commotie kreeg Guesch Patti veel publiciteit. Zelf ontkent ze echter dat dat de achterliggende bedoeling van Etienne was. ‘Natuurlijk wilde ik me met Etienne in de kijker spelen. Het was de eerste single en het moest een hit worden, absoluut. Met Etienne wilde ik me meteen in het middelpunt van de belangstelling plaatsen. Ik zou dan later wel uitleggen wie of wat ik nu eigenlijk ben. Ik heb die video echter zeker niet gemaakt om mensen te choqueren. Natuurlijk, de tekst van de song was provocatief. Maar dat is niet hetzelfde als vulgair. En er zat een hoop humor in. Maar hoe je het ook wendt of keert, Etienne ging over neuken en daar hoorden beelden bij.’
Guesch Patti zou volgens sommigen een echt loeder zijn, geen katje om zonder handschoenen aan te pakken. Echter vanaf het moment dat ze enthousiast de Parijse brasserie binnenkomt waar ik op haar zit te wachten, schettert ze me de oren van het hoofd en barst ze regelmatig uit in luid schatergelach, terwijl ze haar betoog onderstreept met heftige bewegingen van zowel handen als voeten. Haar hele lichaam om precies te zijn.

KLOPPARTIJ
Haar eerste liefde was de dans. Als klein meisje al maakte zij haar entree in de Parijse Opera, als petit rat. Toen ze later prima ballerina werd in de Scala van Milaan leek haar kostje gekocht. Echter Guesch zocht naar nieuwe uitdagingen, zeker nadat ze toen in Milaan een zekere reputatie had opgebouwd na enkele kloppartijen met haar collega-dansers. Ze kreeg een klein rolletje bij Robert Hosseins Parijse versie van Les Misérables, een theatershow gemaakt naar het gelijknamige boek van Victor Hugo. Toen op een gegeven moment de hoofdrolspeelster door ziekte uitviel nam Patti haar plaats in. Het werd een succes. Guesch triomfeerde als de boze moeder van de kleine Cosette. Daar had het bij kunnen blijven. Door de combinatie van hard werken en weinig rust werd Guesch evenwel ziek en moest weken het bed houden. Toen ze weer bij kwam was haar stem volledig gebroken, meer krakend, rauwer. ‘En wat kan een arm meisje in zo’n geval anders doen dan maar in een rock & roll-band te gaan zingen, hè?’ lacht ze.
Patti was al jaren een enorme Mick Jagger-freak en startte samen met twee andere meisjes de groep Da Capo. Een van die twee was Lydie Callier met wie Guesch later de video voor Etienne zou realiseren. Er werd een single opgenomen: Somnifères. De begeleidende video toonde al duidelijk aan welke richting Guesch later in zou slaan. Somnifères flopte, Da Capo eveneens en Guesch Patti besloot solo te gaan. Samen

 

Guesch Patti begon haar loopbaan als balletdanseres en kreeg vervolgens een rol in de Parijse theaterproductie van Victor Hugo’s Les Misérables. Haar stem kon die belasting echter niet aan en Patti startte vervolgens met twee andere meisjes de groep Da Capo. Groot succes bleef uit, waarna de Française besloot solo te gaan. Het gevolg was Etienne, een nummer dat – niet in het minst vanwege de spraakmakende videoclip – als een raket omhoogvloog in de diverse internationale hitlijsten. Vorig jaar won ze het Franse equivalent van de Grammy Award, in de categorie ‘beste nieuwe zangeres’.

met enkele gelijkgestemde muzikanten begon ze aan materiaal voor haar debuut-elpee Labyrinthe te werken. Maar eerst was er Etienne. De plaat schoot als een raket door naar de eerste plaats in de Franse hitlijsten en ook met de video sleepte Guesch diverse prijzen in de wacht. Eind december van het vorig jaar won ze het Franse equivalent van de Grammy, als beste nieuwe zangeres.

GEWELD
Critici omschrijven haar als een wat wonderlijke kruising tussen Tina Turner en Edith Piaf. Zelf ziet ze meer in de combinatie van Jacques Brel en Iggy Pop, Prokoviev en Baryshnikov. Ze beschouwt zichzelf als een logisch gevolg op de Bauhaus-beweging en vindt dat het maar eens afgelopen moet zijn met de Angelsaksische hegemonie in de wereld van show en entertainment. ‘En vooral in Frankrijk moet men zich realiseren dat wij echt niet minder zijn. Met wat ik doe hoop ik de Fransen een trap onder hun achterste te geven, zodat ze wakker worden. Europa heeft vele onderling sterk verschillende culturen. Dat moet ook zo blijven. Maar tegelijkertijd moet er van tijd tot tijd samengewerkt worden, denk ik. Omdat dat gewoon een schitterend huwelijk kan opleveren.’

Wat betreft Guesch Patti mogen de Europese grenzen nog liever vandaag opengegooid worden dan morgen. ‘Ik begrijp zelfs niet waarom dat al niet veel eerder is gebeurd.’
Toch maakt ze zich bezorgd, over Frankrijk en de Franse cultuur. ‘De Fransen zijn hier mentaal niet op voorbereid. Het land is lang geleden in slaap gesukkeld en heeft daar wat complexen aan over gehouden, vooral waar het de muziek betreft. Datzelfde heb ik al eerder meegemaakt toen ik danste. Twintig jaar lang heb ik meegevochten om de wereld te bewijzen dat de Europese moderne dans bestaansrecht heeft. Natuurlijk, de moeder van de moderne dans, Martha Graham, komt uit Amerika. Wij hadden echter al veel eerder Isadora Duncan.’
Het verschil tussen de Amerikaanse en de Europese moderne dans zit volgens Patti vooral in het geweld dat bij veel Europese dansproducties een grote rol speelt. ‘Kijk naar de agressie in het werk van Pina Bausch. Dat is heel erg Europees. Daar zit niets Amerikaans bij. De Europese moderne dans kent veel meer emotie dan de Amerikaanse. Hun probleem is dat ze te professioneel zijn. Dat gaat ten koste van hun emoties.’

CHAGRIN
Emotie maar ook bezetenheid. Het zijn sleutelbegrippen die direct van toepassing zijn op Patti’s een half jaartje terug uitgebrachte eerste langspeler Labyrinthe. Niets aan Labyrinthe is gekunsteld. Elke song straalt een bezetenheid uit die vooral op rekening van de vocale expressie van Guesch geschreven moet worden. Het ene moment klinkt ze rauw doorleefd, dan weer is haar zang doortrokken van een kleine meisjes-naïviteit of schiet ze juist weer door naar een soort van eerlijke geilheid. Zelf vindt ze dat haar songs het soort van geweld uitstralen dat ook in het werk van de eerder genoemde Pina Bausch is terug te vinden. ‘Chagrin,’ noemt ze het zelf. ‘De wereld is niet perfect en zal dat ook nooit worden. Ik hou van een bepaalde vorm van creativiteit die iets gewelddadigs heeft. Ik hou van dingen die choquerend zijn, provocatief. Ik vind het wel best dat deze wereld niet zo perfect is, anders had ik geen enkele reden om te schreeuwen.’

‘Hoe je het ook wendt of keert,
Etienne ging over neuken en daar
hoorden beelden bij’

Schreeuwen is voor haar een levensnoodzaak. Over het waarom wil ze echter niet praten. ‘Je vraagt een entertainer niet waarom hij of zij iets doet. Sommige mensen zijn nu eenmaal erg tolerant, aardig, hebben een zachte natuur. Ik echter kan een etter zijn, a pain in the neck, heel complex. Ik kan van een bijna analytische kalmte ineens doorschieten naar een houding waar mijn ouders zich voor zouden generen. Soms heb ik het gevoel dat ik iemand zou kunnen vermoorden en soms vind ik mezelf een monster. Zo is de mens nu eenmaal. Ik moet daarmee leren omgaan en geloof me, dat in niet altijd even gemakkelijk. Ik kan tamelijk normaal functioneren omdat ik een entertainer ben. Daardoor voorkom ik dat ik naar het misdadige doorsla of een randfiguur word. Als ik niet mijn muziek had, de dans, mijn ontwerpen, dan zou ik waarschijnlijk een zo verachtelijk creatuur zijn dat ik de betiteling mens niet waard was.’
Alle reden dus om haar eerste langspeler Labyrinthe te noemen. ‘Het labyrint uit mijn jeugd was de Parijse Opera. Het labyrint is mijn leven. Mijn labyrint is datgene wat mensen mij hebben onderwezen, mijn ouders, de leraren op school. Dat is de labyrint waar ik nu uitkom.’
Op de hoes van Labyrinthe zien we de voormalige danseres in een kostuum uit het klassieke ballet Les Sylphides. In plaats van de gebruikelijke roze schoentjes zijn die van haar knalrood. Op het hoofd draagt ze een doornenkroon. ‘Dit is blasfemie, maar het is wel exact waar we in het leven doorheen moeten. Iedereen draagt zijn eigen doornen. Labyrinthe is een album vol chagrin, vol ellende. Het is echter ook een album vol verzet, dat zegt dat als je geen lafaard bent, niet hypocriet, dat je dan elk probleem kunt overwinnen. Als je maar kloten hebt, dan kun je krijgen wat je wilt.’

TWEESLACHTIG
Hoewel ze zegt daar nooit zo over te hebben nagedacht gelooft Guesch wel dat het choquerende van haar werk voor veel mensen in het feit ligt, dat het ditmaal een vrouw is die er in haar teksten en presentatie geen doekjes om windt. ‘Frankrijk heeft in zekere zin wel een traditie als het over censuur gaat. Vroeger ging het echter om mannen. Serge Gainsbourg, Jacques Dutronc, zelfs George Brassens heel lang geleden, allemaal werden ze gecensureerd. Later zijn ze gerehabiliteerd en werd hun werk als poëzie erkend. Door het feit dat het ditmaal een vrouw is, wordt het voor velen ineens vulgair. Hoewel ik er niet afkerig van ben om mensen te provoceren, zit het me niet echt lekker dat het juist om die reden is dat men Etienne choquerend vindt. Ik zie geen verschil tussen mannelijke en vrouwelijke creativiteit. En misschien heb ik daarin wel ongelijk, maar ik zie die scheidslijn echt niet. Toen ik danste, maar ook in de rest van mijn leven, heb ik momenten gekend dat ik me allebei voelde: man en vrouw. Soms, als ik zing, weet ik ook niet wat ik ben. Soms voel ik me een jongen, alleen niet fysiek, haha. Jij hebt je toch met dans beziggehouden? Jij moet dat toch weten. In de dans ben je zowel vrouwelijk als mannelijk. Misschien is dat de reden waarom ik die scheidslijn niet zie en ik vind het best zo.
‘Ik hou van ambigue personen, van travestieten, van homo’s. Ik hou van mensen die

die mengeling van mannelijkheid en vrouwelijkheid in zich hebben. Ik ga daarin zelfs zo ver dat, als ik bij een man niets vrouwelijks bespeur, ik dat heel erg voor hem vind. Zo iemand verdient medelijden. Hetzelfde geldt andersom voor vrouwen. Dat is ook de manier waarop wij het beste kunnen communiceren. Dit aspect brengt een prachtig soort van fragiliteit met zich mee waardoor mannen en vrouwen op een werkelijk fantastische manier met elkaar kunnen omgaan. Ik geloof daar heel erg in. Alle mannen in mijn leven hebben dan ook iets vrouwelijks.’
En wat is de mannelijke kant van Guesch? Want die is er natuurlijk ook. ‘Het gewelddadige natuurlijk. Ik kan enorm bot zijn, obstinaat. Ik noem deze eigenschappen mannelijk omdat ik me dan enorm groot en gespierd voel. Ik zou dan iemand zijn hersens in kunnen slaan. Weet je dat dat soms behoorlijk angstaanjagend is? Op zekere dag doe ik dat namelijk nog eens en sla ik iemand helemaal verrot. Als ik een vent was, zou ik een vechtjas zijn.’

ENGELEN
Zoals eerder gezegd is naast geweld erotiek een belangrijk bestanddeel van Patti’s werk. Dat was nog niet zo lang geleden weer te zien in de clip bij haar meest recente single Let Must Be The Queen. Deze was in tamelijk obscure cabaretsferen gesitueerd. ‘Voor mij is Le Sacre Du Printemps van Strawinsky het meest seksuele stuk muziek dat ooit is gemaakt. Toen ik met moderne dans begon, was dat om te ontsnappen aan het Sylphide-type vrouw, de vrouw als een vogel, de vrouw als een vlinder. Omdat alles wat ik doe een verband met het verleden heeft, met mijn verleden, stop ik een behoorlijke dosis sensualiteit in mijn muziek. Als je al geleefd hebt dan komen daar een hoop seksuele aspecten bij kijken.’

Voor Guesch Patti vormt de wereld van het cabaret, van de striptease-clubs en sex-theaters niet alleen een dankbare bron van inspiratie, ze voelt er zich ook sterk door aangetrokken. ‘Ik hou van een wereld die het tegenovergestelde is van wat gebruikelijk is. Ik hou van het extreme, van fake, van make-up en van glitter. Ik hou van het geheimzinnige. Ik hou van overdrijving. Maar ik hou ook van heel eenvoudige dingen, van pure naaktheid zoals je die in de volgende clip zult zien.’
In tegenstelling tot de doorsneeburger kijkt Guesch niet neer op prostituees of op de meisjes die in goedkope clubs en peepshows werken om in hun levensonderhoud te voorzien. ‘Voor mij zijn hoeren de engelen van onze beschaving, mannen en vrouwen. Ooit wil ik nog wel eens een song over ze schrijven. Maar ik vind dat ik op het ogenblik nog niet goed genoeg schrijf om hun recht te kunnen doen. Ik ben grootgebracht in de Parijse Opera. Je kunt je geen omgeving voorstellen die meer barok is. Ik werd opgevoed met Tsjaikovski en Phil Glass, met Cunningham en dat soort dingen. Later, toen ik moderne dans ging studeren, was dat op Pigalle. Daar volgde ik lessen, cursussen. Daar kwamen toen alle kleine rijke meisjes. Maar ook de prostituees die danslessen wilden volgen. Dat was het wat mijn opvoeding pas echt rijk maakte.’

Guesch Patti – Etienne